Op 6 juli zakte de wereldwijde benchmark voor olie voor het eerst sinds april weer onder de 100 dollar per vat, waardoor de hoop werd gewekt dat de dagen van hoge brandstofprijzen ten einde liepen. Maar analisten verwachten dat de onderliggende dynamiek van vraag en aanbod van olie op een langdurige periode van hogere prijzen wijst die maanden, zo niet jaren, kan duren.

Raffinaderijen

De vraag naar brandstof groeit naarmate de wereldeconomie de draad weer oppakt van vóór de Covid-19-lockdowns. Maar ook bij een dalende vraag naar olie zien analisten de prijs niet snel echt serieus inzakken. Er is namelijk een tekort aan raffinaderijen om olie om te zetten in brandstof, aldus persbureau Bloomberg. En ‘s werelds grootste olieproducenten lopen tegen de grenzen aan van wat ze kunnen boren. Dit alles terwijl de oorlog van Vladimir Poetin de export uit Rusland onderdrukt.

‘De wereld is nog nooit getuige geweest van zo’n grote energiecrisis in termen van diepte en complexiteit’, zei Fatih Birol, uitvoerend directeur van het International Energy Agency (IEA), onlangs op een conferentie.

De impact van die crisis op de mondiale economie en politiek is groot. Een forse stijging van de benzineprijzen heeft de wereldwijde inflatie al behoorlijk aangewakkerd. Dat zorgt voor onrust in landen variërend van Peru tot Sri Lanka. De wereld worstelt om alle olie te produceren die er nodig is. Dat betekent een scherpe ommekeer ten opzichte van het voorjaar van 2020, toen de coronapandemie de vraag naar het laagste niveau in decennia deed dalen en de prijzen voor ruwe olie zelfs tot onder nul daalden. Volgend jaar zal het wereldwijde olieverbruik volgens het IEA het pre-pandemische niveau overtreffen en met meer dan 2% groeien.

Apocalyptisch scenario

Het aanbod aan olie zal het moeilijk hebben om bij te blijven. Onlangs schilderde zakenbank JPMorgan Chase & Co een apocalyptisch scenario waarin Poetin miljoenen vaten Russische olie van de markt houdt en de prijzen omhoogschieten naar maar liefst 380 dollar per vat. Hoewel Rusland gewillige kopers heeft gevonden in China en India, is de totale productie van het land met meer dan een miljoen vaten per dag gedaald, vooral doordat de productie gebukt gaat onder sancties en een terughoudendheid van landen om zaken te doen met Moskou.

De vooruitzichten voor het vinden van productiegroei buiten Rusland zijn somber. De OPEC-landen, die ongeveer 40% van ‘s werelds ruwe olie produceren, vinden het moeilijk om de productiedoelstellingen te halen. Verouderde infrastructuur, jaren van historisch lage investeringen en politieke trauma’s hebben samen de productie geremd. In mei produceerden de OPEC+-landen (de Organisatie van Olie-exporterende Landen en bondgenoten) 2,7 miljoen vaten per dag minder dan de collectieve doelstelling.

Alle hoop op meer olie is gevestigd op twee OPEC-leden met een overschot aan productiecapaciteit: Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. President Joe Biden heeft beide gepusht om meer op te pompen. De wanhoop is blijkbaar al zo groot geworden, dat Biden zelfs een bezoek bracht aan kroonprins Mohammed bin Salman van Saoedi-Arabië, de man met wie hij eerder zelfs telefonisch had geweigerd te spreken, onder meer vanwege diens rol bij de moord op journalist Jamal Khashoggi. De moeite lijkt vooralsnog voor niets te zijn geweest. De olieproducerende landen zeggen behoorlijk op hun maximale capaciteit te zitten en slechts een kleine hoeveelheid extra te kunnen leveren.

Graadmeter

Bovendien is er nog de raffinage-bottleneck. De pandemie dwong de industrie om verschillende verouderde, inefficiënte raffinaderijen voorgoed te sluiten, waardoor de wereld nu zo weinig capaciteit heeft dat de prijs van ruwe olie, die ooit bijna in zijn eentje de prijzen aan de pomp dicteerde, niet langer een nauwkeurige graadmeter is van wat consumenten betalen. De olieprijs in de VS is de afgelopen maand met 13% gedaald. De benzineprijzen werden intussen slechts 6,5% lager.

Tegenover alle problemen aan de aanbodzijde staat zoals opgemerkt een groeiende vraag. Halverwege de zomer ligt de vraag alweer dichtbij het niveau van vóór de pandemie. En dan is China nog niet eens volledig uit de lockdown gekomen.

Het vooruitzicht van een wereldwijde recessie maakt beleggers weliswaar bezorgd dat de vraag op het punt staat van een klif te vallen, maar een economische neergang leidt er niet altijd toe dat de vraag naar brandstof significant daalt, zo merkte Bloomberg op. En de huidige beperkte raffinagecapaciteit zal met de energietransitie in het vooruitzicht niet snel meer toenemen.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement