Wanneer gaat de binnenvaart de voorsprong op het gebied van emissies verliezen?

In het onderzoek is gekeken naar de verschillen in duurzaamheid in drie tijdsframes en of er een moment komt wanneer binnenvaart en wegvervoer bij elkaar komen qua duurzaamheid. Dat is op zijn vroegst in 2045. Vrachtwagens worden vele malen sneller vernieuwd dan schepen. En iedere generatie is weer duurzamer dan de vorige.

Hoe realistisch is het dat wegvervoer vanaf 2045 daadwerkelijk duurzamer is dan binnenvaart?

Dat hangt samen met het verduurzamingstempo van zowel de binnenvaart als het wegvervoer. In het meest optimistische verduurzamingsscenario voor het wegvervoer is de weg per 2045 op CO2-gebied duurzamer dan de binnenvaart, maar wanneer de introductie van zero-emissietrucks achterblijft, blijft de binnenvaart ook na 2045 gunstiger wat betreft de CO2-emissie. Het is daarmee niet zeker dat wegvervoer over 25 jaar duurzamer is.

In het rapport staat dat de CO2-uitstoot per tonkilometer in het wegvervoer toeneemt. Hoe is dat te verklaren?

De binnenvaart en het spoorvervoer hebben over de jaren heen hun CO2-emissie per tonkilometer zien dalen. Dat komt door schaalvergroting in de binnenvaart, waardoor per schip meer lading vervoerd kan worden. De toename van de lading is relatief gezien groter dan de toename van het energieverbruik. In het spoorvervoer komt dit door toenemende elektrificatie en meer gebruik van groene stroom. Bij het wegververvoer is de CO2-emissie per tonkilometer juist toegenomen, vooral door een steeds groter aandeel lichtgewicht goederen dat wordt vervoerd.

Klopt het dat het wegvervoer het nu al wint op het gebied van stikstofuitstoot en fijnstof?

Het wegvervoer is vanaf circa 2013 wat deze uitstoot betreft schoner geweest dan het vervoer per binnenvaartschip, ondanks het feit dat de binnenvaartsector een groei kent in de hoeveelheid lading. De oorzaak hiervan zit hem in de relatief snelle introductie van nieuwe emissienormen in het wegvervoer en de korte economische levensduur van trucks, namelijk zeven jaar. De binnenvaart kende tussen 2006 en 2019 geen enkele nieuwe emissienorm. Circa 60% van de binnenvaartschepen vaart nog met motoren die genormeerd zijn op CCR 1 of ouder. Motoren van CCR 2 in de binnenvaart zijn qua stikstofemissie gelijkwaardig aan Euro II-vrachtwagens. De huidige stikstofnorm in de binnenvaart is gelijkwaardig aan de Euro V-norm voor vrachtauto’s, van voor 2013. Deze is een factor vier vervuilender dan Euro VI-trucks. Daarmee zal binnenvaart qua prestatie op stikstofgebied het wegvervoer nooit kunnen inhalen.

Hoe liggen de verhoudingen tussen het transport over weg en water?

De vervoersprestatie van het goederenvervoer binnen Nederland is al jaren min of meer constant, met 120 tot 130 miljard tonkilometer per jaar. Het wegvervoer draagt er 55% aan bij, de binnenvaart 40%. Er is weinig variatie in die percentages.

Vrachtwagens die containers vervoeren zijn vaak schoner dan andere vrachtwagens. Hoe kan dat?

Containers worden veelal vervoerd via de Maasvlakte en daar geldt een milieuzone. Ook worden er naar rato weinig buitenlandse vrachtauto’s in het containervervoer ingezet. Anno 2021 werd ongeveer 87% van het containervervoer per truck geleverd door de schoonste vrachtauto’s.

Hoe scoren binnenvaart en wegvervoer nu qua uitstoot?

Om dat te onderzoeken, is naar verschillende trajecten gekeken. De conclusies: de binnenvaartsector is qua emissie van CO2 op dit moment significant schoner dan het wegvervoer, zo’n 60%. In beide modaliteiten is er nog amper sprake van zero-emissie technologieën. Ten aanzien van de emissie van stikstof en fijnstof geldt dat de binnenvaartsector de slag heeft verloren, omdat een groot gedeelte van de vloot (nog) vaart met verouderde motoren. Met nieuwe Stage V-motoren zal de emissie van stikstof en fijnstof significant dalen, hoewel de binnenvaart met deze motoren het gat qua stikstof nog altijd niet kan dichten.

Hoe liggen de verhoudingen in de toekomst?

Het hangt er sterk vanaf hoe snel verbrandingsmotoren in het wegvervoer worden uitgefaseerd. Maar als het gaat om filevermindering, is het nog steeds wenselijk om meer vracht per binnenvaart of spoor te vervoeren.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement