Nog maar kort geleden werd de vervoerswereld opgeschrikt door criminele organisaties die op vrij grote schaal fraudeerden met T1-documenten. Douane-expediteurs die de bewuste T1-documenten te goeder trouw hadden opgemaakt, draaiden daarbij vaak op voor de ontdoken invoerrechten, accijnzen en omzetbelasting. Nu zien we opnieuw in het internationale transport, een sterke toename van fraudes met accijnsgeleidedocumenten (AGD’s). Daarbij zijn, net als met de fraude bij de T1-documenten, grote ladingen drank en sigaretten spoorloos verdwenen.

AGD’s zijn speciale documenten die worden gebruikt bij het vervoer van accijnsgoederen zoals sigaretten en alcohol. Goederen onder geleide van een AGD, kunnen zonder dat de accijns behoeft te worden voldaan, worden vervoerd. Voor de invoerrechten bevinden deze goederen zich reeds in het vrije verkeer zodat geen T1 document behoeft te worden gebruikt. AGD’s worden vrij vaak gebruikt in het verkeer tussen twee accijnsgoederenplaatsen (AGP’s). Dat zijn ruimten waarin accijnsgoederen, vrij van accijnzen kunnen worden opgeslagen.
Het systeem van vervoer met AGD’s is vrijwel gelijk aan het vervoer met T1-documenten. Het grote verschil is dat bij de aanzuivering van T1-documenten altijd de douane is betrokken. Maar bij vervoer met AGD’s is in Nederland en andere lidstaten van de Europese Gemeenschap geen douane ingeschakeld. Criminele organisaties hebben dat ook ontdekt en blijken nu op grote schaal met AGD’s te frauderen.
Een lid van zo’n criminele organisatie benadert een AGP-houder met het verzoek de voor hem opgeslagen goederen – meestal sigaretten of alcoholische dranken – onder geleide van een AGD te vervoeren naar een AGP-houder in een andere lidstaat. Vervolgens komen deze goederen nooit op de plaats van bestemming aan. Ze worden elders in de Europese Gemeenschap aan het toezicht onttrokken en zonder betaling van accijns op de markt gebracht. Het AGD wordt niet of wordt valselijk aangezuiverd. Het gevolg van deze niet-aanzuivering of valselijke aanzuivering is dat de douane de AGP-houder kan aanspreken voor de ten onrechte niet betaalde accijnzen. De AGP-houder heeft immers het AGD opgemaakt en hij is uit dien hoofde verantwoordelijk voor de bijbehorende goederen.
Aangezien de fraude veelal betrekking heeft op de hoog belaste goederen, lopen dergelijke claims al gauw in de miljoenen guldens. Het vervelende is dat de betrokken bedrijven de fraude vaak niet kunnen voorzien en niet in de hand hebben. We zien in de praktijk dat dergelijke bedrijven vaak worden benaderd door bekende relaties, of door personen die via een bekende (buitenlandse) relatie bij de AGP-houder terechtkomen. Het is voorts niet uitgesloten dat de beheerder van het AGP van bestemming bij de fraude is betrokken. Het probleem is dat de AGP-houder – als Nederlandse afzender – hier veelal geen of onvoldoende zicht op kan hebben, waardoor dergelijke fraudes vaak lange tijd onopgemerkt blijven.

Wat kunt u als AGP-houder nu doen om te voorkomen dat u de dupe wordt van criminele organisaties? In de eerste plaats kunt u verlangen dat uw opdrachtgever ten gunste van uw bedrijf een zekerheid stelt voor het accijnsbelang van de te vervoeren goederen. Mocht er onderweg wat gebeuren met de goederen, dan kunt u deze zekerheid gebruiken om de door de douane nageheven accijnzen te voldoen. Wanneer er tijdens het vervoer niets lijkt te zijn gebeurd, moet u de zekerheid pas vrijgeven wanneer u van de AGP-houder in de lidstaat van bestemming heeft gehoord – het liefst via persoonlijk telefonisch contact – dat de goederen inderdaad in zijn AGP zijn ingeslagen. Wij realiseren ons dat het vragen van een zekerheid commercieel niet altijd even aantrekkelijk is. Desondanks raden wij u aan dit toch te proberen. Wanneer het vragen van een zekerheid voor uw opdrachtgever reden is u persoonlijk te bedreigen – wat in de afgelopen periode meerdere malen is gebeurd – weet u dat de zaak niet pluis is. In die situatie is het zaak u intern te beraden en wellicht contact op te nemen met uw belastingadviseur of uw advocaat. Leg voorts zoveel mogelijk gegevens vast van de betrokken personen en van de gang van zaken. U heeft dan later meer bewijsmateriaal in geval de douane bij u de niet geheven accijns wilt naheffen.

Leg bijvoorbeeld altijd de gegevens van de chauffeurs vast door bijvoorbeeld een kopie te maken van zijn paspoort. Geef de chauffeur op schrift gestelde instructies mee voor onderweg. Laat de chauffeur ook voor ontvangst van de instructies tekenen. Blijf voorts altijd alert op uw personeel. Ook een personeelslid dat al vele jaren bij u in dienst is, kan door een criminele organisatie zodanig onder druk worden gezet, dat hij zich gedwongen voelt mee te werken zonder daar met u over te praten.

Tot slot kunnen we niet genoeg benadrukken hoe belangrijk een goede juridische structuur van uw onderneming is. Veel AGP-houders hebben een dusdanige structuur dat een eventuele miljoenenclaim van de douane, onmiddellijk zal leiden tot het faillissement van het hele bedrijf. Dit is niet nodig. Bij een goede structuur zal een gedeelte van het bedrijf bij een eventuele miljoenenclaim failliet gaan. Maar het hart van de onderneming zal als het goed is gewoon kunnen blijven bestaan, doordat de miljoenenclaim kan worden gemitigeerd.

K.H. Meenhorst en
mr A.P. Eeltink,

Adviesgroep Douane, Moret Ernst & Young Belastingadviseurs, Rotterdam.