De situatie in de Belgische binnenvaart is gespannen. De periode dat de schippers en de bevrachters moeten wennen aan de vrije markt valt samen met een sterk tegenvallend ladingaanbod. Veel schippers in België – zowel in de tankvaart als de droge lading – voelen zich uitgeknepen door de verladers, die ook de bevrachters kennelijk eenvoudig tegen elkaar uitspelen. Vrachtprijzen in de tankvaart daalden met dertig procent, in de droge lading zelfs tot veertig procent lager dan de bodemtarieven van vóór 1 december 1998.
In de tankvaart sleept de discussie tussen de Unie der Continentale Vaart (UCV, de bevrachters) en de schippers verenigd in onder andere de VBR, zich voort. Er heeft een vergadering tussen vertegenwoordigers van beide groepen plaatsgevonden, waarin de bevrachters toe hebben gezegd dat ze een betere vracht zouden bedingen voor de transporten tussen Vlissingen/Rotterdam en Belgische bestemmingen. De echte pijn wordt in die transporten geleden door varende ondernemers die vast zitten aan contracten gekoppeld aan de oude bodemtarieven. De tarieven krijgen ze niet meer, maar de transporten moeten wel worden uitgevoerd. Een aantal van hen heeft nu advocaten in de arm genomen om de contracten te laten ontbinden. Er is zo weinig werk, dat een deel van de vloot vorige week twee dagen stil heeft gelegen omdat er geen werk was. Op de Rijn is door de warme winter zo weinig werk dat veel schepen van de Rijnvaartvloot zich op andere markten concentreren.
De UCV beaamt dat de situatie in de Belgische tankvaart volledig onderuit is gegaan sinds de liberalisering. De Unie vindt bovendien dat niemand gedwongen kan worden te varen voor onredelijke vrachtprijzen. In een officiële verklaring roept de UCV bevrachters en varende ondernemers op de afspraken van vóór 1 december te respecteren.
In de droge lading is de situatie zo mogelijk nog slechter. Negen Waalse schepen blokkeren al sinds 1 december het vervoer over water van rollen ijzer van de Cockerill fabrieken in Charleroi naar Luik, omdat ze niet willen accepteren dat er voor twaalf frank per ton per dag werk wordt aangenomen. De rollen gaan nu per spoor. De schippers hebben hun aandelenregister ingeleverd, een soort van vooraankondiging voor een faillissementsaanvraag. Een veelzeggende, symbolische daad.
Volgens sommigen proberen bevrachters in de droge lading een slaatje te slaan uit de ontstane situatie. Lang niet altijd zou de lagere prijs ook berekend worden aan de verlader. Er werden in november nog contracten voor de oude prijs gesloten tussen bevrachters en verladers voor vervoer tot en met einde van het jaar. De dertig frank per ton verschil tussen toen en nu zouden bevrachters in hun eigen zak steken.
Sinds de beurzen zijn gesloten, is de markt volledig in België in elkaar gestort. Sommigen spreken van een catastrofe. Het wachten is nu op de bouwmarkt. Als dat vervoer aantrekt en de prijzen blijven enigszins gehandhaafd, kan de markt zich herstellen. Doet het dat niet, dan zal de huidige grimmige houding van de schippers in Wallonië en Vlaanderen waarschijnlijk omslaan in acties.