Ook de vooraanstaande effectenbeurzen in New York en Londen zijn in de ban van de rente- ontwikkeling. Beide beurzen verwachten op korte termijn besluiten over de officiele rentetarieven. Zoals te begrijpen valt is de onzekerheid fnuikend voor een beursklimaat dat bij de gunstige gang van zaken in het bedrijfsleven past.

Zelfs de grote stijging van de dollarkoers tot boven de f 1,66 heeft geen wezenlijke verbetering in het beursklimaat veroorzaakt. Uit de gepubliceerde halfjaarcijfers van Nedlloyd komt zonder meer tot uiting hoe verwoestend de lage dollar kan inwerken op een bedrijfsresultaat. Over die dollar later meer.

Engels bankwezen

Uit de City of London komt een interessant commentaar over de verrassende situatie die zich in het Engelse bankwezen voordoet. Ik lees onder meer dit: ‘Een van de problemen van het 20ste- eeuwse kapitalisme, waarin eigendom en zeggenschap steeds verder uiteen komen te liggen, is dat volgroeide takken van nijverheid niet meer slinken wanneer de economische logica zulks voorschrijft.’ Dat is een juiste conclusie, omdat sommige ondernemingen langzamerhand zulke grote geldmassa’s hebben gegenereerd, dat zij meer weg hebben van beleggingsfondsen dan van industrieen of dienstverlenende bedrijven.

Neem het Londense bankwezen, zegt de commentator. Als minder behoeft te worden toegevoegd aan de voorzieningen voor dubieuze debiteuren en de herinneringen aan de laatste economische cyclus beginnen te vervagen, ruiken de bankiers leningskansen van hier tot ginder. In hun pleidooien om meer kapitaal aan te trekken van hun aandeelhouders wijzen zij altijd op de opleving van de economie en heffen zij rustgevende mantra’s aan: landen gaan niet failliet, stenen en mortel stellen nooit teleur, enz.

Deze golven van collectief geheugenverlies doen zich met grote regelmaat voor. In de jaren zeventig werden probleemkrediten verstrekt op onroerend goed en aan de zelfkant van het bankwezen; in de jaren tachtig was Latijns-Amerika de boosdoener en in dit decennium kennen we als zodanig hypothecair krediet en de handel in derivaten. Hieraan is plotseling een einde gekomen: in Londen zijn de banken namelijk begonnen eigen aandelen in te kopen, om hun kapitalen aan te passen aan hun bedrijfsomvang.

Ik vermoed dat de commentator een typisch Engels probleem aanroert, maar ik vraag mij wel af of de terugbetalingen op de aandelen van sommige ondernemingen in de Benelux ook niet gezond zouden zijn. Gezien het huidige streven om de sterk gestegen winsten geheel of grotendeels in kas te houden, zou het in sommige gevallen van gezond verstand getuigen de eigen vermogens door terugbetalingen te verminderen.

Transportwaarden

De koersen van de transport- en opslagwaarden hebben zich in de jongste zes beursdagen aldus ontwikkeld:

16.8 9.8

CMB 2240 2245

Franse Maas 45,50 47,00

KLM 56,70 59,90

Nedlloyd 56,60 59,40

Van Ommeren 53,20 52,60

Pakhoed 51,80 51,40

De koers van Nedlloyd heeft woensdag de invloed ondervonden van de publicatie van de halfjaarcijfers, waaruit helder en klaar de invloed van de lage dollarkoers bleek. Nu die dollar door interventies van centrale banken plotseling uit het dal van f 1,55 omhoog begint te komen, zijn de vooruitzichten voor Nedlloyd navenant verbeterd.

Het verheugendste nieuws van de week was de betere stemming voor de Amerikaanse dollar. De notering kwam eindelijk weer boven het niveau van f 1,60. Dinsdag 15 augustus noteerde de Amerikaanse munt f 1,6214 en donderdag f 6525. Deze sterke ontwikkeling was te danken aan gecoordineerde interventies van de Bank van Japan, de Deutsche Bundesbank, de Zwiterse Nationale Bank en het Federal Reserve System, het overkoepelende orgaan van de twaalf centrale banken der Verenigde Staten.

De stijging overtrof de verwachtingen van de valutahandelaren aanzienlijk. In Frankfort bij voorbeeld had een vooraanstaande handelaar enkele dagen geleden nog verklaard, dat de dollar zijns inziens tot maximaal DM 1,45 of omgerekend ca f 1,6250 zou stijgen.

Ondanks de interventies daalden de koersen van de Amerikaanse staatsobligaties. De 30-jarige stukken waren dinsdag en woensdag telkens 7/32 lager zodat het rendement uiteindelijk neerkwam op 6,905%. Deze ontwikkeling wijst erop, dat het Federal Open Market Committee in haar vergadering van de volgende week niet zal besluiten tot een renteverlaging.

Het is verder te hopen, dat f 1,60 als een soort ondergrens kan worden gehandhaafd. Dat zou de exporterende industrie van harde valutalanden als Nederland, Belgie en Duitsland bijzonder welkom zijn. De ontwikkeling van enkele belangrijke valuta’s vertoonde de afgelopen zes beursdagen in Amsterdam dit beeld (alle koersen in guldens):

(zie tabel 2)

Ik wil hier in het bijzonder benadrukken, dat de koers van de yen zich in de richting ontwikkelt die Japanse exporteurs wensen. Een ander gevolg van de dalende yen is een aanzienlijk betere stemming op de effectenbeurs van Tokyo.

Het meest dramatische nieuws van deze zonnige zomer komt van Fokker, de vliegtuigfabrikant die in de eerste zes maanden van dit jaar f 651 miljoen verloor. Daardoor is het eigen vermogen in dat halve jaar gedaald tot f 50 miljoen. Aangezien het verlies neerkomt op gemiddeld op f 108,5 miljoen per maand, moet het eigen vermogen inmiddels dus geheel zijn opgesoupeerd. Dat betekent dat het bedrijf thans leeft op de zak van de moedermaatschappij DASA, de ongelukkige lucht- en ruimtevaartdochter van het Daimler- Benz-concern in Stuttgart.

De bliksemsnelle, keiharde ingreep bij Fokker is onvermijdelijk geworden, wil een faillissement voorkomen worden. Voor zo’n ingreep is het nodig, dat DASA met een goed plan komt voor de gezondmaking van het zieltogende bedrijf. Zodra dat op tafel ligt zal ook de Haagse regering misschien bereid gevonden kunnen worden aan dat plan financieel mee te werken. Aangenomen mag worden, dat de kredieten, die tot dusverre door DASA in Fokker zijn gepompt in het kader van de reddingsoperatie zullen worden omgezet in aandelen.

De aandeelhouders zullen dit najaar bijeengeroepen worden om hun oordeel uit te spreken over de voorstellen. Aangezien de neuzen zijn geteld, is deze vergadering in wezen slechts een formaliteit.

Uit een uitgelekt intern rapport van DASA blijkt dat onder meer wordt overwogen een kwart van haar 60.000 medewerkers wil ontslaan – de hierna genoemde 6300 Airbus-banen zijn in dit totaal begrepen. Bovendien overweegt het Duitse bedrijf fabrieken in Dresden, Laupheim en Speyer te sluiten en deel van de produktie van Duitsland te verplaatsen naar Indonesie, India en Rusland. Elders zal de produktie worden ingekrompen.

In de ‘Lex’-column van de Financial Times staat, dat Daimler- Benz probeert stap voor stap een rendabel bedrijf te maken. DASA is volgens ‘Lex’ vermoedelijk de minst efficiente van de grote Europese vliegtuigbouwers. Qua efficiency ligt het bedrijf ver achter bij British Aerospace en het Franse Aerospatiale. Over Fokker wordt gezegd, dat deze onderneming moet samengaan met concurrenten en dat de produktie sterk gerationaliseerd moet worden.

DASA heeft overigens ook problemen met haar deelneming Airbus. Die onderneming is zelf winstgevend, maar DASA’s kosten zijn zo hoog, dat het in zijn rol van toeleverancier geld verliest. Bij DASA’s Airbusbedrijf zullen zo’n 6300 arbeidsplaatsen verdwijnen, waardoor een besparing van DM 450 miljoen wordt verkregen. Het is misschien zinnig erop te wijzen dat DASA bij Airbus een koekje van eigen deeg krijgt, omdat de gehele Duitse toeleveringsindustrie door de klanten op een dusdanige manier wordt uitgeknepen dat soms faillissementen onvermijdelijk worden. Het worden voor Fokkers bestuur en medewerkers al met al spannende en enerverende weken.

Olie

Ruwe olie is mede door allerlei politieke verwikkelingen een moeilijk produkt geworden. De prijsfluctuaties zijn fors, maar de gewone man die een pompstation bezoekt, begrijpt weinig of niets van het prijsbeleid. Op de dag, dat de benzineprijzen in Nederland met een cent stegen daalde de prijs van Brent Blend, de standaardkwaliteit Noordzee-olie, op de Londense spot market met $ 0,17 tot $ 15,76 per barrel (152 liter). Deze prijs zakt overigens steeds verder weg en bedroeg woensdag 16 augustus nog slechts $ 15,665.

Hoe slecht de markt voor ruwe olie erbij ligt, blijkt ook uit het feit dat Iran moeite heeft met het vinden van kopers voor 200.000 barrels olie per dag die de Amerikaanse olieconcerns niet meer mogen afnemen omdat de Amerikaanse regering de sancties tegen Iran heeft verscherpt.

Het Iraanse ministerie voor de olie-industrie heeft echter geen plannen om de oliewinning te verminderen. In plaats daarvan wordt overwogen de olie op te slaan totdat zich kopers melden. De laatste jaren kochten de Amerikaanse olieconcerns 600.000 barrels Iraanse olie per dag ter verwerking in hun raffinaderijen buiten de VS, omdat Washington sinds jaren directe importen van Iraanse olie verbiedt.

Goudzoekers

Caribbean Marine Recovery wil in september via de London Stock Exchange vijf miljoen aandelen plaatsen tegen een koers van $ 2 per stuk. De directie benadrukt dat de vennootschap van de modernste technieken gebruik maakt om wrakken op te sporen en leeg te halen. Benadrukt wordt dat de onderneming niet bestaat uit avonturiers. Van de zijde van de emittent, Financial Placements, is echter al gewaarschuwd dat dit soort beleggingen qua voorspelde winsten de grootst mogelijke risico’s inhoudt.

De onderneming is van plan een Spaans galjoen met een lading goud en zilver te lichten, dat in de 17de eeuw ten onder is gegaan op Cobb Reef bij het Westindische eiland Barbuda. De onderneming vermoedt dat zich aan boord van het galjoen een schat bevindt die wellicht enkele miljarden dollars waard is. Dit schip is een van de bijna 200 schepen die vergaan zijn voor de kust van Barbuda en het aangrenzende Antigua.

Caribbean Marine Recovery, de eerste onderneming van deze soort die met een openbare emissie komt, heeft van de eilandregering een concessie van vijf jaar gekregen om in de territoriale wateren naar scheepswrakken te zoeken. Reeds zijn twintig wrakken gelocaliseerd. Daarbij bevinden zich de resten van een zeeroverschip en van een Engelse slavenhaler, die dikwijls goud aan boord hadden om slaven te kunnen kopen. Een ander wrak is ‘Zijne Majesteits Griffin’, een Engels oorlogsschip, dat in 1760 zonk en waarvan de kanonnen en andere wapens zullen worden gelicht.

In Nederland wordt eveneens met steeds modernere middelen naar wrakken gezocht. Tot dusver zijn de baten van die speurtochten niet groot geweest. Het jarenlange vergeefse zoeken naar de goud- en zilverlading van de ‘Lutine’, die voor de kust van Terschelling verging, illustreert beter dan wat ook de risico’s van dit soort expedities.

door WIM VAN DER MEULEN

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement