Scheepvaart: geleidelijke invoering ETS

Het systeem voor emissiehandel (ETS) wordt vanaf 2023 geleidelijk ingevoerd in de zeevaart. Om te beginnen moeten scheepsexploitanten dan voor 20% van hun uitstoot certificaten aanschaffen. In 2024 is dat voor 45%, in 2025 70% en in 2026 geldt het ETS voor alle scheepvaartemissies. De emissiehandel gaat gelden voor de CO2-uitstoot van de volledige scheepvaart binnen de EU en voor 50% van de uitstoot door het verkeer tussen havens in de EU en derde landen. De Commissie richt zich hierbij op grote schepen zwaarder dan 5.000 ton, die volgens Brussel goed zijn voor 90% van de CO2-emissies.

Verder wil Timmermans de toegang tot walstroom in Europese havens vergroten. Container- en passagiersschepen moeten zo in 90% van hun stroombehoefte kunnen voorzien. Alle Europese binnenhavens worden verder verplicht een walstroomvoorziening aan te leggen.

Wegvervoer: separate ‘brandstoftaks’

De Commissie wil een separaat systeem voor de handel in emissies in het wegvervoer en de gebouwde omgeving opzetten. Voor het wegvervoer geldt dat de brandstofleveranciers de rechten moeten verwerven. De handel in de uitstootrechten zou in 2026 van start moeten gaan.

De opbrengst van dit systeem, die volgens Brussel rond de 40 miljard zal bedragen, wordt deels in een fonds gestort om de verduurzaming van huizen te stimuleren en de koopkracht van huishoudens met lagere inkomens te ondersteunen. Een ander deel komt ten goede aan verduurzaming van het wegvervoer zelf.

Tanken en laden: infrastructuur op belangrijke corridors

De voorstellen van de Commissie bevatten ook een tijdpad voor het opzetten van een duurzame tank- en laadinfrastructuur. Op de hoofdcorridors van het TEN-T netwerk moeten in 2025 laadvoorzieningen voor elektrische vrachtwagens zijn aangelegd. Het gaat om een laadcapaciteit van ten minste 1.400 kilowatt per 60 kilometer snelweg. In 2030 loopt dat op naar minimaal 3.500 kilowatt.

Voor trajecten van het TEN-T netwerk die geen hoofdcorridor zijn, krijgen lidstaten 5 jaar langer de tijd om de laadinfrastructuur op orde te brengen. Daarnaast moet in 2030 op de hoofdcorridors om de 150 kilometer een waterstoftankstation beschikbaar zijn voor het vrachtverkeer, net als op elk ‘stedelijk knooppunt’.

Vliegverkeer: einde aan gratis uitstoot

Het vliegverkeer binnen Europa valt al onder het systeem voor emissiehandel, maar vliegmaatschappijen kregen tot nu toe een groot aantal certificaten gratis. Daar komt een einde aan, zegt de Commissie. Vanaf 2026 zijn er geen gratis emissierechten meer en bovendien wordt het totale aantal beschikbare certificaten (de cap) per jaar met 4,2% verlaagd.

Vluchten door Europese maatschappijen buiten Europa gaan onder het zogenoemde Corsia-systeem vallen. Daarmee moet de groei van de emissies van internationale vluchten ten opzichte van de gemiddelde emissies in de basisjaren 2019-2020 gecompenseerd worden.

Brandstofnormen: stapsgewijs strenger

Het pakket van Timmermans omvat een flink aantal nieuwe eisen voor het gebruik van duurzame brandstoffen in de lucht- en zeevaart.

Zo moeten schepen zwaarder dan 5.000 ton hun CO2-uitstoot vanaf 2025 stapsgewijs gaan verlagen. De ‘broeikasgasintensiteit’ van de brandstof moet dan 2% lager liggen dan in 2020. In 2030 eist Brussel een verlaging van 6%. De afname moet daarna steeds sneller gaan tot in 2050 een verlaging van 75% bereikt is.

Ook luchtvaartmaatschappijen moeten duurzamer gaan tanken. De Commissie wil de verplichte bijmenging van duurzamere vliegtuigbrandstoffen (SAF) flink opschroeven. In eerste instantie naar 2% in 2025 en vervolgens naar 5% in 2030, 20% in 2035 en in stappen naar uiteindelijk 63% in 2050. Ook komt er een verplicht aandeel van synthetische brandstoffen (e-fuels). Ook dat percentage stijgt stapsgewijs, met een doel van 28% in 2050.

Energiebelasting: luchtvracht vrijgesteld

De belasting van brandstoffen komt meer de nadruk te liggen op de energie-inhoud in plaats van het volume. De Commissie wil ook de fiscale privileges in de lucht- en zeevaart afbouwen. Ook kerosine wordt geleidelijk zwaarder belast, maar de Commissie heeft ervoor gekozen om luchtvracht vluchten vrij te stellen van de hogere kerosinetaks.

CO2-normen (bestel)auto’s: zero-emissie in 2035

Ten slotte wil Timmermans de uitstootnormen voor personenauto’s en bestelbussen aanscherpen. Voor lichte bedrijfsvoertuigen geldt per 20230 een Co2-reductiedoel van 50%, waarna in 2035 helemaal uitstootvrij moet worden gereden.

EU-grensheffing: bescherming van de markt

De Europese Commissie stelt voor een CO2-grensheffing in te voeren voor producten uit landen waar minder strenge milieueisen gelden. Brussel heeft daarbij veertien sectoren op het oog die in aanmerking komen voor de heffing, maar wil beginnen met het aanpakken van staal, aluminium, cement, kunstmest en elektriciteit.

De heffing moet Europese bedrijven die onder het Europese systeem voor emissiehandel (ETS) vallen, beschermen tegen concurrentie uit landen waar dat zo is. Voor producten uit een land waar wel enige vorm van klimaatambitie is kunnen importeurs korting krijgen op de certificaten die ze moeten kopen. Daarnaast wil de commissie het ontmoedigen dat Europese fabrikanten hun productie verhuizen naar minder veeleisende landen op milieugebied.

Lees ook: EU-vergroeningsvoorstellen roepen vooral veel vragen op

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding