In de expeditiewereld vindt een olifantendans plaats. De dansvloer is Zwitserland, waar de hoofdkantoren van drie grote spelers zijn gevestigd. Panalpina (Basel) zoekt steun bij Agility uit Koeweit om zich het Deense DSV van het lijf te houden. Ceva (voorheen Hoofddorp, tegenwoordig het plaatsje Baar in het kanton Zug) is in handen gekomen van containerrederij CMA CGM uit Marseille. Kuehne + Nagel, in Schindellegi, in het kanton Schwyz, houdt zich muisstil, maar volgt de ontwikkelingen als matriarch van de groep der expeditieolifanten natuurlijk op de voet.

Overnameprijs

Het bal werd geopend door DSV, dat met een voorlopig bod van 170 Zwitserse frank per aandeel, zowat 150 euro, in januari zijn avances jegens Panalpina kenbaar maakte. Dat lokte aan de beurs van Zürich een sterke koersstijging van het aandeel Panalpina uit, waarna de Denen hun bod nog eens met tien franken verhoogden, alles contant te betalen.

Het nieuwe bod komt overeen met een bedrag van 4,3 miljard dollar, ofwel 24 keer het operationele resultaat van de Zwitserse expediteur. Dat is zeker voor de logistieke sector een bijzonder hoge overnameprijs, ook als we bedenken dat Panalpina vele jaren van magere resultaten heeft gekend en ook nu nog niet buitengewoon presteert.

Aantrekkelijk

De meeste aandeelhouders zien het Deense aanbod als zeer aantrekkelijk. Kleine beleggers stemden al met de voeten, getuige de koersontwikkeling. Grotere aandeelhouders, zoals Cevian en Artisan, vinden het bod aannemelijk. Intussen is de koers weer gedaald naar 160 frank (stand: afgelopen maandag), omdat nog altijd niet duidelijk is of de Ernst Göhner Stiftung, met 46% van de aandelen de feitelijke meerderheidsaandeelhouder en in wezen fungerend als een administratiekantoor van de holding, er op in zal gaan.

Deze stichting, die tal van filantropische doelen steunt, kocht zich in 1969 bij Panalpina in voor 40% van het kapitaal. Ze is genoemd naar een Duits-Zwitserse ondernemer die na de oorlog een vermogen verdiende met de bouw van woningen en daarvan een groot deel voor investeringen in goede doelen bestemde.

Bij de Ernst Göhner Stiftung – pikant detail – zijn de huidige Panalpina-topman Peter Ulber en diens financiële rechterhand Beat Walti bestuursleden. Ulber heeft nu aangekondigd diens bestuurszetel in de stichting op te geven om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden.

Steun uit Koeweit

Zoals veel bedrijven die zich door een overname bedreigd voelen, heeft Panalpina steun gezocht bij een derde. In dit geval is dat Agility, een expediteur uit Koeweit met een omzet van 4,6 miljard dollar en daarmee van ongeveer gelijke omvang als de Zwitsers uit Basel. Agility regelt voor derden het zeevervoer van 740.000 teu en het transport van luchtvracht van 415.000 ton. In dat opzicht is Panalpina dus twee keer zo groot.

Samen zouden deze twee bedrijven de omvang van Panalpina-belager DSV benaderen. De Denen behalen een omzet van 12 miljard dollar. Het snel gegroeide bedrijf – sinds 2002 verwierf het onder meer DFDS Dan Transport, Frans Maas, ABX en UTi Worldwide – wil met Panalpina vooral zijn divisie zee- en luchtvrachtexpeditie uitbreiden.

Eerder deed DSV een bod op Ceva, het voormalige TNT Logistics. Maar deze prooi werd weggekaapt door CMA CGM. De Franse reder kocht zich bij Ceva in bij de introductie van het fonds Ceva aan de beurs van Zürich. Daarmee wilde Ceva 1,1 miljard euro ophalen voor eigen acquisities.

Tegenvallende resultaten

Ceva sukkelt al enkele jaren met tegenvallende resultaten. Vorig jaar moest op een ruim 5% gegroeide omzet een nettoverlies van meer dan 200 miljoen euro worden geboekt, onder meer als gevolg van problemen in Italië, waar belangrijke klanten de samenwerking opzegden en een grote partner failliet ging. CMA CGM, dat al voor 33% aandeelhouder was, legde voor de rest van de aandelen 1,65 miljard dollar op tafel.

De overname, goedgekeurd door de Europese Commissie, is een belangrijke stap in het streven van de containerreder om niet meer alleen aanbieder te zijn van transportcapaciteit, maar ook een positie op te bouwen als organisator van zeetransport en als inkoper van dit vervoer namens derden. Via Ceva wordt CMA CGM een grote expediteur op de vaargebieden tussen Europa, Noord-Amerika en Azië.

Maersk

Veel meer reders willen zich in de expeditie versterken. Een voorbeeld is Maersk, de grote landgenoot van DSV. Deze reder heeft besloten zijn expeditiedivisie Damco, ooit onderdeel van Nedlloyd, niet aan de kant te zetten, maar er juist in te investeren. Ook Maersk zal de olifantendans in Zwitserland met meer dan normale belangstelling volgen en kan daarbij ook in het eigen Denemarken meeloeren op de burelen van DSV.

Kuehne + Nagel

Und was machen die in Schindellegi? Voorlopig niets, klinkt het bij Kuehne + Nagel. Topman Detlef Trefzger heeft laten weten dat zijn concern ‘geen grote overnames nodig heeft’, maar kan volstaan met een reeks kleinere acquisities. Bijvoorbeeld in de VS, waar onlangs Quick International Courier is overgenomen, en in Azië, waar K+N zich verder wil versterken met bedrijven in de kenniseconomie en de IT.

Trefzger wil overigens wel in gesprek komen met Panalpina, maar dan moet dat bedrijf daarvoor zelf wel het initiatief nemen. De eigenlijke baas bij K+N, stichter en grootaandeelhouder Klaus-Michael Kühne, kon er kort over zijn. Het bod van DSV op Panalpina is een ‘overwaardering’ van de kleinere buurman in Basel.