Dertig jaar later heeft iedereen wel eens iets via internet gekocht. Van nieuwe onderbroeken tot warme pizza’s; je kunt het zo gek niet bedenken of je kan het met een paar muisklikken in huis halen.

Eén ding is niet veranderd: de spullen moeten na aankoop nog steeds fysiek worden bezorgd. Vroeger was je je eigen bezorger, in je boodschappentas, onder de snelbinders van je fiets of in de kofferruimte van je Fiat Panda. Bij hoge uitzondering kwam Van Gend & Loos langs.

Inmiddels komt bij fanatieke webshoppers een bonte stoet van koeriers en pakjesbezorgers langs de deur. Wat aan het zicht onttrokken blijft, is het logistieke proces tussen de bestelling op internet en de aflevering aan huis. E-fulfilment (of weblogistiek, om een half-Nederlands woord te gebruiken) is een aparte tak van sport geworden binnen de sector transport en logistiek.

Zoals de echte sport wordt die op verschillende niveaus beoefend. Aan de onderkant van de markt opereert de goedwillende amateur die als zzp’er in zijn garage distributiecentrumpje speelt. Zij en hun opdrachtgevers zijn een doorn in het oog van de professionele distributeur/vervoerder en FNV Bondgenoten, dat onderzoek heeft laten doen naar de arbeidsomstandigheden van deze onderaannemers. Conclusie: Bedrijfskosten en bedrijfsrisico’s van grote pakketbedrijven worden afgewenteld op kleine zelfstandigen, terwijl hun opdrachtgevers eenzijdig het (lage) stukloon kunnen dicteren.

Toch is dit beeld te eenzijdig; aan de bovenkant immers bevinden zich bedrijven die fors hebben geïnvesteerd in systemen, netwerken, en ook in de kwaliteit van het laatste stukje naar de klant toe, de bezorging. Zij werken doorgaans voor webshops die eveneens de lat hoog leggen.

Wat daar bijhoort, is het kunnen omgaan met retouren. Het kopen op internet heeft een hoge vlucht genomen, maar het terugzenden van de artikelen omdat ze niet bevallen navenant. Volgens UPS vormen retouren zelfs het ‘snelst groeiende omzetaandeel’.

In de tussentijd is er ook een tussenvorm ontstaan tussen winkelen en webshoppen: klanten kunnen hun bestelde artikelen halen (en eventueel brengen) bij afhaalpunten in winkels of tankstations. De naar verluidt inmiddels overleden Jane Snowball was daar met haar boodschapjes weinig mee opgeschoten.

Frank de Kruif