‘Het wegvervoer rijdt nog maar 100 km/u op de snelwegen, de scheepvaart heeft een omvangrijk programma voor walstroom en subsidieregelingen voor schone motoren. Iedereen moet naar rato bijdragen. Het is wel zo dat boeren persoonlijk afspraken maken over de emissie van hun bedrijf, waar in de andere sector dat landelijk is’, legde hij uit tijdens het event van NDL in Lelystad.

‘Ook Schiphol en andere vliegvelden hebben een groot verduurzamingsprogramma, bijvoorbeeld door alles wat op het vliegveld gebeurt te elektrificeren en walstroom voor vliegtuigen die aan de gate staan. Dan gebruiken vliegtuigen hun straalmotoren niet meer om stroom op te wekken, maar gaat de stekker in het stopcontact. Heel Schiphol wordt gasloos, net als andere vliegvelden. Het vliegveld van Lelystad is als terminal al energieneutraal. Ook van de luchtvaart wordt gevraagd om met zero-emissie toestellen te gaan vliegen. En het geluid dat ze produceren gaat met vijftig procent omlaag. Dat gaat niet vanzelf, maar alle sectoren moeten leveren. Voor het transport gaan we naar vrachtwagenheffing waarbij de opbrengsten terug geïnvesteerd worden in de verduurzaming van de sector. Nederland is vaak de eerste als het gaat om logistieke ontwikkeling, daar mogen we trots op zijn.’

Er komt veel op de sector af, beseft Harbers. ‘Naast de stikstof- en coronacrisis, de oorlog in Oekraïne, de stijgende brandstofprijzen, schaarste en prijsstijgingen brengt onzekerheid voor ons allemaal’, vertelt hij. ‘Nederland is een wereldspeler op het gebied van logistiek. Maar hoe gaat het verder met de nu al exorbitante brandstofprijzen, de verstoorde handelsroutes vanuit onder meer Azië. Wat betekent het volgende sanctiepakket voor Rusland en gaan we een recessie in?’

Renovatie infrastructuur

Om het transport door Nederland goed te laten verlopen is er renovatie van de infrastructuur nodig, zo beseft ook Harbers. ‘Rijkswaterstaat heeft plannen om de komende tien tot vijftien jaar meer dan honderd bruggen, tunnels en viaducten te renoveren. Dat zorgt voor extra hinder op onze toch al overvolle wegen. Maar het is echt nodig, want ze zijn over het algemeen zo’n vijftig jaar oud. Dan is een nieuw laagje asfalt of een likje verf niet meer genoeg.’

‘Dat geeft ook meteen gelegenheid om het transport te veranderen, want dat zal groeien met twintig procent tot aan 2040. Het komt aan op samenwerken, meer coördinatie en digitalisering. Data delen lijkt eng, maar hoeft dat niet te zijn. Het gaat niet om wat je vervoert, maar dát je vervoert. We hebben een mix aan modaliteiten waarmee we vervoeren, laat niet iedereen zelf het wiel uitvinden, maar bepaal samen wat de meest voordelige manier van vervoeren is.’

Data delen is geen vies woord, maar het is belangrijk voor het transport, vindt de minister. ‘We willen dat het geheel sterker wordt, dan de som der delen’, gaat hij verder. ‘Daarvoor is het nodig dat we allemaal data delen. Door samen te werken en de juiste modaliteit op het juiste moment te gebruiken, werk je efficiënt. Dat ontwikkelen we al en daardoor ontstaan prachtige data-apps waar iedereen wat aan heeft. Dit platform bouwen we met een groeifonds op en daarin moet je van te voren de waarborg hebben dat je niet je concurrentiegevoelige informatie zomaar prijsgeeft. We delen alleen abstracte data, dus hoe gaan je bewegingen door het land en daar komt een schat aan efficiency uit. De eerste winst daaruit zijn de goederenvervoercorridors. We hadden dat al richting Duitsland, maar nu komt richting het zuiden erbij. Doordat we al een aantal jaar aan de Topsector Logistiek werken, kun je daar nu een programma aan hangen, waardoor de doorstroming verbetert.’

Self-organizing logistics

Naast Harbers, sprak onder meer Marieke Martens van TNO tijdens de Nationale Distributiedag 2022 in Lelystad over ‘self-organizing logistics’, waar computers zelf het transport regelen. De hoge brandstofprijzen zorgen namelijk ook voor een snellere ontwikkeling van hernieuwbare brandstoffen, wat weer helpt bij de verduurzaming in de sector.

Martens: ‘Mensen focussen vaak op het niet rijden op fossiele brandstoffen, maar dat is wat kort door de bocht. Een voertuig dat niet rijdt of vaart, is altijd duurzamer dan een voertuig dat duurzaam rijdt. Ook ruimtegebruik en verkeersveiligheid zijn belangrijk in het hele proces van logistiek.’

TNO richt zich vooral op de eenvoudigste manieren van omzetten naar duurzame brandstof. ‘Elektriciteit en waterstof zien wij als de toekomst. Vooral de waterstofverbranding is heel interessant voor vrachtwagens en scheepvaart, daarmee kun je gebruik maken van de huidige verbrandingsmotoren. Waterstof is vooral geschikt voor het zware transport, personenauto’s rijden prima op batterij-elektriciteit. We zijn ook bezig met het werken aan elektrische waterstof, normale fuel cells dus.’

Complexe ketens

Verduurzaming gaat echter verder dan alleen een verbrandingsmotor vergroenen, vindt Martens. ‘Als een vrachtwagen weet dat hij vertraging heeft en dat door kan geven in een systeem, dan kan alles daarop aangepast worden’, legt ze uit. ‘We moeten zeker innoveren en dat willen we in de praktijk doen. Niet alleen met grote partners en bedrijven, maar vooral ook met mkb-bedrijven. Logistieke ketens zijn complex. We moeten laten zien wat werkt en wat het oplevert. Ons alleen blindstaren op elektrisch rijden helpt niet. Sommige bedrijven zullen hun businessmodellen daarvoor moeten opgeven en dat is nogal wat. In de living labs werken we samen en zoeken we naar innovaties die voor iedereen beter zijn. Vooral in de bouwlogistiek wordt dat een uitdaging, die zal in de komende jaren alleen maar groter worden. Om dit duurzamer te maken, deden we een proef met een control tower die regie voert op die bouwplaats. Dat is een succes geworden.’

Bin Lin van de Chinese e-commerce gigant JD.com/Ochama vertelde over hoe zij het logistieke proces verduurzamen. ‘Wij gebruiken verpakkingen die vijftig tot honderd keer gebruikt kunnen worden. Ook versturen we geen pakketten met meer dan vijftig procent lucht. Door de barcodes te verkleinen, gebruiken we veel minder papier. Ook stellen we voorwaardes aan de verpakkingen, er mag bijvoorbeeld geen metaal in zitten.’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement