Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen noemt het een ‘mooie en eerlijke deal’. Ook de Britse premier Boris Johnson viert de handelsdeal voor de periode na de brexit als een overwinning. Op Twitter zette hij donderdagmiddag een foto van zichzelf met de handen juichend in de lucht. Daarbij schreef hij: ‘De deal is rond.’

Naleving

Von der Leyen waarschuwde tegelijkertijd dat er instrumenten zijn ingebouwd in de deal om de naleving van de gemaakte afspraken af te dwingen. Zo kunnen partijen aan beide kanten van het Kanaal elkaar quota’s of invoerheffingen opleggen als de overeenkomst wordt geschonden, antwoordde ze op vragen van een journalist.

EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier was vooral opgelucht dat er een akkoord ligt, dat nu nog door EU-lidstaten en het Europees Parlement moet worden beoordeeld. ‘De klok tikt niet langer’, zo zei de Fransman, die het akkoord ongeëvenaard noemde. Hij wees erop dat in korte tijd nieuwe afspraken over handel, luchtvaart, innovatie en klimaatverandering zijn gemaakt. Het speet hem wel dat het Verenigd Koninkrijk voorlopig nog geen afspraken wilde maken over gecoördineerd buitenlands beleid, defensie en ontwikkelingshulp. Ook het einde van de Britse deelname aan het Erasmus-uitwisselingsprogramma voor universiteiten vond hij jammer.

EU-president Charles Michel noemt de handelsovereenkomst tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk een grote stap voorwaarts om een hechte relatie te bewerkstelligen tussen de EU en het VK. Maar hij voegt er in een verklaring aan toe dat het proces nog niet voorbij is. ‘Nu is het aan de Europese Raad en het Europees Parlement om dit onderhandelaarsakoord te analyseren voordat ze groen licht geven.’

Johnson

‘Ik ben erg blij u vanmiddag te kunnen vertellen dat we de grootste handelsovereenkomst tot nu toe hebben gesloten, ter waarde van 660 miljard pond per jaar, een uitgebreide vrijhandelsovereenkomst in Canadese stijl’, aldus de Britse regeringsleider Johnson. Er is afgesproken dat er geen handelstarieven worden opgelegd.

Hij benadrukte dat de deal zal helpen om Britse banen veilig te stellen. Ook zullen Britse bedrijven volgens hem straks nog meer met de Europese Unie kunnen handelen dan nu al het geval is. Hij wees er ook op dat er in het akkoord een clausule is opgenomen die beide partijen in staat stelt om op een gegeven moment alsnog handelstarieven in te stellen. Dit is volgens de premier bedoeld voor het geval dat er later toch nog onenigheid ontstaat over het gelijke speelveld voor bedrijven. Het Britse Parlement stemt op 30 december over de deal.

Opluchting

Het bereiken van een voorlopige overeenkomst over de Brits-Europese handelsrelatie na de brexit zorgt voor opluchting bij PvdA-Europarlementariër Kati Piri. Maar ze waarschuwt tegelijkertijd dat de details van het zeer omvangrijke akkoord nog niet bekend zijn.

Het Europees Parlement moet zich nog buigen over de vraag of de overeenkomst of delen hiervan voorlopig goedgekeurd kunnen worden. Op een later moment zal worden gestemd over het gehele pakket, maar niet voordat alle onderdelen goed zijn bestudeerd, benadrukt Piri, die tevens brexit-rapporteur van het Europees Parlement is.

2000 pagina’s

‘Dit 2000 pagina’s tellend document gaat onze toekomstige relatie met het Verenigd Koninkrijk op vele niveaus bepalen’, zegt de politica. ‘Tot dusver hebben we geen enkel woord gezien dat op papier is gezet. Het is dus van belang dat de komende weken alle onderdelen goed worden bestudeerd, voordat het Europees Parlement overgaat tot goedkeuring van het verdrag.’

Volgens de PvdA’er moet de deal onder meer samengaan met een ‘eerlijk en duurzaam’ visserijakkoord en duidelijk uitvoerbare bepalingen bevatten die garanderen dat Londen zich houdt aan haar verplichtingen. Daarnaast is de volledige en tijdige doorvoering van het terugtrekkingsakkoord en de bescherming van het Goede Vrijdagakkoord een harde eis voor goedkeuring door het parlement, aldus Piri.

Ratificatie

Het Europees Parlement moet haar goedkeuring aan de deal nog verlenen. Het ratificatieproces van dit gemengde handelsakkoord (waarmee alle lidstaten moeten instemmen) zal gedurende 2021 worden doorlopen. Het handelsgedeelte zal daarom per 1 januari voorlopig in werking treden.

Met de deal komt er een einde aan de periode van grote onzekerheid over handelstarieven en andere belangrijke zaken die in het verdrag worden geregeld. ‘Bedrijven kunnen aan de slag met het aantonen van de VK en EU-oorsprong van hun producten, zodat zij optimaal van het handelsverdrag kunnen profiteren’, laat Evofenedex weten.

Stap terug

‘Het is voor het eerst – en hopelijk voor het laatst- dat er een handelsakkoord wordt gesloten dat voor het bedrijfsleven een stap terug is ten opzichte van de huidige situatie. Maar gelukkig is het no-deal scenario op de valreep voorkomen’, zegt Bart Jan Koopman, directeur Evofenedex.

De Duitse regering bespreekt het akkoord op 28 december. Bondskanselier Merkel benadrukt dat de deal pas definitief in werking kan treden als het Europees Parlement het ook heeft goedgekeurd.

Nederland

“Nederland zal het akkoord toetsen aan de Nederlandse belangen. Hierbij zal speciale aandacht uitgaan naar de afspraken over een gelijk speelveld tussen de EU en het VK, de toegang van Nederlandse vissers tot de Britse wateren en de governance van het akkoord’, zegt minister Stef Blok van Buitenlandse zaken. ‘Het kabinet zal zo snel mogelijk een oordeel over het akkoord aan de Tweede Kamer sturen.’

Blok benadrukt dat de tijd dringt. ‘Per 1 januari 2021 gaan sowieso nieuwe regels gelden in de relatie met het VK. Dit gaan ook ondernemers en burgers merken. Het is daarom van belang dat iedereen zich hier zo goed mogelijk op voorbereidt.’

Havenbedrijf Rotterdam

Het is goed dat er meer duidelijkheid is nu de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk een handelsovereenkomst hebben gesloten. Dat zegt het Havenbedrijf Rotterdam. De deal betekent echter niet dat bedrijven zich niet meer moeten voorbereiden, want ondanks het akkoord gelden vanaf 1 januari 2021 douaneformaliteiten voor het goederenverkeer met het Verenigd Koninkrijk.

Jaarlijks worden miljoenen tonnen goederen geïmporteerd en geëxporteerd via de haven van Rotterdam. Daarom hebben overheden, autoriteiten en terminals zich voorbereid op de nieuwe situatie per 1 januari. Het Havenbedrijf werkt hiervoor al ruim twee jaar samen met bijvoorbeeld Rijkswaterstaat, douane, ferry-bedrijven en andere logistieke partners om het transport van goederen naar Britse havens zo soepel mogelijk te laten verlopen en de kans op verkeershinder door opstoppingen te minimaliseren.

Zo is er een verplicht digitaal aanmeldsysteem en voor de vrachtauto’s voor de ferry-terminals zijn in de buurt tijdelijke parkeerplaatsen beschikbaar. Maar er zal gewend moeten worden aan de nieuwe praktijksituatie, zegt het Havenbedrijf. ‘Ondanks alle voorbereidingen en voorzorgsmaatregelen bestaat de kans dat het logistieke proces in de eerste dagen van het nieuwe jaar minder soepel verloopt dan normaal.’