Fors ladingverlies op het spoor dreigt door invoering ERTMS

Beveiligingssysteem

Er gaat in 2030 23% minder lading over het spoor dan gepland door de uitrol van ERTMS in Nederland als er geen maatregelen worden genomen. Dit komt enerzijds door rangeerproblemen met het nieuwe beveiligingssysteem en anderzijds door hogere kosten voor het spoorgoederenvervoer. Met maatregelen en een extra subsidiebedrag van 180 miljoen euro kan dit verlies aan lading worden teruggebracht naar 2,8%.

Dit laat Vivianne Heijnen, staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, weten aan de Tweede Kamer in een brief over de voortgang van de uitrol van het internationale beveiligingssysteem.

De staatssecretaris bespreekt in de brief het eindrapport van het project ‘Verbeterinitiatieven Spoorgoederen’, waarin het effect van de implementatie van ERTMS op het spoorgoederenvervoer is onderzocht. Uit dit onderzoek blijkt dat de groeidoelstelling van het maatregelenpakket spoorgoederenvervoer in 2030 maar liefst ruim 23% lager zal uitvallen dan gepland was als er geen maatregelen worden genomen.

18% van dit ladingsverlies wordt veroorzaakt door problemen met het rangeren met ERTMS. 5,4% hiervan ontstaat door de hoge kosten voor het spoorgoederenvervoer. Volgens het onderzoek zou dit kunnen worden ingeperkt door extra subsidie te verstrekken.

Concurrentiepositie

In plaats van 62,6 miljoen ton zal er in het ergste geval slechts 48 miljoen ton aan lading over het spoor vervoerd worden in 2030. Dat komt neer op een niveau dat niet veel hoger is dan in 2019, stellen de onderzoekers. Zij zeggen ervoor te vrezen dat dit verlies opgevangen zal worden door havens in andere landen omdat de binnenvaart en het wegvervoer dit niet zullen kunnen opvangen. Hierdoor komt de concurrentiepositie van Nederland als distributieland onder druk te staan.

Daarbij maken de onderzoekers nog de kanttekening dat de gestelde groeidoelstelling al ambitieus is omdat het goederenvolume over het spoor al jaren aan het stagneren is. Wanneer de verwachte groei voor 2030 ook los van de invoering van ERTMS niet wordt gerealiseerd, kan er zelfs een situatie ontstaan waarbij met de invoering van ERTMS het volume dat over het spoor wordt vervoerd in 2030 onder dat van 2019 komt te liggen.

Maar liefst 18% van het verwachte ladingsverlies ten opzichte van de groeidoelstelling komt door problemen met het rangeren met ERTMS. Het is niet toegestaan om te rangeren zonder beveiligingssysteem en het rangeren met ERTMS kan nog niet goed, zo stelt Heijnen in haar brief. Heijnen geeft aan dat het goed is dat dit risico nu kwantitatief is geduid en dat hier ook oplossingen voor voorhanden zijn.

In het onderzoek worden drie oplossingen geselecteerd voor verdere analyse die de negatieve uitwerkingen van de uitrol van ERTMS zoveel mogelijk moeten beperken. Deze oplossingen zijn al getoetst op praktische haalbaarheid. Eén van deze oplossingen is gericht op de rangeerproblematiek.

Oude systeem

Hierbij gaat het om het in stand houden van de mogelijkheid om met het oude systeem op de emplacementen die met ERTMS worden uitgerust te kunnen blijven rangeren. Er wordt wel opgemerkt dat hoewel ERTMS nu nog niet geschikt is voor het accomoderen van alle rangeerbewegingen, het wel de bedoeling is dat deze beperkingen weggenomen zullen worden in de komende jaren.

Zolang dit echter niet zeker is, moet de mogelijkheid om te kunnen rangeren zonder ERTMS blijven bestaan, zo wordt gesteld. Hoewel de onderzoekers benadrukken dat er een goede oplossing is voor het rangeren met en zonder ERTMS op de emplacementen, wordt de kanttekening geplaatst dat het niet zeker is dat deze oplossing goed en op tijd op alle betrokken emplacementen kan worden geïmplementeerd.

De overige 5,4% van het ladingsverlies ontstaat door de hogere materiële en operationele kosten die nodig zijn voor de uitrol van het nieuwe beveiligingssysteem. Deze kosten stijgen volgens de staatssecretaris met gemiddeld 8% ten opzichte van de gebruikelijke kosten, wat niet door de bestaande subsidieregeling wordt ondervangen. De kosten voor ‘grote systeem-updates’ zijn hierin bovendien nog niet in inbegrepen.

Door de uitrol van ERTMS zal hierdoor in 2030, wanneer er geen sprake is van rangeerproblemen, het verlies aan lading van 5,4% optreden. Er zal in dat geval 59,2 miljoen ton aan lading via het spoor worden vervoerd. In het containervervoer zou het zelfs gaan om een verlies aan lading van 8% ten opzichte van de doelstellingen.

Tegemoetkoming

In het onderzoek worden hiervoor twee oplossingen aangedragen. Zo wordt gesteld dat er een aanvulling op de bestaande subsidieregeling kan komen, waarbij de subsidie voor seriematige ombouw van locomotieven naar ERTMS-functionaliteit wordt verhoogd van 50% naar 90% van de ombouwkosten. Hiervoor is, wanneer alle locomotieven die hiervoor in aanmerking komen worden aangemeld, 54 miljoen euro nodig en wordt het ladingsverlies teruggebracht tot 4,6% ten opzichte van de doelstelling in 2030.

Ook wordt aangedragen dat er een tegemoetkoming kan komen voor de kosten die bedrijven maken bij het vervangen van locomotieven die niet geschikt zijn voor de ombouw naar ERTMS-functionaliteit. Dit zou moeten neerkomen op 70% van de jaarlijkse meerkosten voor een periode van zeven jaar. Wanneer deze oplossing gecombineerd wordt met de andere twee oplossingen, blijft het ladingsverlies in 2030 ten opzichte van de doelstellingen beperkt tot 2,8%. De kosten voor deze tegemoetkoming moeten 125 miljoen euro gaan bedragen. Dit moet samengaan met een nieuw systeem voor detectie van locomotieven op het spoor.

Beperkte financiële middelen

Over de kosten die nodig zijn om het ladingsverlies terug te dringen zegt Heijnen in haar brief: ‘Behalve mogelijke beperkingen door staatssteunregels, blijkt het zeer kostbaar om dit effect teniet te doen; de onderzoekers concluderen dat afgerond  180 miljoen euro nodig is om ongeveer de helft van het effect weg te nemen. Ik bekijk eventuele mogelijkheden. Echter, gegeven de opgaven waar dit Kabinet voor staat, verwacht ik ingewikkelde afwegingen omdat de financiële middelen beperkt zijn.’

Ook in het algemeen schetst Heijnen een minder rooskleurige financiële situatie voor de uitrol van het systeem. ‘Ik wil erop wijzen dat de risico’s met financiële gevolgen aanzienlijk zijn toegenomen. Vooral het risico dat de kosten voor ombouw van de infrastructuur hoger uitvallen dan voorzien is gestegen’, zegt zij over de kosten van het project.

Onrendabele top

‘Spoorgoederenvervoerders dreigen nu door de staatssecretaris van Infrastructuur & Waterstaat te worden opgezadeld met een onrendabele top van ongeveer € 180 miljoen tot en met 2031’, zegt Hans-Willem Vroon, directeur van belangenorganisatie RailGood, over de brief.

‘Niets doen betekent dit dat er forse prijsverhogingen op verladers gaan afkomen over enkele jaren en dat lading gaat worden verplaatst naar de weg en buitenlandse havens en terminals. Met name het intermodaal vervoer zal klappen gaan krijgen’, stelt hij bovendien.

Het European Rail Traffic Management System (ERTMS) is een gestandaardiseerd Europees beveiligingssysteem. ProRail heeft de doelstelling om het systeem in 2040 in heel Nederland uitgerold te hebben. Het traject tussen Kijfhoek en de Belgische grens moet als eerste van het beveiligingssysteem worden voorzien.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement

Fors ladingverlies op het spoor dreigt door invoering ERTMS | NT

Fors ladingverlies op het spoor dreigt door invoering ERTMS

Beveiligingssysteem

Er gaat in 2030 23% minder lading over het spoor dan gepland door de uitrol van ERTMS in Nederland als er geen maatregelen worden genomen. Dit komt enerzijds door rangeerproblemen met het nieuwe beveiligingssysteem en anderzijds door hogere kosten voor het spoorgoederenvervoer. Met maatregelen en een extra subsidiebedrag van 180 miljoen euro kan dit verlies aan lading worden teruggebracht naar 2,8%.

Dit laat Vivianne Heijnen, staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, weten aan de Tweede Kamer in een brief over de voortgang van de uitrol van het internationale beveiligingssysteem.

De staatssecretaris bespreekt in de brief het eindrapport van het project ‘Verbeterinitiatieven Spoorgoederen’, waarin het effect van de implementatie van ERTMS op het spoorgoederenvervoer is onderzocht. Uit dit onderzoek blijkt dat de groeidoelstelling van het maatregelenpakket spoorgoederenvervoer in 2030 maar liefst ruim 23% lager zal uitvallen dan gepland was als er geen maatregelen worden genomen.

18% van dit ladingsverlies wordt veroorzaakt door problemen met het rangeren met ERTMS. 5,4% hiervan ontstaat door de hoge kosten voor het spoorgoederenvervoer. Volgens het onderzoek zou dit kunnen worden ingeperkt door extra subsidie te verstrekken.

Concurrentiepositie

In plaats van 62,6 miljoen ton zal er in het ergste geval slechts 48 miljoen ton aan lading over het spoor vervoerd worden in 2030. Dat komt neer op een niveau dat niet veel hoger is dan in 2019, stellen de onderzoekers. Zij zeggen ervoor te vrezen dat dit verlies opgevangen zal worden door havens in andere landen omdat de binnenvaart en het wegvervoer dit niet zullen kunnen opvangen. Hierdoor komt de concurrentiepositie van Nederland als distributieland onder druk te staan.

Daarbij maken de onderzoekers nog de kanttekening dat de gestelde groeidoelstelling al ambitieus is omdat het goederenvolume over het spoor al jaren aan het stagneren is. Wanneer de verwachte groei voor 2030 ook los van de invoering van ERTMS niet wordt gerealiseerd, kan er zelfs een situatie ontstaan waarbij met de invoering van ERTMS het volume dat over het spoor wordt vervoerd in 2030 onder dat van 2019 komt te liggen.

Maar liefst 18% van het verwachte ladingsverlies ten opzichte van de groeidoelstelling komt door problemen met het rangeren met ERTMS. Het is niet toegestaan om te rangeren zonder beveiligingssysteem en het rangeren met ERTMS kan nog niet goed, zo stelt Heijnen in haar brief. Heijnen geeft aan dat het goed is dat dit risico nu kwantitatief is geduid en dat hier ook oplossingen voor voorhanden zijn.

In het onderzoek worden drie oplossingen geselecteerd voor verdere analyse die de negatieve uitwerkingen van de uitrol van ERTMS zoveel mogelijk moeten beperken. Deze oplossingen zijn al getoetst op praktische haalbaarheid. Eén van deze oplossingen is gericht op de rangeerproblematiek.

Oude systeem

Hierbij gaat het om het in stand houden van de mogelijkheid om met het oude systeem op de emplacementen die met ERTMS worden uitgerust te kunnen blijven rangeren. Er wordt wel opgemerkt dat hoewel ERTMS nu nog niet geschikt is voor het accomoderen van alle rangeerbewegingen, het wel de bedoeling is dat deze beperkingen weggenomen zullen worden in de komende jaren.

Zolang dit echter niet zeker is, moet de mogelijkheid om te kunnen rangeren zonder ERTMS blijven bestaan, zo wordt gesteld. Hoewel de onderzoekers benadrukken dat er een goede oplossing is voor het rangeren met en zonder ERTMS op de emplacementen, wordt de kanttekening geplaatst dat het niet zeker is dat deze oplossing goed en op tijd op alle betrokken emplacementen kan worden geïmplementeerd.

De overige 5,4% van het ladingsverlies ontstaat door de hogere materiële en operationele kosten die nodig zijn voor de uitrol van het nieuwe beveiligingssysteem. Deze kosten stijgen volgens de staatssecretaris met gemiddeld 8% ten opzichte van de gebruikelijke kosten, wat niet door de bestaande subsidieregeling wordt ondervangen. De kosten voor ‘grote systeem-updates’ zijn hierin bovendien nog niet in inbegrepen.

Door de uitrol van ERTMS zal hierdoor in 2030, wanneer er geen sprake is van rangeerproblemen, het verlies aan lading van 5,4% optreden. Er zal in dat geval 59,2 miljoen ton aan lading via het spoor worden vervoerd. In het containervervoer zou het zelfs gaan om een verlies aan lading van 8% ten opzichte van de doelstellingen.

Tegemoetkoming

In het onderzoek worden hiervoor twee oplossingen aangedragen. Zo wordt gesteld dat er een aanvulling op de bestaande subsidieregeling kan komen, waarbij de subsidie voor seriematige ombouw van locomotieven naar ERTMS-functionaliteit wordt verhoogd van 50% naar 90% van de ombouwkosten. Hiervoor is, wanneer alle locomotieven die hiervoor in aanmerking komen worden aangemeld, 54 miljoen euro nodig en wordt het ladingsverlies teruggebracht tot 4,6% ten opzichte van de doelstelling in 2030.

Ook wordt aangedragen dat er een tegemoetkoming kan komen voor de kosten die bedrijven maken bij het vervangen van locomotieven die niet geschikt zijn voor de ombouw naar ERTMS-functionaliteit. Dit zou moeten neerkomen op 70% van de jaarlijkse meerkosten voor een periode van zeven jaar. Wanneer deze oplossing gecombineerd wordt met de andere twee oplossingen, blijft het ladingsverlies in 2030 ten opzichte van de doelstellingen beperkt tot 2,8%. De kosten voor deze tegemoetkoming moeten 125 miljoen euro gaan bedragen. Dit moet samengaan met een nieuw systeem voor detectie van locomotieven op het spoor.

Beperkte financiële middelen

Over de kosten die nodig zijn om het ladingsverlies terug te dringen zegt Heijnen in haar brief: ‘Behalve mogelijke beperkingen door staatssteunregels, blijkt het zeer kostbaar om dit effect teniet te doen; de onderzoekers concluderen dat afgerond  180 miljoen euro nodig is om ongeveer de helft van het effect weg te nemen. Ik bekijk eventuele mogelijkheden. Echter, gegeven de opgaven waar dit Kabinet voor staat, verwacht ik ingewikkelde afwegingen omdat de financiële middelen beperkt zijn.’

Ook in het algemeen schetst Heijnen een minder rooskleurige financiële situatie voor de uitrol van het systeem. ‘Ik wil erop wijzen dat de risico’s met financiële gevolgen aanzienlijk zijn toegenomen. Vooral het risico dat de kosten voor ombouw van de infrastructuur hoger uitvallen dan voorzien is gestegen’, zegt zij over de kosten van het project.

Onrendabele top

‘Spoorgoederenvervoerders dreigen nu door de staatssecretaris van Infrastructuur & Waterstaat te worden opgezadeld met een onrendabele top van ongeveer € 180 miljoen tot en met 2031’, zegt Hans-Willem Vroon, directeur van belangenorganisatie RailGood, over de brief.

‘Niets doen betekent dit dat er forse prijsverhogingen op verladers gaan afkomen over enkele jaren en dat lading gaat worden verplaatst naar de weg en buitenlandse havens en terminals. Met name het intermodaal vervoer zal klappen gaan krijgen’, stelt hij bovendien.

Het European Rail Traffic Management System (ERTMS) is een gestandaardiseerd Europees beveiligingssysteem. ProRail heeft de doelstelling om het systeem in 2040 in heel Nederland uitgerold te hebben. Het traject tussen Kijfhoek en de Belgische grens moet als eerste van het beveiligingssysteem worden voorzien.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement