‘The Machine Odyssey’, zo wordt de komende tocht rond Denemarken genoemd door Sea Machines Robotics, het Amerikaanse bedrijf dat de technologie voor de autonoom varende zeesleper ontwikkelde. Want volgens de Amerikaanse initiatiefnemers kan het project moeiteloos de vergelijking doorstaan met het verhaal van Homerus’ ‘Odyssee’, de antieke Griekse held die de ‘mensheid al duizenden jaren lang heeft geïnspireerd’. Gevoel voor drama kan je de sleepbootontwikkelaars in elk geval niet ontzeggen.

Ook de naam van de baanbrekende zeesleper, ‘Nellie Bly’, gebouwd door Damen Shipyards uit Nederland, is een historische verwijzing. Nellie Bly was een Amerikaanse journaliste die eind 1889/begin 1890 in 72 dagen de wereld rondreisde, gebruikmakend van stoomschepen (onder meer via het nog jonge Suezkanaal) en van stoomtreinen. Het was de tijd van de eerste feministische golf, Bly zou tegenwoordig waarschijnlijk een ‘powervrouw’ zijn genoemd.

We zijn meer dan een eeuw en meerdere feministische golven verder, maar een van de argumenten om sleepboten te robotiseren, is nu om de sector toegankelijker te maken voor vrouwen. Althans, een van de andere internationale projecten die momenteel lopen om autonome sleepboten te ontwikkelen, het Recotug-project van het Deense sleepbedrijf Svitzer en het Noorse defensie- en scheepstechnologiebedrijf Kongsberg, heeft volgens de initiatiefnemers onder meer ten doel om ‘inclusieve carrière-vooruitzichten’ te bieden.

Complexe procedures

De autonoom varende sleepboot die Svitzer heeft ontwikkeld, bevat een ‘vangarm’ waaraan grote schepen hun werplijn kunnen bevestigen zonder dat er op de sleepboot zelf personeel aan te pas hoeft te komen. Zodoende kunnen sleepspecialisten hun werk straks doen vanuit een bureaustoel in een kantoor op de kade en behoort het gevaarlijkste fysieke sleepwerk volgens Svitzer voortaan tot het verleden.

Svitzer en Kongsberg benadrukken dat ‘people skills’ straks belangrijk blijven om het werk van onbemande sleepboten in goede banen te leiden. ‘Vaardigheden en ervaring zijn essentieel omdat sleep­operaties extreem complexe procedures zijn.’ Maar voor dat complexe werk hoeven de specialisten straks niet meer zelf het water op, zo is de bedoeling, en die revolutionaire ontwikkeling maakt het sleepwerk volgens de bedrijven straks geschikter voor een bredere groep mensen. Belangrijk, zeggen ze, want: ‘de sector slaagt er momenteel niet in om voldoende jonge mensen aan te trekken’.

Kabels bevestigen, aanmeren, botsingen met ander scheepvaartverkeer vermijden: volgens de technici kunnen gerobotiseerde sleepboten straks alle nodige handelingen zelf verrichten, vanaf de kade bestuurd door mensen, maar voordat autonome sleepboten echt in hun eentje het water op mogen, moet er eerst uitvoerig onderzocht, getest en proefgevaren worden.

Met de Recotug-sleepboot van Svitzer werd al eens proefgedraaid in 2017, maar momenteel wordt gebouwd aan een nieuwe havensleepboot gebaseerd op dezelfde technologie die eind 2022 in de vaart moet komen. Dit moet volgens de Deense en Noorse initiatiefnemers resulteren in de eerste autonome sleepboot ter wereld die commercieel daadwerkelijk in gebruik wordt genomen. Niettemin wordt op de nu in aanbouw zijnde sleper nog altijd plek ingeruimd voor menselijke opvarenden, omdat die zeker in de testfase nog aan boord zullen blijven om een oogje in het zeil te houden.

Ook op de Deense promotietour van de Amerikaans-Nederlandse ‘Nellie Bly’ varen de komende weken gewoon twee professionals mee, terwijl tussen sommige Deense aanleghavens bovendien passagiers meevaren. Zo wordt het op de autonome sleper straks drukker dan op een reguliere sleepboot, maar het is volgens Sea Machines bedoeld om zoveel mogelijk mensen ervan te overtuigen dat de technologie de relatie tussen mens en sleepboot gaat veranderen, om te laten zien dat robottechniek straks het vuile werk gaat opknappen terwijl de mens alleen nog veilig en droog achter de knoppen hoeft te zitten.

Op de route naar commerciële toepassing vindt nu een race plaats tussen verschillende autonome sleepvaartprojecten. Bij meerdere daarvan blaast Nederland een partijtje mee.

Maritiem dienstverlener Kotug/Rotortug en softwareontwikkelaar Captain AI demonstreerden vorig jaar in de Rotterdamse haven al eens, hoe de demonstratiesleepboot ‘RT Borkum’ op eigen houtje een optimale route kon afleggen. Keppel Smit Towage en het Zweeds-Zwitserse elektrotechnische bedrijf ABB hielden dit voorjaar een proef met een vanaf afstand met joysticks bestuurbare sleepboot in de haven van Singapore. Later dit jaar gaat het vaartuig in Singapore opnieuw het water op, met het spannend in de oren klinkende voornemen om vast te stellen of het vaartuig autonoom botsingen met andere vaartuigen en obstakels weet te voorkomen.

Techniek

‘Obstacle avoidance’ is ook een van de belangrijke ingrediënten van de techniek die is ingebouwd in de ‘Nellie Bly’. Het systeem kan zelf nautische data interpreteren, de omgeving aftasten en de ideale vaarroute plannen. Voor vaartuigen in het algemeen geldt volgens Sea Machines, dat ze actief zijn ‘in het levendigste en vaak krachtigste milieu op onze planeet’. De wekenlange vaartocht rondom Denemarken moet bewijzen of de ‘Nellie Bly’ zelfs in zulke uitdagende omstandigheden het met digitale data volgepropte robothoofd koel houdt.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding