Chapelle International is een overslaghub aan de rand van Parijs. Goederen worden er emissievrij aangevoerd met shuttletreinen. De last mile-distributie vindt vervolgens plaats met elektrische voertuigen. De Franse ontwikkelaar Sogaris bedacht voor dit type distributiehub jaren geleden al de benaming ‘hôtel logistique’: een overslagpunt voor e-commerce-goederen dat door meerdere klanten tegelijk te gebruiken is. Het eerste logistiekhotel heeft als hart een centrale hal waarin complete goederentreinen naar binnen kunnen rijden.

Chapelle International ligt ingeklemd tussen het spoor en de wijk Porte de la Chapelle. Dit gebied aan de noordkant van de ringweg Boulevard Périphérique is een van de grote logistieke toegangspunten tot Parijs. De bevoorrading van het logistiekhotel vindt plaats per spoor vanuit grote distributiecentra in Dourges, een stadje op het knooppunt van de A1/E17 en A21 tussen Lille en Parijs, en in Bruyère sur Oise, dat vlak bij Lille ligt. De pendeltreinen kunnen allerlei soorten goederen lossen in de grote overslaghal van Chapelle International. Volgens de ontwikkelaar gaat het om maximaal vier treinen met elk zestig containers per dag. De goederen worden daarna overgeladen op emissievrije elektrische voertuigen of bijvoorbeeld vrachtwagens op aardgas. De vermindering van 240 vrachtwagenbewegingen per dag is volgens Sogaris goed voor een CO2-reductie van 1.537 ton per jaar.

Ruimtegebrek

De groep vaste gasten van het logistiekhotel bestaat vooral uit online en offline retailers en handelaren in kleding, voedingswaren en meubels. Terwijl de Franse e-commerce-sector net als die in Nederland elk jaar met dubbele cijfers groeit, merken deze klanten dat het in Parijs steeds moeilijker wordt om pakketjes goed te bezorgen. De grote logistieke centra worden door het ruimtegebrek en de hoge huurprijzen voor logistiek vastgoed – in 2019 tot meer dan 150 euro per vierkante meter in het Parijse centrum – steeds verder weggeduwd uit de stad.

Daar komt bij dat Parijs heeft besloten milieuzones in te voeren. Net als de grote Nederlandse steden werkt de Franse hoofdstad stapsgewijs toe naar een binnenstad zonder verkeersemissies. Parijs heeft daarbij gekozen voor een iets voortvarender tijdpad dan in Nederland. In de lichtstad zijn oude of nieuwe dieselvoertuigen al vanaf 2024 niet meer toegestaan. Per 2030 mogen alleen batterij-elektrische of waterstof­auto’s en -vrachtwagens zich nog in het gebied binnen de Boulevard Périphérique begeven.

Retailers en logistiek dienstverleners komen daardoor voor de uitdaging te staan om hun logistieke ketens aan te passen. Het inpassen van een nieuwe logistieke infrastructuur is echter nog niet zo gemakkelijk in metropool Parijs. De Franse hoofdstad telt 2,2 miljoen inwoners, die met een dichtheid van 22.000 inwoners per vierkante kilometer bovendien extreem dicht op elkaar wonen. Parijs is dichter bevolkt dan alle andere Europese hoofdsteden. Ter vergelijking: de dichtheid in de grootste Nederlandse steden ligt op grofweg drieduizend (Rotterdam) en vijfduizend (Amsterdam) inwoners per vierkante kilometer.

Logistiek netwerk

Chapelle International is de eerste in een serie van nieuwe logistieke locaties die zijn gebouwd sinds de publiek-private ontwikkelaar Sogaris besloot zijn strategie volledig te richten op emissievrije stadslogistiek. Het project startte in 2011, toen het Franse spoorbedrijf SNCF naar de markt kwam met een tender voor de transformatie van het voormalige spoorcomplex op de locatie. Na die eerste aanbesteding is Sogaris doorgegaan met het opbouwen van een logistiek netwerk in Parijs, waarin het concept van de grote logistiekhotels in combinatie met kleine multifunctionele distributiezones centraal staat. Inmiddels zijn twee andere logistiekhotels in ontwikkeling. De eerste komt in Quai Bercy in het zuiden van Parijs, waar behalve spoor- en wegvervoer ook vervoer over de Seine en een aantal tramlijnen samenkomen. Het andere toekomstige logistiekhotel moet worden ontwikkeld in Vitry-sur-Seine, een voorstad een paar kilometer ten zuiden van Parijs.

De partijen die betrokken zijn bij het logistiekhotel Chapelle International vormen een bont gezelschap van publieke en private organisaties. Het centrum wordt geëxploiteerd door de in stadslogistiek gespecialiseerde, semipublieke logistieke vastgoedgroep Sogaris, SNCF-dochter EuroRail en logistiek dienstverlener XPO Logistics. Het initiatief zelf is gefinancierd door Sogaris, de publieke investeerder Caisse des Dépôts en havenbedrijf Haropa.

Het logistiekhotel is onderdeel van een herontwikkelingsproject op een zeven hectare groot voormalig spoorwegemplacement van de SNCF. Opvallend is de keuze van de ontwikkelaars om het logistieke knooppunt te combineren met woningen, kantoren en andere voorzieningen. In de kelder onder de logistiekhal bevindt zich verder een datacenter dat genoeg restwarmte produceert om voor een belangrijk deel te voorzien in de verwarming van de woningen in de nieuwe wijk en van de productiekas op het dak.

Mix van functies

In Nederland kennen we deze mix van functies niet. Bijvoorbeeld de splinternieuwe Amsterdam Logistic Cityhub in het Amsterdamse havengebied, de XXL-stadsdistributiehub waarvan de eerste paal eerder deze maand geslagen werd, is in de basis een monofunctionele logistieke locatie. De Fransen zien in de combinatie van logistiek, wonen en werken echter een manier om het verloederde en afgegleden stuk van Parijs rond Chapelle International nieuw elan geven. De vraag is op dit moment of dat helemaal lukt. De verhuur van kantoren, die nu stap voor stap op de markt worden gebracht, komt door de coronacrisis en het slechte imago van de verouderde en geïsoleerde omliggende wijken moeizaam op gang. Bij de woningverkopen zijn de omstandigheden iets gunstiger. Zo zijn de huizenprijzen in het gebied omhoog geschoten nadat de Parijse politie in 2019 een massaal tentenkamp van vluchtelingen ontruimde. Huizenzoekende Parijzenaren zijn bovendien bereid om flink meer te betalen voor een appartement met uitzicht op de ­Sacré-Coeur, een duidelijke plus voor het relatief dichtbij gelegen Chapelle International.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding