In werkelijkheid zijn we anno 2021 al aanzienlijk minder grote stikstofsmeerlappen dan in de jaren ’90, maar genomen milieumaatregelen uit het verleden zijn nog niet voldoende geweest. En dat het stikstofprobleem geen Nederlandse apenstreek is om veeboeren en havenondernemers te plagen, bleek deze week in België, waar ook de Belgische Raad van State een stokje heeft gestoken voor plannen die stikstof genereren, in dit geval de plannen voor de uitbreiding van de containeroverslag­capaciteit in de Antwerpse haven.

Milieudeskundigen vinden stikstof nota bene een urgentere bedreiging dan de opwarming van de aarde, omdat de natuur er op heel korte termijn al onder te lijden heeft. Als voorbeeld wordt de graafwesp genoemd. Het is geen wezentje dat je deze zomer met plezier zou uitnodigen op je tuinfeest, maar als je de graafwesp iets beter leert kennen, blijk je er toch onbedaarlijk mee te kunnen lachen. De grap van graafwespmannetjes is dat ze zich laten foppen door de vliegenorchis, een wilde orchidee waarvan de bloemetjes sprekend lijken op wellustige graafwespvrouwtjes. De graafwespmannetjes vergrijpen zich om de haverklap aan de vliegenorchis in de hitsige veronderstelling dat ze de liefde bedrijven met een vrouwelijke wesp, terwijl ze in werkelijkheid dus bloemetjes aan het bestuiven zijn.

Zelfs in het sufste in slaap gedommelde biologieklasje is het een bekend gegeven: insecten zijn belangrijk voor het bestuiven van bloemen en gewassen, en zorgen er zodoende voor dat de mensheid eten op tafel kan zetten. Best een probleem dus dat het genoemde onzedelijke duo, de graafwesp en de vliegen­orchis, volgens biologen ernstig wordt bedreigd door stikstofverbindingen. Hetzelfde geldt voor een vergelijkbaar genaamde angeldrager, de graafbij, die zich net als de graafwesp graag in zanderige grond nestelt maar zandgronden steeds meer overwoekerd ziet worden door mossoorten die zich juist als een vis in het water voelen in een stikstofverbindingenrijke wereld.

Koeien de stal uit en de wei in, mensen de auto uit en het openbaar vervoer in, alle vrachtvervoer elektrisch: stikstofvijanden hebben wel ideeën over hoe het stikstofvraagstuk opgelost zou kunnen worden, maar in de praktijk worden er momenteel geen grote stappen vooruit gezet. Bouwplannen zakken twee jaar na de stikstof-oekaze van de Raad van State alleen maar verder weg in het drijfzand terwijl op het Binnenhof wordt gebakkeleid over de politiek voor de komende jaren. Maar de echte oplossingen moeten misschien toch niet van de beleidsbepalers komen. Ingenieuze wetenschappers en uitgekookte ondernemers hebben vaker voor grote doorbraken gezorgd. We laten nu wagentjes rondrijden op de planeet Mars, dus als knappe koppen een scherpzinnigheid à la Daniel Rutherford aan de dag leggen en ondernemers de gewiekstheid van de gehaaide vliegenorchis kunnen evenaren, moet de stikstofcrisis toch ook een te wassen varkentje zijn.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding