Volgens de provincies zal de impact van de stop enorm zijn. Zo kunnen nieuwe bedrijven zich niet vestigen als ze een grootverbruikersaansluiting nodig hebben en kunnen bestaande bedrijven hun huidige aansluiting niet uitbreiden. Daarnaast zijn er grote gevolgen voor de energietransitie, stellen de provincies. Bedrijven kunnen bijvoorbeeld niet overstappen van fossiele energiebronnen naar stroom, en windparken en zonneweiden die al een vergunning hebben kunnen niet aangesloten worden. ‘Laat staan initiatieven die nog aan de vergunningprocedure moeten beginnen.’

De vraag naar aansluitingen op het net in Noord-Brabant en Limburg is de afgelopen tijd ‘explosief’ gestegen. Dit komt onder meer door de ‘de snelle ontwikkeling van het aantal warmtepompen, laadpalen, nieuwe bedrijven en de verduurzamingsinitiatieven’, zoals de vergroening van de industrie. In de afgelopen maanden ging dat in Noord-Brabant en Limburg om ruim 800 megawatt aan nieuwe verzoeken, meldt TenneT. Dat is meer dan vier keer het verbruik van een stad als Den Bosch.

Grote gevolgen

Jetten spreekt van ‘erg spijtig nieuws’ met grote gevolgen. Ook bedrijven die meer stroom willen gebruiken, kunnen dat in deze regio’s voorlopig niet doen. Er waren al eens problemen op het stroomnet, bijvoorbeeld in Amsterdam, maar niet eerder was zo’n grote ingreep nodig. Er zijn al jaren zorgen om de beperkte capaciteit van het net, vooral als het gaat om energie opgewekt door windmolens en zonnepanelen. De ‘verstoppingen’ vormen dus ook een mogelijk probleem voor de transitie naar groene energie.

TenneT gaat de komende tijd in gesprek met bedrijven die bereid zijn ‘om tegen een vergoeding de belasting van het net op piekmomenten te beperken’. Er loopt nu een onderzoek naar het gebrek aan ruimte voor toevoer van stroom, en TenneT laat ook de verstopping aan de afnamekant onderzoeken. De onderzoeken moeten in december klaar zijn.

De komende tien jaar investeert TenneT al circa 2 miljard euro in het stroomnet in beide provincies. Zo wordt de bestaande hoogspanningsleiding tussen Geertruidenberg in Noord-Brabant en het Limburgse Maasbracht aangepakt. Die zogeheten elektriciteitssnelweg moet zo meer stroom kunnen vervoeren. Daarnaast is netbeheerder Enexis aan het investeren in de lokale aftakkingen van het stroomnet.

Dat nieuwe bedrijven in Noord-Brabant en Limburg niet meer kunnen worden aangesloten op het elektriciteitsnet van TenneT ‘kan onacceptabele gevolgen hebben voor de economie, de energietransitie en vele maatschappelijke opgaven in vrijwel heel Zuid-Nederland’. Dat melden de provincies Noord-Brabant en Limburg in een gezamenlijk persbericht.

Overvallen

De provincies zeggen overvallen te zijn door het besluit van TenneT en willen zo snel mogelijk tot een ‘actieplan komen voor meer en slimmere capaciteit op het elektriciteitsnetwerk’. ‘De beslissing van de netwerkbeheerder is ongekend en onacceptabel. De gevolgen voor zowel de energietransitie als de rest van de Limburgse samenleving zijn aanzienlijk’, zegt de Limburgse gedeputeerde Maarten van Gaans-Gijbels. ‘Ik roep alle betrokken partijen dan ook op tot het uiterste te gaan en nieuwe wegen te bewandelen om de effecten te voorkomen.’

Ook Anne-Marie Spierings, gedeputeerde van Noord-Brabant, noemt de stop op het net onacceptabel. ‘Juist nu we de afhankelijkheid van – buitenlands – gas willen afbouwen, zit de elektriciteitsinfrastructuur in een groot deel van Nederland aan zijn limiet.’

Om de problemen met het overbelaste stroomnet in Noord-Brabant en Limburg op te lossen, stelt energieminister Jetten een coördinator aan die moet helpen de problemen op te lossen. Dat zei hij tijdens een debat in de Tweede Kamer over energie. Hij gaat de komende week praten met de lokale overheden, de netbeheerder en bedrijven ‘om tafel om de situatie zo kort mogelijk te laten duren’. De coördinator moet er op toezien dat afspraken die tijdens de gesprekken worden gemaakt ook worden nageleefd.

Ondertussen roeren de eerste bedrijven zich eveneens. Zo is het complex van chemische bedrijven Chemelot bang dat de verduurzaming vertraging oploopt doordat het stroomnet in Limburg overvol is geraakt. ‘De beschikbaarheid van voldoende elektriciteit is daarvoor essentieel en dat geldt zeker ook voor Chemelot’, zegt topman Loek Radix van het complex. Chemelot vindt het onverteerbaar dat bedrijven die niet snel genoeg vergroenen door de overheid worden gestraft terwijl diezelfde overheid ‘anderzijds niet in staat is om de randvoorwaarden te creëren die essentieel zijn voor die verduurzaming.’

Bij industrieconcern VDL houden ze er vertrouwen in dat de problemen niet tot grote knelpunten bij dat bedrijf zullen leiden. Het risico op vertraging is volgens Radix wel opgelopen, ‘want elektrificatie van processen en het aantrekken van bedrijven die circulaire grondstoffen produceren vormen de kern van onze strategie’. Met die strategie werd de afgelopen twee jaar telkens de CO2-uitstoot met 7 procent teruggebracht.

Oplossingen

Wel wordt er alvast gewerkt aan oplossingen. ‘Vanuit industriële kant zijn wij bezig met innovatieve alternatieven die het netwerk kunnen ondersteunen en versneld kunnen verduurzamen, bijvoorbeeld door middel van batterijsystemen waarmee groen opgewekte stroom kan worden opgeslagen en op een later moment kan worden afgenomen’, aldus de zegsman.

Het kabinet moet ‘maximaal regie voeren’ op de uitbreiding van het stroomnet, vinden ondernemersverenigingen VNO-NCW en MKB-Nederland. Die laten weten dat de uitbreiding van het elektriciteitsnet topprioriteit moet zijn. De capaciteitsproblemen zijn namelijk zeer zorgelijk voor ondernemers ‘die juist alles doen om te verduurzamen’. ‘Dit gaat de energietransitie en het halen van de klimaatdoelen ernstig in de wielen rijden’, voorspellen de ondernemersverenigingen. ‘Alle problemen komen nu samen.’

VNO-NCW en MKB-Nederland zeggen al met de netbeheerders en de overheid in gesprek te zijn over de ontstane problemen. Ook hebben de belangenverenigingen voorstellen gedaan aan de overheid om vergunningsprocedures voor de bouw van bijvoorbeeld nieuwe verdeelstations te versnellen. Netbeheerders als TenneT en Enexis geven aan dat dergelijke procedures de verzwaring van het stroomnet vertragen. ‘We moeten met elkaar juist nu alle zeilen bijzetten om de verduurzaming een boost te geven’, aldus VNO-NCW en MKB-Nederland.

Overigens speelt het probleem niet alleen in de zuidelijke provincies. ‘In de randstad krijgen nieuwe logistieke centra vaak niet eens meer een energie-aansluiting en wordt er overgegaan op dieselgeneratoren. Ook nieuwe kantoorgebouwen krijgen niet meer zomaar een energie-aansluiting. We staan aan de vooravond van een mega-uitdaging’, aldus Hugo Jansen van in­ge­ni­eurs­bu­reau Deerns.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement