Het verzet tegen de plannen van de bondskanselier komt vooral van de linkse partijen en de vakbonden, die een afbraak vrezen van de verzorgingsstaat. ,,In geval van twijfel sluiten wij een aanklacht niet uit’’, zo zegt voorzitter M. Sommer van de vakbond DGB in het Hamburger Abendblatt.
P. Vetter, voorzitter van het Sozialverband Deutschland, een belangenorganisatie van vooral gepensioneerden en chronisch zieken, stelt in dezelfde krant: ,,Wie het ziekengeld weghaalt uit het pakket van de bedrijfsverenigingen en kort op de werkloosheidsuitkeringen, grijpt diep in in de verworven rechten van de werknemers.’’ Ook Vetter waarschuwt dat zijn organisatie Schröder voor de rechter zal dagen.
De Financial Times ziet in de verontwaardiging aan de zijde van de vakbonden en de maatschappelijke organisaties juist een teken dat Schröder verder is gegaan in zijn plannen dan verwacht werd in zijn voornemens om de ‘verkalkte’ Duitse arbeidsmarkt aan te pakken. ,,Beloofd wordt dat er gesneden wordt in de veel te genereuze werkloosheidsuitkeringen, waardoor een deel van de 4,7 miljoen werklozen wellicht weer aan een baan kan komen. Het verlichten van de ontslagregels voor zeer kleine ondernemingen kan een aantal werkgevers ertoe brengen ze aan te nemen.’’ Volgens de Financial Times is de aankondiging van het plan echter nog maar een begin en moet Schröder nu aantonen dat hij ze ook kan doorzetten.
Milde kritiek kwam er van het aan de vakbonden gelieerde economisch onderzoeksinstituut IFO. Volgens IFO-voorzitter H.W. Sinn heeft Schröder moed betoond door met plannen te komen die gaan tot aan de rand van wat binnen zijn partij, de sociaal-democratische SDP, nog kan worden getolereerd. Een half jaar geleden zou dat volgens Sinn nog onmogelijk zijn geweest. De IFO-voorzitter: ,,Onder deze omstandigheden is een compromis tussen de grote partijen zeer waarschijnlijk. Eindelijk komt er weer beweging in de Duitse politiek.’’
De oppositie in de Bondsdag reageerde niet geheel afwijzend. Zo verklaarde de CDU, de grootste oppositiepartij, bij monde van fractievoorzitter Angela Merkel dat de voorgestelde hervormingen onvoldoende zijn. Zij wil echter wel meewerken ‘bij alles wat in de goede richting gaat’.
Nederlandse Duitslandkenners bestempelen het aanvalsplan om de Duitse economie uit het dal te helpen intussen als ondermaats. ,,We hadden verwacht dat hij knopen zou doorhakken’’, reageert T. Nijhuis, wetenschappelijk directeur van het Duitsland Instituut in Amsterdam. ,,Maar het plan bleek een teleurstelling.’’ Nijhuis heeft zijn twijfels over de maatregelen. Over de flexibilisering van de economie blijft Schröder mistig en een groot deel van de investeringen vloeit naar gemeenten. Die zullen het geld gebruiken als stoplap voor de gaten in hun begroting, verwacht hij. ,,Schröder verkeert ook in een dilemma. Iedereen houdt elkaar in de houdgreep.’’
Ook R. Aspeslagh, voormalig onderzoeker van Instituut Clingendael, noemt het plan van aanpak onvoldoende. Aspeslagh zegt dat de sterke tegenspelers daadkrachtig optreden van Schröder in de weg staan. ,,Hij zit aan alle kanten klem en moet dus wel met zachte maatregelen komen. Schröder moet op kousevoeten door een noodsituatie lopen. Dan wordt het moeilijk om grote stappen te zetten.’’

Kader bij artikel:
HOOFDPUNTEN PLAN SCHRÖDER
• Versoepeling van de regels voor de bescherming van werknemers, met name contractarbeiders in kleine bedrijven.
• Beperking van de werkloosheidsuitkering tot twaalf of achttien maanden en bezuiniging op andere sociale uitkeringen.
• Meer mogelijkheden voor bedrijven om uit sectorbrede overeenkomsten te stappen.
• Versoepeling van de vestigingsregels.
• Lastenverlichting voor ziekenfondsen, waardoor de premies kunnen worden verlaagd.
• Stimuleringspakket voor lokale overheden en de bouwsector ter grootte van 15 miljard euro.

Bondskanselier Schröder heeft eindelijk enige afstand genomen van de behoudende linkervleugel in de Duitse samenleving.