AMSTERDAM (NT) – De verschillen tussen Oost en West als het gaat om Algemene Voorwaarden en handelsvertegenwoordigingen zijn niet groot, maar daarin zit tegelijkertijd het gevaar. Kleine verschillen kunnen grote gevolgen hebben. Dat was de les van de studiebijeenkomst van Fenedex en het advocatenkantoor Boekel de Nerée in Amsterdam over de juridische kanten van Algemene Voorwaarden, agentuur en distributie in Centraal en Oost-Europa.

In Oost-Europese landen zijn Nederlandse Algemene Voorwaarden van toepassing terwijl de wetgeving in de meeste landen ten aanzien van handelsagenten en importeurs op dezelfde principes zijn gebaseerd als in het Westen. Dat bleek uit de uiteenzettingen van mr. drs. L. A. Vitanova, advocaat bij Boekel de Nerée.
Het kan verstandig zijn de Algemene Voorwaarden per land wat aan te passen, aldus Vitanova. In Oost-Europa bestaat evenwel contractvrijheid, zodat het partijen vrij staat te bepalen welk recht en welke rechter van toepassing is. Nederland heeft met Oost-Europese landen geen executieverdragen. Vonnissen zijn over en weer niet uitvoerbaar. Nederlandse arbitrage-uitspraken zijn dat wel, omdat Oost-Europese landen zijn aangesloten bij het desbetreffende Verdrag van New York.

Voor Oost-Europese landen gaan de regels voor Algemene Voorwaarden op, al wordt nog niet op grote schaal met Algemene Voorwaarden gewerkt. De koper moet de gelegenheid hebben kennis te nemen van de Algemene Voorwaarden. De verkoper moet naar zijn Algemene Voorwaarden verwijzen. Als de koper die Algemene Voorwaarden niet wil, moet hij dat uitdrukkelijk zeggen. Zonder dat zijn de Algemene Voorwaarden van de verkoper automatisch van kracht. De gebruiken in Oost-Europese landen kunnen nog wat afwijken van die in het Westen. Zo wil men soms in Oost-Europa een offerte aanzien voor een orderbevestiging. Bij offertes doet men en daarom goed aan, aldus Vitanova, te zeggen dat de offerte vrijblijvend is.

Uitsluiten
De Algemene Voorwaarden moeten onterechte schadeclaims uitsluiten. Bij productaansprakelijkheid moet degene aansprakelijk zijn onder wiens verantwoordelijkheid eventuele schade ontstaat. Bij voorbeeld omdat de koper niet de juiste informatie heeft verstrekt aan zijn afnemers. Bij prijzen moet de gewenste valuta worden vermeld, omzetbelasting, invoerrechten, accijnzen. De betaling moet geregeld worden, de tijdstippen, de wijze van betaling, de termijn waarop een koper in gebreke blijft, de boetes die dan worden opgelegd, en zo meer. In de Algemene Voorwaarden kunnen een aantal wijzen van betaling worden genoemd, waaruit partijen kunnen kiezen als zij over een transactie onderhandelen, zo zei Vitanova. De koper kan vooruitbetaling bedingen, daaraan is men in Oost-Europese landen wel gewend, aldus Vitanova, maar ook een onherroepelijk accreditief op een eersterangs West-Europese bank vragen, of een bankgarantie verlangen. Dat soort zekerheidstellingen zijn in Oost-Europa niet ongebruikelijk. Bij de betalingsregelingen moet een koper rekening houden met de valutawetgeving in de desbetreffende landen. Verder kennen Oost-Europese landen het eigendomsvoorbehoud.

Niet eens
Nederlandse juristen zijn het niet eens over de wenselijkheid het Verdrag van Wenen (een soort model Algemene Voorwaarden) van toepassing te verklaren. De ene school meent dat Wenen zonder bezwaar van toepassing verklaard kan worden, naast de eigen Algemene Voorwaarden, de andere school meent dat men daarin zeer voorzichtig moet zijn. Vitanova stipte de verschillende zienswijzen aan. Bezwaar is dat een deel van de bepalingen in het Verdrag van Wenen niet bijster helder is. Hoe dan ook, in een contract moet Wenen uitdrukkelijk worden geaccepteerd of uitdrukkelijk worden uitgesloten. Bij onduidelijkheid daarover kan een rechter Wenen van toepassing verklaren, terwijl dat niet de bedoeling van de verkoper was.Vitanova waarschuwde voor een gevaarlijk gebruik bij sommige Oost-Europese kopers: de dubbele factuur. Het systeem is simpel. Een originele factuur met daarop sterk afgeprijsde goederen, op basis waarvan invoerrechten, belasting, accijnzen en dergelijke worden betaald, met daarnaast de werkelijke factuur met de werkelijke prijzen. Nooit aan meewerken, aldus Vitanova. ,,Als men dat wel doet kan men allerlelijkst op de koffie komen. Ook hier duurt eerlijk het langst.’’
In een volgend artikel komen de regels over handelsvertegenwoordigingen aan de orde.