Als het gaat om de handel met Rusland, waar ligt voor jouw leden de grootste pijn?

Spoel: Van de internationale handel wordt er ongeveer 1% naar Rusland geëxporteerd. Niettemin zijn er wel belangrijke markten die zwaar worden getroffen door de sancties. Zoals olie en gas, landbouwproducten, kunstmest en palladium waarvan Rusland 50% van de markt in handen heeft. Wel zie je nu dat het vervoer van medische hulpgoederen en landbouwgoederen naar Rusland nog gewoon kan. 

Hoe moeilijk is het nu voor transporteurs om die goederen in Rusland te krijgen?

Spoel: Het lastige is dat je als ondernemer op zoek bent naar een transporteur die goederen voor jou naar Rusland of Belarus kan brengen, maar dat veel partijen zich hebben teruggetrokken. In de zeevaart zijn er natuurlijk een aantal bekende rederijen die, op medische hulpgoederen en voedingsmiddelen na, hebben gezegd te stoppen met het vervoer.  Eén van de opties is om goederen via de weg te transporteren en die dan in Belarus over te dragen aan een Belarussische of Russische chauffeur. Er zijn daarnaast ook veel bedrijven die zelfstandig al besloten hebben om voorlopig even geen handel te drijven met Rusland. Enerzijds omdat het heel ingewikkeld is geworden. Denk bijvoorbeeld aan de regels voor ‘dual use’. Anderzijds zijn er ook bedrijven die vanuit moreel oogpunt hebben gezegd dat zij hun producten niet op de markt willen brengen in die situatie. 

Zijn er ook nog verschillen tussen hoe zwaar de verschillende modaliteiten getroffen worden? 

Spoel: De luchtvracht wordt het zwaarst getroffen. De sancties hebben ervoor gezorgd dat de Russische luchtvracht carrier AirBridgeCargo niet meer kan vliegen op Europa. Zij voeren ongeveer 15 tot 20 vrachtvluchten per week uit. Ze vervoeren vaak high tech materieel en farmaceutische goederen richting de VS en richting Oost-Azië. Die capaciteit valt weg. Men kan niet meer over het Russische luchtruim vliegen. Men is langer onderweg en brandstof wordt duurder. Luchtvracht wordt een hele dure exercitie. Zeker ook omdat luchtvracht vaak een achtervang is voor als er iets misgaat in de containerlijnvaart of het spoorvervoer. 

En wat betekenen de meest recente sancties nog eens extra voor de transportsector?

Spoel: Er zitten een paar onderdelen aan die logistiek interessant zijn. Er zijn een aantal entiteiten toegevoegd aan de lijst. Luxegoederen en bepaalde dure auto’s kunnen niet meer worden geëxporteerd. Rusland is uit de Raad van Europa gezet en van Rusland is de ‘meest begunstigde natie’ titel geschrapt uit de WTO. Dat betekent dat er invoerquota kunnen worden opgesteld, hogere douaneheffingen, zelfs een totale handelsban. Dus leden van de WTO kunnen dat nu inzetten, wat betekent dat er nog meer mogelijkheden zijn om de escalatieladder op te gaan.

Wat zijn de vooruitzichten?

Spoel: We hebben natuurlijk al een enorme inflatie. Dus dat betekent dat consumenten misschien ook wat minder gaan besteden, wat zou kunnen zorgen voor wat afkoeling in de markt. Maar het hangt er heel erg vanaf hoe lang we in deze situatie blijven zitten. Een aanmeerverbod van Russische schepen in Europa hangt ook nog een beetje boven de markt. Dat kan hele grote gevolgen hebben voor de capaciteit in de scheepvaart. Wel merken wij als branchevereniging de druk wat minder dan bij bijvoorbeeld COVID, omdat bedrijven de sancties begrijpen en hierop weten in te spelen. 

Heeft de Nieuwe Zijderoute nog kans?  

De Jong: De treinen die door Rusland via Belarus naar Polen rijden gaan voor een groot deel wel. Maar daar zie je een forse uitval van boekingen. Je wil niet het risico lopen dat kostbare producten onderweg worden tegengehouden. En er zijn ook partijen die zeggen, wij doen het helemaal niet meer. Bedrijven maken wel gebruik van de midden-corridor met een stuk vervoer over de Kaspische Zee. Vanuit logistiek oogpunt is het echter vooral de vraag hoeveel goederen er nu daadwerkelijk via die middenroute kunnen gaan. De capaciteit van de schepen die vanuit Kazachstan naar Azerbeidzjan varen lijkt hierbij één van de grootste bottlenecks te zijn. Hoeveel containers kunnen die meenemen? En hoe efficiënt zijn die twee kleine containerterminals aan beide kanten van de Kaspische Zee nu eigenlijk?

Zou die route uiteindelijk de belangrijkste route via Belarus en Rusland kunnen gaan vervangen?

De Jong: Er wordt al wel langer in de route geïnvesteerd en ook de spoorlijnen in Turkije zijn met Europees geld de afgelopen 20 jaar behoorlijk verbeterd. Maar hoe snel heb je de logistieke procedures, zoals de douane, en de fysieke capaciteit op orde? Dat heb je niet van vandaag op morgen geregeld. Dus ik denk dat dat voor de komende tijd wel echt een knauw betekent voor de volumes. 

Wat denk je dat er met de Nieuwe Zijderoute gaat gebeuren?

De Jong: De sancties tegen Rusland zullen nog even aanhouden. Dus als je een logistiek concept had dat echt op treinen was gericht, zul je na moeten gaan denken of je dat kan volhouden en of je het kunt verleggen naar die midden-corridor. En het zal de komende maanden echt moeten gaan blijken hoe succesvol die kan zijn. 

Spoel: Er ligt nu een voorstel bij het Russische parlement waarin wordt gedreigd dat internationale bedrijven hun winkels of productielocaties moeten openen vanaf ongeveer medio mei. Anders gaan de Russen nationaliseren en hebben die bedrijven de komende tien jaar geen toegang meer tot de markt. Dat zou een doorkijkje kunnen geven in dat rond die tijd het conflict misschien anders is ontwikkeld en er hopelijk een overeenkomst ligt. 

Maar stel de situatie duurt nog wel heel lang, hoe lossen logistieke bedrijven dat dan op?

Spoel: We hebben tijdens COVID al herhaaldelijk aandacht gevraagd voor ‘reshoring’ en ‘nearshoring’. Wat we in de praktijk zien is dat er vrij weinig bedrijven zijn die echt die stap hebben genomen. Dit is wel de wake-up call om daar nadrukkelijker naar te kijken. ik weet namelijk niet of we weer terugkomen op het niveau van 2019 in de komende jaren. Bedrijven die wel voor wat meer nearshoring hebben gekozen, zitten nu in een wat gunstigere situatie. 

Rogier Spoel en Onno de Jong waren vrijdag 18 maart 2022 te gast bij NT TV. Kijk de uitzending terug.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement