De uitspraak is in ieder geval van groot belang voor de leveranciers en afnemers van Shell, maar potentieel is de groep van partijen die de gevolgen van deze uitspraak zullen merken vele malen groter. Het vonnis sluit aan bij de internationaal bestaande brede consensus dat ieder bedrijf zelfstandig naar het doel van netto nul emissies in 2050 moet toewerken. Doen bedrijven dat niet, dan wordt algemeen aangenomen dat het risico op klimaatverandering sterk aanwezig zal zijn, met een grote kans op schade en ernstige risico’s voor de mensenrechten.

Volgens de rechtbank is Royal Dutch Shell als beleidsbepalend hoofd van de Shell-groep verplicht dit doel van emissiereductie na te streven, omdat zij veel invloed heeft op (het beleid van) de Shell-groep en op de uitstoot van het concern; meer dan veel landen dat hebben. Met andere woorden, als grote vervuiler is Shell ook verantwoordelijk voor het verminderen van emissies.

Dat Shell op de wereldmarkten slechts een bescheiden positie inneemt en concurrenten niet gebonden zijn aan het oordeel van de rechter, was volgens de rechtbank onvoldoende reden voor Shell om niet méér te doen. Zij dient verantwoordelijkheid te nemen voor haar eigen aandeel.

Het vonnis is om meerdere redenen baanbrekend te noemen. Überhaupt is het opmerkelijk dat belangengroepen met succes een privaat bedrijf hebben kunnen aanspreken op een, in hun ogen, nalatig beleid met betrekking tot het voorkomen van klimaatverandering. Het is nu mogelijk dat belangengroepen zullen proberen om bij meer bedrijven met een hoge uitstoot middels een procedure een beleidsverandering af te dwingen. Zowel internationaal (er zou een rechtszaak tegen Total in voorbereiding zijn) als nationaal.

Er is in Nederland al veel te doen geweest over de uitstoot van de agrarische sector, maar volgens het CBS stootte de transportsector in Nederland in 2019 (exclusief de internationale lucht- en zeevracht) al een derde meer uit. Het is dus niet ondenkbaar dat belangengroepen op enig moment eenzelfde actie zullen ondernemen tegen grote spelers uit de Nederlandse transportsector. Wat dat voor gevolgen kan hebben, laat zich op het moment alleen nog raden.

Hoewel deze uitspraak dus op meerdere fronten baanbrekend is, heeft Shell van de rechtbank alleen een na te streven doel opgelegd gekregen. Het is nog onduidelijk of, en zo ja hoe, Shell daar uitwerking aan zal geven. Overigens heeft Shell al aangegeven een hoger beroep te overwegen. Wat dit vonnis daadwerkelijk zal veroorzaken, blijft dus nog even spannend.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding