Natuurlijk zijn er meerdere oorzaken voor deze ongekende onbalans te noemen. Zo wordt steevast gewezen op de sluiting van Chinese exporthavens door corona en het gebrek aan lege containers. Maar naar mijn idee ligt de belangrijkste oorzaak in de VS. Het begon twee jaar geleden toen de nieuw aangetreden president Joe Biden een ambitieus investeringsprogramma aankondigde om de binnenlandse economie een boost te geven. Grote bedragen werden ter beschikking gesteld aan de consument, zodat Amerikaanse producenten in de extra vraag naar consumptiegoederen zouden kunnen voorzien. In de praktijk pakte dit anders uit. De Amerikaanse industrie bleek niet in staat om die goederen te leveren omdat veel productie de afgelopen decennia was verplaatst naar het Verre Oosten.

In het Verre Oosten wilde men maar wat graag in de groeiende vraag uit de VS voorzien. Massaal werden schepen ingezet op de belangrijkste handelslijn tussen Ningbo in China en Long Beach (Los Angeles). Door de enorme vraag naar transport konden de reders eindelijk hun tarieven fors verhogen, na tien jaar waarin er nauwelijks iets was verdiend in de containervaart, zeker niet in verhouding tot de jarenlange investeringen in grotere schepen door de reders. De geest was nu uit de fles. Om een container van Ningbo naar Los Angeles te transporteren, werd tot voor kort soms een tarief tot wel 25.000 dollar per 40’ container gerekend. Ongekend. Deze aantrekkelijke markt maakte dat reders talloze schepen onttrokken aan de handelsroute Shanghai-Rotterdam. Daardoor stegen ook op die route de prijzen. Om een idee te geven: een container transporteren van Shanghai naar Rotterdam kostte voor corona, op het dieptepunt van de markt, zo’n 400 dollar per 40’ container. Na een piek van 18.000 dollar een jaar geleden wordt nu voor dezelfde reis zo’n 8.000 dollar gerekend. Nog steeds een forse prijs, maar een schijntje vergeleken met de 25.000 dollar van de veel kortere Pacific-crossing.

De hoge tarieven hebben in de praktijk perverse neveneffecten. In Los Angeles nam het aanbod aan lading zo sterk toe, dat de terminals niet meer in staat waren de groeiende stroom te verwerken. Op het hoogtepunt lagen er meer dan honderdvijftig schepen te wachten, waarbij de wachttijd opliep tot veertig dagen. Het lossen duurde in LA lang, gemiddeld negen dagen, want er werd maar mondjesmaat ‘s nachts en in het weekend gewerkt. Reders hadden door de enorm hoge vrachttarieven totaal geen interesse meer om na negen dagen lossen ook nog eens negen te wachten om lege containers te laden waaraan ze toch niets verdienden. Ze keerden hun schepen liever meteen om, met als gevolg dat de stapels lege containers in LA en haar achterland steeds groter werden. Zo ontstond een onbalans en een tekort aan containers dat tot in China en Rotterdam merkbaar is. Maar het interessantst zijn de hierdoor gewijzigde financiële verhoudingen.

Maersk verdiende in 2021 meer dan 18 miljard dollar. Ook andere spelers in de keten profiteren van de hoge tarieven en schaarste. Expediteurs spinnen er garen bij, havenarbeiders aan de westkust van LA krijgen zeker loonsverhoging en de schappen in winkels in de VS liggen weer vol met in Azië geproduceerde producten. Op het eerste gezicht lijkt iedereen happy, maar in werkelijkheid zijn er ook verliezers. Joe Biden was verre van gelukkig, dwong bij decreet de terminals om 24/7 geopend te zijn en zette antitrust-wetgeving in: een zwaar middel om te onderzoeken of er sprake is van verboden prijsafspraken tussen reders. De Federal Maritime Commission kwam vervolgens tot de slotsom dat daar géén sprake van is.

De goede intenties van Biden worden afgestraft met een sterk stijgende inflatie. In de containerwereld bereidt men zich voor op de stroom aan kerstproducten. Maar kunnen we die, met de nog steeds extreem hoge tarieven, nog wel betalen? Die vraag raakt de VS, maar ook Europa. Als straks de kosten zijn doorberekend, is er één groep die het gelag mag betalen. Dat zijn, u raadt het al, de consumenten, zoals u en uw columnist.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement