Na zeven jaar juridisch getouwtrek lijkt er dan eindelijk een punt te kunnen worden gezet achter een inktzwart hoofdstuk in de geschiedenis van KLM Cargo en haar oude rivaal Martinair. Want dat was de overname en liquidatie van de tweede vrachtmaatschappij van Nederland door KLM. Dat de gang van zaken geen schoonheidsprijs verdiende en schadelijk is geweest voor de vrachtpositie van Schiphol, was iedereen al duidelijk. Het onderliggende feitenrelaas van het Haags Gerechtshof toont nu onomstotelijk aan wat er feitelijk achter de schermen is gebeurd met het trotse levenswerk van de laatste luchtvaartpionier van Nederland, de inmiddels 90-jarige Martin Schröder.

Ontluisterend beeld

Een ontluisterend beeld. Volgens het hof stuurde KLM, dat sinds 1964 al 50% van de aandelen in handen had, vrij snel na de acquisitie aan op de ontmanteling van de zelfstandigheid van Martinair. Daarbij werd direct de ‘bellies and combi’s first’-strategie geïntroduceerd, waarbij de passagiersvliegtuigen van KLM voorrang kregen boven de freighters van Martinair. Verder werden in rap tempo de gronddiensten, finance, legal affairs, vrachtverkoop en operationele diensten overgeheveld naar de KLM en moest Martinair de eigen gehuurde vrachtjumbo’s inruilen voor de B747-400ERF’s van KLM, blijkt uit het relaas.

Martinair werd in een mum van tijd geheel afhankelijk van de KLM gemaakt. Daarbij was KLM behalve eigenaar ook de enige klant en financier. De zelfstandigheid van Martinair was weinig meer dan een schijnzelfstandigheid.

Zo stond de tweekoppige directie van Martinair op de KLM-loonlijst en onderhandelde zij in feite met zichzelf over de betalingen die Martinair ontving voor de geleverde vrachtvluchten aan KLM. Het hof zet in de uitspraak daarom grote vraagtekens bij de klantrelatie die de twee partijen op papier onderhielden. De kosten van verzekeringen, brandstof en onderhoud van de vrachtvliegtuigen kwamen direct of indirect voor rekening van de KLM. ‘Dat rechtvaardigt de conclusie dat er sprake is van exploitatie van Martinair door de KLM, waarbij het economisch risico rust bij KLM en Martinair Cargo commercieel geheel afhankelijk is van KLM’, aldus het hof.

Rigoureus

Dat KLM de lakens uitdeelde, bleek ook toen er in 2014 rigoureus het mes werd gezet in de vrachtvloot van Martinair. Het aantal vrachtvliegtuigen werd teruggebracht van negen naar drie, plus een reserve-vliegtuig. Richting de buitenwacht werd daarbij gesteld dat Martinair verlies draaide, maar het Haags gerechtshof toonde op basis van jaarcijfers aan dat Martinair in die jaren florissante winstcijfers afleverde en dat het juist de KLM was die op exclusieve vrachtdiensten van Martinair moest toeleggen.

Zo lieten de resultaten van Martinair over de jaren 2012 tot en met 2014 jaarlijks een positief resultaat zien van 50 miljoen euro, terwijl KLM op de – uitsluitend door Martinair Cargo uitgevoerde – vrachtvluchten een verlies leed van 49 miljoen euro in 2012, van 55 miljoen euro in 2013 en van 72 miljoen euro in 2014. Er was dus geen lek bij Martinair, zoals destijds door KLM werd beweerd, maar bij de eigen vrachtorganisatie. Dat is ook niet zo verwonderlijk, aangezien KLM opdraaide voor alle kosten terwijl de inkomsten van Martin­air waren gegarandeerd met een winstopslag van 3%.

KLM draaide ook op voor de ingrijpende sanering in 2014 van de vrachtvloot van Martinair door het afstoten van zes MD11F’s (kosten 50 miljoen euro) en het afwikkelen van oude leasecontracten van enkele B747-400BCF’s (kosten 35 miljoen euro). Dat kostte uiteindelijk meer dan honderd piloten hun baan op Schiphol. Vliegers die KLM nu weer een werkplek moet bieden.

Deelconclusies gerechtshof over schijnzelfstandigheid Martinair

  1. Al het luchtvrachtvervoer van Martinair vindt uitsluitend plaats onder een luchtvrachtbrief van de KLM.
  2. Voor informatie over het vrachtvervoer van Martinair moet worden doorgelinkt naar de website van AF-KLM Cargo.
  3. KLM koopt als enige klant van Martinair sinds 2014 jaarlijks een vooraf gegarandeerd aantal vlieguren. Daarbij zijn brandstofkosten en de overige vluchtgerelateerde kosten voor rekening van de KLM.
  4. Drie van de vier B747-400F’s van Martinair zijn eigendom van de KLM.
  5. De tweekoppige directie van Martinair is in dienst van KLM.
  6. Alle vrachtslots op Schiphol van Martinair gingen na de sanering naar de KLM.

Lees ook: Pijnlijk verlies KLM in beroepszaak vrachtvliegers Martinair

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding