Op welke punten loopt de binnenvaart volgens u vast?

De sector zit nu in een omwentelingssituatie. Er zijn drie thema’s die op ons afkomen waarmee de binnenvaart onmiddellijk aan de slag moet. Allereerst is er de klimaatcrisis: schepen moeten minder emissies gaan uitstoten en bepaalde modellen voldoen niet meer omdat ze te diep in het water liggen. Het lage water zal in de toekomst steeds vaker gaan voorkomen.

Ten tweede is er het tekort aan bemanning. In 2013 bleek uit onderzoek al dat de gemiddelde leeftijd van bemanningen tussen de 50 tot 55 jaar lag. We zijn nu tien jaar verder en er is weinig nieuwe aanwas. Over nog eens tien jaar bereiken veel mensen in de binnenvaart de pensioenleeftijd.

Het laatste thema is dat het niet langer houdbaar is om de winst centraal te stellen en minimale kosten te maken. Een voorbeeld? Het is niet meer acceptabel om nu nog te blijven varen met een Stage II-dieselmotor; de jongere generatie neemt daar aanstoot aan. De motor was goedkoop, maar de maatschappij draagt de lasten. Via social media komen dit soort keuzes boven water en dat zorgt ervoor dat greenwashing niet houdbaar is.

Hoe moeten schepen tot minder emissies komen?

Wat nu veel gebeurt is retrofitting: oude schepen krijgen een nieuwe motor. De nieuwe motor lost echter veel problemen niet op, denk maar aan de diepe ligging en het lage water. Bovendien: hoe groter het schip, hoe meer brandstof het gebruikt. Ook is de concurrentiepositie van een schip dat vaart op hernieuwbare brandstoffen niet zeker. Nu is het gebruik van waterstof nog kostbaarder dan fossiele brandstof. Beter is om nieuwe schepen met nieuwe motoren te bouwen.

Kan de huidige vloot dus naar de schroothoop?

De Nederlandse vloot bestaat uit zo’n tienduizend schepen. Daarvan is 70% meer dan veertig jaar oud. Die modellen zijn in die jaren echt achterhaald geraakt. Dus ja, die schepen moeten binnen tien jaar worden vervangen.

Hoe moeten de nieuwe schepen eruit zien?

Ze moeten ranker van vorm zijn, minder brandstof gebruiken. Grotere schepen kunnen wellicht meer meenemen, maar de hoeveelheid energie die per tonkilometer wordt gebruikt, is een belangrijkere factor dan de hoeveelheid lading. Grote schepen liggen lang aan de kade om geladen te worden en kunnen daardoor minder varen. Tussen Genk en Antwerpen is het twaalf uur varen, maar het lossen duurt vijftien uur. Met kleinere schepen die vaker varen wordt de binnenvaart qua snelheid zelfs interessanter dan vrachtwagens. Een schip dat stilligt kost veel geld. Ideaal is een schip van 85 meter, met die lengte kan een schip op bijna alle Europese vaarwagen terecht.

Hoe krijgt u schippers mee in het toekomstbeeld wat u schetst?

Ik denk dat veel grote binnenvaartbedrijven dit al beseffen. Het is lastiger voor zelfstandige schippers, omdat het schip ook hun pensioen is. Terwijl die schepen echt vervangen moeten worden. De overheid zal er een rol in moeten spelen dat het pensioen wordt opgevangen voor individuele spelers.

Wie moet die nieuwe schepen gaan besturen?

Dat zijn mensen met een ander profiel dan de huidige schippers. Technisch onderlegde mensen voor wie het gebruik van schermen natuurlijk is, die het normaal vinden dat besturing op afstand gebeurt. We zullen nog altijd mannen en vrouwen moeten opleiden om te voelen wat een schip is. Fysieke aanwezigheid op een schip in de opleiding is wel wenselijk.

Dat er andere schepen nodig zijn, vraagt juist om méér mensen. Denk aan het onderhoud of het laden en lossen. Dit creëert meer werkgelegenheid.

Wat betekent die nieuwe vloot voor het onderhoud aan de vaarwegen?

Kleinere schepen hebben minder diepte nodig, dus baggerwerk is minder nodig. Door het rechttrekken van veel waterwegen stroomt het water nu te snel weg. Ik sta voor een natuurlijk verloop van de rivieren. Met kleinere schepen zijn er meerdere kleine sluizen nodig in plaats van steeds grotere. Dat zorgt voor minder waterverlies.

Momenteel liggen de tarieven voor de binnenvaart hoog. Kunnen die inkomsten worden ingezet om de verduurzaming te versnellen?

Nee, dit moet veel structureler gaan gebeuren. Er zijn tweeduizend à drieduizend nieuwe schepen nodig in Europa. De markt moet dat deels zelf reguleren, maar ook de politiek heeft er een rol in om de modal shift te versnellen. Die nieuwe schepen moeten bovendien niet in China worden gebouwd. De knowhow zit hier in Europa en vooral in Nederland.

Bekijk hier de uitzending van NT TV.

Scheepsmotoren event

Welke motor of brandstof moeten binnenvaartondernemers kiezen op hun weg naar emissieloos varen? Het Schuttevaer Scheepsmotoren Event geeft op 15 september de handvatten: https://www.scheepsmotorenevent.nl/

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement