Ook vertelde Dennis Leenman, bij de Douane verantwoordelijk voor een team dat toeziet op de handhaving van sancties, in een uitzending van NPO Radio 1 dat de Douane binnenkort meer mensen verwacht die zullen bijspringen om meer controles voor- én achteraf te kunnen uitvoeren ter handhaving van het complexe pakket aan sanctieregels dat inmiddels van kracht is. In dit kader is het goed om te weten wat transporteurs kunnen verwachten als ze onverhoopt worden verdacht van verboden doorvoer of vervoer van goederen naar Rusland. De gevolgen kunnen verstrekkend zijn. Dat blijkt uit een al wat oudere procedure (2017) van de rechtbank Amsterdam (ECLI:NL:RBAMS:2017:8591).

Een transporteur had destijds geleidings- en navigatieapparatuur getracht te vervoeren die voor reparatie naar Rusland waren verzonden. De bewuste apparatuur bleek een onderdeel te zijn voor het radarsysteem van een straaljager in dienst bij de Maleisische luchtmacht. Die had onderhoudscontracten met Russische productiemaatschappijen voor straaljagers. De apparatuur werd daarom aangemerkt als een militair goed. Export daarvan zonder voorafgaande vergunning is een overtreding van de Sanctieregeling territoriale integriteit Oekraïne 2014. Dat de goederen werden verzonden voor reparatie, maakte dit feit niet anders.

De transporteur vond dat er geen sprake was van schuld en dat de overtreding dus niet verwijtbaar was. Het was zelfs de Douane eerst niet duidelijk of het militaire goederen betrof. De rechtbank verwierp dit verweer echter. De transporteur was een professionele vervoerder met kennis van zaken. Volgens de rechtbank mocht van de transporteur worden verwacht en gevergd dat ‘zij weet met welke goederen zij van doen heeft alvorens deze door te voeren, dan wel dat zij indien zij aanwijzingen heeft voor een mogelijk militaire bestemming van te vervoeren goederen, naar die goederen een onderzoek instelt’. Omdat de afzender de Maleisische luchtmacht was, had de vervoerder moeten afleiden dat er aanleiding was voor een aanvullend onderzoek. De rechtbank veroordeelde het bedrijf tot een strafrechtelijke geldboete van 50.000 euro, waarvan een gedeelte voorwaardelijk.

‘Schuld’ in de juridische zin is dus iets echt anders dan in het gewone spraakgebruik. Voor het aannemen van ‘schuld’ is de drempel relatief laag. Als achteraf blijkt dat de transporteur militaire of zogenoemde dual use-goederen heeft vervoerd zonder vergunning, zal het dus lastig zijn om weg te blijven van handhaving. Daarnaast kan handhaving ook worden ingezet tegen feitelijk leidinggevenden binnen een bedrijf. Het devies luidt dan ook: ‘voorkomen is beter dan genezen.’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement