Directeur Peter Schollmann van beveiliger Securitas Aviation op Schiphol staat niet verbaasd als hij hoort dat het controleren van lading door honden enkele miljoenen euro’s per jaar kost. ‘Je zit er niet ver van af, maar ik kan echt geen bedragen noemen.’ Zijn bedrijf controleert voor KLM Cargo alle exportvracht en dat is statistisch gezien ongeveer de helft van alle luchtvracht die de Nederlandse luchthaven verlaat. De beveiliger verricht die inspecties met zeventien speciaal getrainde hondenteams. Een snelle optelsom leert dat Schiphol met zo’n 30 tot 35 honden de gehele luchtvrachtsector kan beveiligen tegen een terroristische aanslag. Ter vergelijking. De Nederlandse belastingbetaler was zo’n 50 miljoen gulden kwijt toen de Douane in 2000 twee containerscans in gebruik nam voor de controle van importzendingen. Voorlopig lijkt alleen KLM Cargo bereid alle export met speurhonden te controleren op de aanwezigheid van explosieven. De overige vrachtvervoerders vertrouwen op de wettelijke registratie van bekende verladers bij de Koninklijke Marechaussee.

De afhandelaars zijn dan ook alleen verplicht de zendingen van onbekende ladingaanbieders fysiek te controleren. Schollmann kan de afhandelaars niets verwijten. ‘Ze voldoen aan de wet. Waarom zou je Roomser zijn dan de Paus?’ Het blijft volgens de beveiliger wel een keuze met de nodige risico’s wanneer het fout gaat. ‘De KLM kiest het zekere voor het onzekere. Zij weten dat slechts één incident in de luchtvrachtketen genoeg is om het hele administratieve bouwwerk van ‘known shipper’ op te blazen. Dan belanden de papieren procedures wellicht in de prullenbak en wordt 100 procent controle geëist van de politiek. De KLM is in zo’n situatie wel de enige partij op Schiphol die dan nog vracht mag vliegen. Het is een soort fall-back-scenario. Een extra zekerheid. Ook tegen de nieuwe wetsvoorstellen in de VS waardoor in 2009 alle vracht op passagiersvliegtuigen moet worden gecontroleerd.’ Schollmann had graag een actievere rol gezien van de luchthaven Schiphol zelf bij de controle van de vracht op passagiersvliegtuigen. ‘Ik vind hun houding vreemd. Zij scannen aan de passagierskant elk bagagestuk op de aanwezigheid van explosieven maar nemen bij de vracht die in dezelfde ruimte verdwijnt genoegen met een administratieve verklaring? Je zou daar dezelfde principiële afweging mogen verwachten dat alle goederen op passagiersvliegtuigen worden gecontroleerd. Schiphol kan daar op vrachtgebied ook zijn voordeel mee doen. Het zou de eerste luchthaven zijn in Europa die kan beweren dat alle uitgaande luchtvrachtstromen worden gecontroleerd op explosieve stoffen. Dat kan weer meer vrachtstromen aantrekken.’

Securitas Aviation is twee jaar geleden begonnen met het training van honden op het detecteren van explosieven in vrachtzendingen op Schiphol. ‘Wij waren het eerste beveiligingsbedrijf dat met de honden is gaan controleren. Wij zijn de pioniers op dat gebied.’ Met de zeventien hondenteams kan Securitas nog 25 procent groeien op Schiphol.

‘Wij hebben nog ruimte voor een grote afhandelaar zonder dat wij extra nieuwe mensen of honden behoeven op te leiden en te trainen. Daarna moeten wij eerst een sterke toezegging hebben. Het trainen vergt zeker een half jaar per hond. Het is niet zo dat je na een besluit zomaar een blik honden opentrekt.’

Hoe werkt het?

De speurhonden van Securitas Aviation kunnen feilloos de basisstoffen van onder meer semtex, TNT, ammoniak’ nitraat en dynamiet opsporen. Dat is met de huidige scans technisch nog zeer moeilijk” zegt Schollmann. ‘Daarvoor is de mix aan goederen in een container of op een pallet te complex. Geen enkele containersscan is dan ook nu bruikbaar voor dit soort werk.’ Bij de inspectie met honden worden kleine gaatjes geprikt in de plastic folie van de pallets vlak voor dat de lading de vrachtloods verlaat voor het vliegtuig. Na het speurwerk worden de gaatjes met speciale veiligheidsstickers weer dichtgeplakt. De containers worden vlak voordat de deuren worden gesloten door de honden gecontroleerd. Het oponthoud is slechts een kwestie van minuten. In het buitenland bestaat grote belangstelling voor de hondeninspecties van Securitas Aviation. Aanvragen lopen er in België en Finland. Schollmann: ‘Het is een tijdrovend proces. De regelgeving in Europa is helaas niet uniform. Ofschoon wij een erkenning hebben van de Europese Unie moeten wij voor elke lidstaat apart nog een nationale vergunning aanvragen.’

De hondeninspecties die de KLM laat uitvoeren op haar uitgaande lading worden nog niet erkend door de Amerikaanse Transport Security Agency (TSA). Waarom niet? Schollmann: ‘De honden zijn niet getraind in de door de TSA erkende trainingcentra in de VS. Vreemd is dat wel omdat de meeste honden die bagage en vracht controleren op de Amerikaanse luchthavens op explosieven uit Nederland afkomstig zijn.’

Securitas Aviation werkt samen met de KLM en Europese Unie aan een snelle Amerikaanse certificering van de inspecties op Schiphol. Schollmann omschrijft het als een lastig traject maar is vol vertrouwen dat de vergunningen voor 2009 binnen zijn wanneer de VS de controles op explosieven verplicht stelt voor alle luchtvrachtzendingen op passagiersvliegtuigen.’ De Amerikaanse wetgever stelt nu nog dat 30 procent van de bellyvracht op explosieven wordt gecontroleerd. Dat betekent dat de KLM naast de known-shippersregels’ de controles door honden van Securitas Aviation nog eens 30 procent fysiek laat controleren volgens de door de TSA-erkende methodes.

John Versleijen