De overeenkomst werd onlangs ondertekend door de ministers van Verkeer Andreas Scheuer van Duitsland en diens Tsjechische collega Karel Havlíček en is de afronding van het project ‘Gesamtkonzept Elbe’ (GKE), dat in 2017 werd opgezet. In 2030 moet het zijn afgerond. Natuurbeschermingsorganisaties hebben geen goed woord over voor het plan om ‘de laatste natuurlijke rivier van Duitsland om zeep te helpen.’

Regenrivier

De Elbe is een pure regenrivier en wordt al jaren geplaagd door lange periodes van extreem laagwater, waarbij de scheepvaart maanden komt stil te liggen. Diverse rederijen hebben speciaal ondiep stekende duwcombinaties in de vaart gebracht om zware lading, onderdelen voor windturbines en dergelijke nog lang te kunnen transporteren. Maar al jaren moeten transporten die normaal gesproken over de Elbe plaatshebben, gedeeltelijk over land en met tijdrovende omwegen via het Mittellandkanaal varen.

In 2018 en 2019 was geruime tijd sprake van waterstanden tot 30 centimeter. In de haven van Aken, waar veel overslag voor de windturbine- sector plaatsheeft, lagen de activiteiten lange tijd compleet stil. Havendirecteur Peter Ziegler onthoudt zich op dit moment van commentaar. ‘Ik wil het plan eerst nog eens beter bestuderen en met de commissie gaan praten die het heeft opgesteld. Maar ik heb er nog geen 100% vertrouwen is dat het allemaal haalbaar is. Ik ben ook benieuwd hoe schippers erover denken. Kijk, bij projectlading, bladen voor windmolens, transformatoren en turbines gaat het al gauw. Daarvoor is 1,40 meter voldoende. Maar voor de rest….’

Ervaringen

Een Nederlandse schipper die vanuit het westen naar Maagdenburg is gekomen en daar moet lossen zegt: ‘Wij hebben leeg nog niet voldoende aan die 1,40 meter. Ooit ben ik de Elbe nog een stuk op geweest toen er veel water stond, maar het blijft spannend. Nee, mijn naam hoeft niet zo nodig in de krant.’

Schipper Piet Kuipers van de spits Hensie zegt: ‘De Elbe is over grote delen net de IJssel, maar dan met nog meer krappe bochten. Ik ben er in het verleden wel geweest, maar al vele jaren niet meer. Jammer dat de Hensie niet lang genoeg is voor windmolen-bladen, dan was het misschien nog een keer wat. Nu blijft het bij duwbakken. En daar mag dan geen al te grote duwboot achter zitten, anders is de schroef al te groot.’

Deel naar 2,30 meter

Opvallend aan de overeenkomst is voor het Tsjechische deel van de rivier een waterdiepte van 2,30 meter in het plan is opgenomen. Die kan worden gerealiseerd door onder meer een extra stuw in de rivier bij Decin.

In Duitsland zijn stuwen echter onbespreekbaar. Ziegler in een eerder interview: ‘Het mooiste zou zijn de aanleg van beweegbare stuwen die bij laag water omhoog komen. Dan het water flink laten stijgen en een aantal schepen laten passeren. Maar die oplossing is erg kostbaar en ik weet niet hoe de kosten-batenanalyse uitpakt. En we hebben te maken met de natuurorganisaties. Wat die kunnen bereiken is gebleken bij de Unter-Elbe, waar ze het baggerwerk tussen Hamburg en de Noordzee vele, vele jaren hebben vertraagd.’

Natuurlijk houden

Terwijl Andreas Scheuer het plan namens de Bondsregering ondertekende, liet milieuminister Claudia Dalbert (Die Grünen) van Sachsen- Anhalt twee jaar geleden weten geen toekomst te zien voor de Elbe als hoofdvaarweg. ‘De Elbe heeft als hoofdvaarweg afgedaan, heeft geen toekomst. Ik zou willen dat alle verantwoordelijken dat eens inzien. Profiteren als er een periode van hoogwater is en verder de Elbe als natuurlijke rivier houden.’

Volgens haar zijn de Auen, de weides en andere vlakke gebieden langs de oevers, die bij hoogwater overstromen onmisbaar. ‘Als die oppervlakken niet meer overstromen, krijgen we uitdroging van het land, versterkt door klimaatverandering. Meer land voor gewassen vind je niet, alternatieve vaarwegen via kanalen wel’, zei ze tijdens een Elbe-weekend van diverse natuurbeschermingsorganisaties.

Bulkgoederen

Woordvoerders van het WSA in Lauenburg en Dresden ondersteunden onbedoeld de minister. ‘De scheepvaart wil op de Elbe te veel, te groot en te diep. De Elbe is voor bulkgoederen al lange tijd afgeschreven’, was hun samengevatte mening. Woordvoerster Elke Kühne van de WSA in Dresden nu: ‘Het belangrijkste aan de overeenkomst is dat de 1,40 meter vaststaat. Dat is de norm. Maar bulkgoederen zullen niet worden vervoerd. Het blijft bij speciale transporten en wellicht wat containers.’

Een van de meest belanghebbenden bij een goed bevaarbare Elbe is de Deutsche Binnenreederei, een jaar geleden overgenomen door Rhenus. Het bedrijf heeft speciale duwstellen met weinig diepgang in de vaart voor projectlading. Die hebben nog wel tenminste een meter water nodig. Gevraagd naar een reactie op de jongste plannen zegt een woordvoerster niet meer dan: ‘Rhenus onthoudt zich van commentaar.’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding