De kwestie overschaduwt de G7-top die dit weekend werd gehouden in Cornwall. Johnson heeft in de marge van de bijeenkomst aangegeven dat het Verenigd Koninkrijk ‘uiteraard niet zal aarzelen om een beroep te doen op artikel 16’ als dat nodig zou zijn. Daarmee doelde hij op een speciale clausule uit de brexitdeal die het voor beide partijen mogelijk maakt zich terug te trekken als de uitvoering van de overeenkomst voor hen negatieve gevolgen zou hebben. Het gaat dan om ernstige economische, maatschappelijke of milieuproblemen die langdurig kunnen aanhouden.

Vaccinleveringen

De Britse premier wees erop dat de EU zelf in januari al een beroep deed op artikel 16 in verband met problemen met vaccinleveringen. Met het instellen van controles wilde Brussel toen voorkomen dat coronavaccins makkelijk via Noord-Ierland het Verenigd Koninkrijk in konden komen. Daarover was toen bij de Britten veel commotie. Ook klonk destijds het verwijt dat artikel 16 alleen gebruikt werd als het de EU uitkwam.

De opmerkingen van Johnson volgden op een reeks persoonlijke ontmoetingen die hij had met andere Europese leiders. Die drongen er bij hem op aan dat Groot-Brittannië zich aan de brexitafspraken gaat houden. ‘Ik heb hier vandaag met enkele van onze vrienden gesproken, die niet lijken te begrijpen dat het Verenigd Koninkrijk één land is, één territorium’, zei Johnson daarover.

Noord-Ierland

Het geschil gaat over Noord-Ierland, dat een deel van het Verenigd Koninkrijk is, maar grenst aan Ierland dat tot de Europese Unie behoort. Eigenlijk zouden er dus grenscontroles moeten komen op de grens tussen die twee gebieden. Maar dat ligt heel gevoelig omdat jaren terug bij vredesbesprekingen is afgesproken dat de grens tussen Noord-Ierland en Ierland voor altijd gevrijwaard zou blijven van controles. Dit probleem werd in de brexitafspraken omzeild door een Britse belofte dan maar binnenlandse controles tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland in te stellen. Maar daar wil Londen nu toch niet aan. De Britse overheid besloot eenzijdig het invoeren van deze controles uit te stellen tot 1 oktober, tot ongenoegen van de EU.

Spanningen tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over de kwestie Noord-Ierland zijn na de top afgelopen zondag weer opgelaaid. Er kwamen onder meer berichten naar buiten dat de Franse president Emmanuel Macron tijdens een ontmoeting met de Britse premier Boris Johnson zou hebben gezegd dat Noord-Ierland niet echt onderdeel is van het Verenigd Koninkrijk.

Dit tot woede van Johnson. Hij zou hebben gevraagd hoe Macron zou reageren als worsten uit Toulouse niet in Parijs zouden kunnen worden verkocht. Britse media hadden het geruzie al eerder een naam gegeven. Ze spreken over ‘sausage war’ omdat het onder meer gaat over het transport van gekoeld vlees van Groot-Brittannië naar Noord-Ierland.

Sinds het Verenigd Koninkrijk in 2016 stemde om de Europese Unie te verlaten, zijn de twee partijen het oneens over de Britse provincie Noord-Ierland, die een landgrens heeft met EU-lid Ierland. Het is een gevoelige kwestie.

Vrij verkeer tussen de twee landen is belangrijk om een herhaling te voorkomen van decennia van geweld. Overwegend protestantse ‘unionisten’ die handhaving willen van de relatie met Groot-Brittannië lagen overhoop met overwegend katholieke ‘republikeinen’ die pleitten voor een verenigd Ierland. Een vrije grensovergang tussen Ierland en Noord-Ierland was een onderdeel van de oplossing van het conflict.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding