Iedereen weet wat het is om plotseling te ‘moeten’. In de meeste beroepen is een wc altijd op sprintafstand, maar dat geldt niet voor wie vaak op de weg zit. Zeker voor truckers met darmproblemen of een zwakke blaas kan het sanitair een enorm issue zijn. Wat een afknapper, bijvoorbeeld, als je met hoge nood een parkeerplek hebt gezocht, maar het buitentoilet een kot blijkt waar je nog geen seconde wilt blijven.

Volle potten, poep op de bril, kapotte kranen en dienstweigerende zeepdispensers, slingers papier in plassen urine, alles stank en smerigheid… hoeveel chauffeurs zullen al weleens hun toevlucht tot de bosjes hebben gezocht? En daar vervolgens hebben gemerkt dat ze niet de eerste waren?

Bianca*, die werkt voor een groot Nederlands transportbedrijf, heeft na zeventien jaar langs de weg alles al zo’n beetje meegemaakt. ‘Wie denkt dat het in Nederland wel meevalt, heeft óf niet goed gekeken óf toevallig veel geluk gehad’, zegt ze. ‘Veel openbare wc’s zijn te smerig om te gebruiken. Zelf plas ik weleens in een bidon, die ik later in een put giet. Als ik onderweg moet poepen, doe ik dat bij de klant of in een tankstation met een wc in de shop. In de regel zijn de wc’s waar je betalen moet, wel schoner. Maar in de bosjes? Nooit! En niet alleen omdat ik bang ben voor spinnen.’

ANWB

Hoe het gesteld is met de wc’s langs de Nederlandse wegen, wordt om de zoveel jaar door de ANWB onderzocht. In 2014 bleek dat betaalde wc’s inderdaad vaak schoner zijn. Van de tien smerigste behoorden er acht tot de gratis plekken. Toen in 2021 de staat van het sanitair opnieuw werd gepeild, nu als onderdeel van het hele pakket aan voorzieningen bij tankstations, waren de verschillen opmerkelijk. Zo kreeg het toiletbezoek een bedroevende 2 bij Zurich (Friesland), Harderwijk Food Court, Barneveld, Vrijenban Ruyven, Meerkerk en Uden Food Court, maar was er een glansrijke 8 voor stopplaats Leekerlanden, Struik/De Bolder, Varakker, de Lucht Oost, Wouwse Tol en Hazeldonk.

De grootste groep wc’s bleef steken op een cijfer rond de 5, wat betekent dat er nog altijd veel te wensen overblijft als het gaat om het deponeren van een boodschap langs de snelweg. Maar het blijkt altijd nog erger te kunnen. Bianca had jaren geleden een bijna traumatische ervaring op het gebied van hygiëne op verzorgingsplaatsen. ‘Het was op de grens met België. Ik was daar in het donker aangekomen en was gaan slapen. ’s Morgens deed ik een rondje om de truck toen mijn oog viel op een schuine helling naar de weg. Het rook er al verre van fijn, maar toen ik keek… echt waar, van boven tot onder vol met poep. Ik ben ingestapt en weggereden. Als ik er nog aan denk…’

De betreffende stopplek is niet de enige waar het sanitair zich tot de randen van het terrein lijkt uit te strekken. Vooral op de grotere plaatsen langs de A2 en de A50 is het vaak raak, aldus Bianca. Ze durft de stelling aan dat er een verband bestaat met de langdurige aanwezigheid van Oost-Europese chauffeurs. ‘Misschien willen ze die 50 of 70 cent voor een wc-bezoek niet betalen omdat ze zich al uitgebuit voelen, of misschien is het verveling of kan het ze gewoon niet schelen. De goeden niet te na gesproken: je ziet de meeste vervuiling toch wel rond de witte kentekens ontstaan.’

Arbeidsomstandigheden

Met de nieuwe regels rond rij- en rusttijden uit het EU-mobiliteitspakket zou op papier een einde moeten komen aan het trieste en niet tot grote properheid inspirerende nomadenbestaan van de vele Poolse en Roemeense chauffeurs. Mensen die, zo erkent ook Bianca, ons land maar al te hard nodig heeft. Onderdeel van het pakket dat de arbeidsomstandigheden in de EU-landen gelijk poogt te trekken, is dat de normale rust onderweg moet worden genoten in ‘een passende, gendervriendelijke locatie met sanitaire voorzieningen op kosten van de werkgever’. Denk aan een hotel, hostel of vakantiehuisje. Ook moet de werkgever de buitenlandse chauffeur in staat stellen om elke vier weken naar huis te gaan.

Of deze maatregel goed wordt nageleefd en of op naleving wordt toegezien? Volgens een bericht op een truckersplatform begin juli is de handhaving – een verantwoordelijkheid van Inspectie Leefomgeving en Transport, duidelijk onder de maat. Van de tachtig controles die ILT onlangs uitvoerde in de Benelux, bleken er slechts twaalf in Nederland te zijn geweest. En nog straffer: op het doorbrengen van de weekendrust in de cabine zou sowieso niet worden gecontroleerd.

In hoeverre transportbedrijven zelf verantwoordelijkheid nemen voor de sociale omstandigheden van hun buitenlandse rijders, is moeilijk te meten. Vervoersbedrijven staan duidelijk niet in de rij om er een boekje over open te doen, zo blijkt uit een voorzichtige verkenning in diverse delen van het land. Ze zijn al blij als ze de planning rond krijgen.

Handhaving

De overheidsinspectie zal er in ieder geval harder aan moeten trekken, vindt Transport en Logistiek Nederland (TLN). ‘Succesvolle wet- en regelgeving staat of valt met handhaving,’ geeft hun woordvoerder aan. De organisatie wijst daarnaast op het problematisch ‘tekort aan parkeerplaatsen voor chauffeurs om veilig, comfortabel en hygiënisch aan hun pauze- en rustverplichtingen te kunnen voldoen’. Langs twee belangrijke vrachtroutes, Amsterdam-Hoorn en Rotterdam-Nijmegen, wordt wel gewerkt aan uitbreiding via het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport van de overheid (MIRT-corridors), maar dit gaat moeizaam en traag, aldus TLN.

Terug naar de wc. Het komt erop neer dat je als trucker van geluk mag spreken als je op een schoon toilet terecht kunt. Zou je niet beter af zijn met eigen sanitair? Waarschijnlijk hebben velen wel een emmer met deksel voor noodgevallen, denkt Bianca. Over een chemisch toilet of draagbare Porta Potti in de cabine zijn de berichten wisselend. Het klotsen van vloeistof en het relatief grote ruimtebeslag worden als bezwaren genoemd. Bovendien hebben sommige chauffeurs liever geen uitwerpselen in hun leef- en slaapruimte.

*Volledige naam en werkgever van Bianca bekend bij de redactie.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement