Zo blijkt uit de vrachtcijfers van luchtvrachtanalist Clive Data Services, onderdeel van het Noorse Xeneta, dat de laatste tijd slechts 2% van alle contracten voor een periode langer dan zes maanden zijn afgesloten. Sommige analisten noemen het al de wraak van de ladingaanbieders, die de hogere vrachttarieven en monsterwinsten van de airlines uit de coronajaren 2020 en 2021 nog niet zijn vergeten. Maar dat de verladers bij het aangaan van nieuwe langetermijncontracten de airlines even in de wachtkamer houden, zou niet alleen te maken hebben met een soort rancune. Er is ook onzekerheid te bespeuren in de luchtvrachtmarkt over wat 2023 gaat brengen. Veel verladers willen zich bij de inkoop van vrachtruimte niet vastleggen op een perio­de van een half jaar of langer.

Ruimte inkopen

Het economisch tij zit te zeer tegen om nu al op grote schaal vrachtruimte in te kopen voor een lange termijn. Het is eerder raadzaam om onder druk van de zwakke economie, hoge inflatie en volle magazijnen in Europa en Noord-Amerika de kat uit de boom te kijken. Dat kan ook nu de prijzen op de spotmarkt dagelijks naar beneden moeten worden bijgesteld. Zo zijn de dagprijzen van West-Europa naar Noord-Amerika (oostkust) in november met bijna 40% gedaald naar 3,23 dollar per kilo vergeleken met een jaar geleden, blijkt uit de statistieken van Clive. Dat is overigens nog steeds 80% boven het niveau van 2019.

Ter vergelijking: de vrachtprijzen vanuit China naar de VS leverden ruim 30% in bij een gemiddelde prijs van 5,82 dollar per kilo. Een forse afname, maar nog altijd 140% boven het prijspeil van 2019. De tarieven vanuit het Verre Oosten naar Europa liepen intussen het minst averij op, met een afname van 16% naar een kiloprijs van 5.86 dollar. Mondiaal daalde het gemiddelde luchtvrachttarief zo met 27% vergeleken met november vorig jaar, maar is er vergeleken met 2019 nog sprake van 85% hogere vrachttarieven. Clive Data Services wijst er tevens op dat het prijsverval bij de rederijen (-79% vergeleken met eind vorig jaar) aanzienlijk forser was.

Lijnvaart

Die snel dalende containertarieven zorgden er ook voor dat minder loyale verladers de airlines weer de rug hebben toegekeerd en zijn overgestapt naar de lijnvaart, aldus de analist. Dat verklaart mede dat het luchtvrachtaanbod voor de airlines binnen een jaar met 8% is gedaald.

De internationale luchtvaartorganisatie IATA is intussen somber gestemd over 2023 en sluit zich min of meer aan bij de groep van experts die pas in 2024 herstel zien van de luchtvrachtmarkt. Topanalist Andrew Matters van de IATA verwacht voor volgend jaar een afname van de vraag met 4,3% naar 57,7 miljoen ton, maar die volumedaling zal gepaard gaan met een aanzienlijk lagere omzet van 25%, naar iets minder dan 150 miljard euro. Wie het nog niet wist of wilde geloven: de hoogtijdagen voor de airlines met recordwinsten, zoals in de afgelopen coronajaren, zijn definitief voorbij, aldus Matters. Schraalhans is het nog niet voor zijn achterban. De vrachtprijzen liggen vergeleken met de periode voor corona nog steeds bijzonder hoog.

Dit jaar komt de afname van het volume te liggen op ruim 8% naar 60,3 miljoen ton, aldus de IATA-analist, terwijl ook de beladingsgraad op de beschikbare mondiale vrachtvloot, een indicator voor de winstgevendheid van het vrachtvervoer, verder onder druk komt te staan. In feite neemt al sinds maart van dit jaar de beladingsgraad af, blijkt uit de verschillende marktrapporten. Volgens Matters een teken dat de wereldhandel momenteel kampt met veel economische tegenwind.

Niet houdbaar

Matters verwacht dat airlines volgend jaar te maken krijgen met een beladingsgraad die identiek is aan de pre-coronatijd van 2019. Tevens zal de gemiddelde vrachtprijs met zo’n 22% terugvallen. Er zit echter nog de nodige lucht in de vrachtprijzen voordat ze terug zijn op het niveau van 2019, stelt de IATA-analist. Zo waren er in 2020 en 2021 prijsverhogingen van respectievelijk 50% en 24% en zelfs dit jaar, met een dalend aanbod, zit er nog een toename in van 7%, aldus de analist.

Dat laatste wordt mede veroorzaakt door de langetermijncontracten die verladers eerder afsloten om verzekerd te zijn van vrachtruimte. De hoge prijzen in de luchtvracht waren ‘niet langer houdbaar’, erkent Matters. ‘De buitengewone periode die wij de afgelopen jaren hebben meegemaakt, loopt nu af. We gaan terug naar een prijsniveau waaraan we gewend waren.’ Hij voorziet dat de mondiale omzet uit het vrachtvervoer volgend jaar met een kwart zal afnemen naar iets minder dan 150 miljard euro. Dat klinkt dramatisch, maar Matters wijst erop dat dezelfde airlines in 2019 zo’n 50% minder verdienden aan luchtvracht.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement