De herziene richtlijn heeft als belangrijkste wijziging dat op veel plekken in Europa afscheid wordt genomen van de zogenoemde vignetten. De tijdsafhankelijke tolsystemen maken plaats voor een tol op basis van het aantal gereden kilometers, met verschillende tarieven voor verschillende uitstootklasses. Dit zou in ieder geval moeten gaan gelden op de belangrijkste Europese goederencorridors, het zogeheten TEN-T netwerk.

De christendemocratische Europese Volkspartij (EVP) en de Groenen in het parlement wijzen er echter op dat er zo veel uitzonderingen zijn ingebouwd in het compromis ‘dat de doelstellingen van de Green Deal alleen op papier worden gehaald, maar niet in de praktijk’.

Uitzonderingen

In dunbevolkte gebieden of op trajecten met een beperkte lengte zijn uitzonderingen mogelijk. Ook zijn er uitzonderingen voor lidstaten waar de tol gedekt wordt door concessiecontracten. Veel landen kunnen daardoor zelf kiezen voor welke combinatie van een vignetregeling en kilometerheffing ze kiezen.

Volgens Barbara Thaler van de EVP ‘worden die landen bevoordeeld en betekent de richtlijn een verstoring van de markt.’ Volgens Markus Feber van dezelfde fractie komen landen als Nederland, Duitsland en België daardoor op achterstand te staan.

Andere fracties in het Europarlement zijn positiever. De sociaaldemocraten spreken van een ‘mijlpaal in de ambities voor CO2-reductie en een krachtig signaal dat we naar schonere voertuigen toe moeten.’

Standaardisatie

Ook de internationale expediteursvereniging Clecat is blij met het compromis. Directeur Nicole van der Jagt: ‘De uitfasering van het vignet voor zware voertuigen betekent broodnodige standaardisatie van een systeem dat nu veel te versnipperd is.’ Van der Jagt verwacht dat de nieuwe regels de transitie naar emissievrij vrachtverkeer zullen versnellen. Wel is ze teleurgesteld dat niet is vastgelegd dat de opbrengsten van de trucktol ten goede moeten komen aan projecten in de vervoerssector zelf en voor ondersteuning van het TEN-T netwerk.

Ook vrachtwagenfabrikanten lobbyen al langer voor duidelijkere stimulansen om de sector te verduurzamen. Zo pleitte Daimler trucks vorige week nog voor een snelle afronding van de onderhandelingen. Truckbouwer MAN reageert op Twitter verheugd op de gesloten deal. ‘De mogelijkheid om de tolheffing te differentiëren naar CO2-uitstoot is goed nieuws voor de transitie naar CO2-neutraal transport.’

Spoor profiteert

Milieuorganisatie Transport & Environment verwacht verder dat het spoorvervoer zal profiteren van de nieuwe tolheffing. Op plekken met een kilometerheffing moet ook een toeslag voor luchtvervuiling worden betaald, terwijl er ook heffingen komen voor CO2-uitstoot. ‘Het spoor wordt daardoor aantrekkelijker’, schrijft de organisatie in een reactie.

Het compromis moet nog door de Raad en het parlement bevestigd worden.