Zeeland, zo heb ik begrepen, zit een beetje in het achterschip. Het krijgt niet de aandacht van Den Haag die het verdient, zo is het Zeeuwse verwijt.
Nu zitten Zeeuwen niet direct op Haagse aandacht te wachten. Eerder het tegendeel. Als Drenthe jenever en achterdocht is, dan is Zeeland klei en zwarigheid. Den Haag is locht van leer en daar houden Zeeuwen niet van. Men houdt Den Haag, en alles waar Den Haag voor staat, liever zover mogelijk op afstand. Zeeuwen houden de dingen graag dicht bij huis en ander volk moet maar bij hun eigen moeder blijven.
Het probleem is evenwel dat Den Haag de geldzak beheert. De zak waaruit grote projecten betaald moeten worden, zoals tunnels en aansluitende wegen. Zeeland, zo lees ik, heeft relatief het grootste aantal publiek-private werken in Nederland. PPW is een mooi woord voor iets lelijks: armoe. PPW steekt de kop op als Den Haag niet, of niet voldoende over de brug komt. Dan moet er geld van de markt bij en die wil dat geld uiteraard terug hebben. Dus staan beheerders van brug, tunnel en autoweg met de centenbak in de hand. Hoe meer tol des te groter de afstand van degenen die in Nederland financieel de lakens uitdelen. Als dus Zeeland relatief veel tol heft dan is de relatieve afstand van de geldbeheerders dus recht evenredig groot. Waarom is dit zo?
In het verleden hing Zeeland er al een beetje bij en dat niet vanwege het vele water waarmee de provincie zo te kampen heeft. In de zeventiende eeuw stichtte Amsterdam de Vereenigde Oostindische Compagnie en Zeeland deed iets soortgelijks met betrekking tot het westelijke wereldhalfrond. Tenminste, dat was de bedoeling, maar er kwam niets van terecht, want Amsterdam, het Den Haag van toen, had er geen geld voor over. Dus ging Brazilië naar de Portugezen. Nu niet zeggen dat Zeeland veel te klein was om dat Westelijke wereldrijk te behappen. Amsterdam was ook maar een paar grachtjes en die schilderachtige binnenwatertjes lukte het dus wel. Zeeland trok het kortste houtje en dat bleef Zeeland sindsdien altijd doen. Kijk naar de binnensteden van Middelburg, Veere, Zierikzee. Dat zijn middeleeuwse restanten, uit een tijd dat Zeeland met Vlaanderen, veel meer dan Holland, het meeste ontwikkelde en dus rijkste deel van Europa was. Maar na de Middeleeuwen is het eigenlijk afgelopen. De Westindische Compagnie kon daarin geen verandering brengen. En momenteel is het, zie de tollen, oftewel de PPW, nog steeds zo.
Ik denk niet dat het alleen een kwestie van geld is. Het is ook een kwestie van ontbreken van beleid en visie. Den Haag bouwt tunnels en vergeet dat er aan- en afvoerwegen nodig zijn. Als je bij A een tunnel bouwt dan moet je bij B ook een oplossing bedenken als je daar niet vast wilt lopen. Rijkswaterstaat ziet dat natuurlijk wel maar Rijkswaterstaat beslist niet. Dat doet dat eigenaardige mensensoort dat wij politici noemen. Maar die zonderlinge kortzichtigheid kom je ook in Gelderland en Friesland tegen. Dat is dus niet iets typisch Zeelands.
Maar de Deltawerken dan? Heeft Nederland zich daar niet met al zijn macht op Zeeland geworpen? Zeker heeft Nederland dat, maar dat was, alles bij elkaar, meer een Nederlands dan een Zeeuws probleem.
Nee, je krijgt bij Zeeland toch een beetje het gevoel dat het er niet helemaal bij hoort. Als Zeeuwse havens een beetje groot gaan groeien, dan komen ze onder Rotterdams toezicht te staan, want iedereen is het er over eens dat je dat niet aan Zeeuwen over kunt laten.
Je kunt nu dus rechtstreeks van Walcheren naar Zeeuws Vlaanderen, dat stukje Nederland dat eigenlijk net zo goed bij de Sahara had kunnen liggen. Maar of dat Zeeland dichter bij Nederland zal brengen?
Ik vermoed zelfs dat Zeeuwen dat, diep in hun hart, helemaal niet willen. Wat meer centen uit het noorden zou fijn zijn, maar voor de rest…