In de afgelopen zes jaar is een groot aantal projecten afgerond in het kader van het onderzoeksprogramma van de Topsector Logistiek. Dat zijn onderzoeken over onder meer de veerkracht in de keten en hoe die te laten toenemen, de inzet van data, de integratie van verkeersdata in goederenvervoerplanning, het gebruik van sensoren in containers, over de ICT infrastructuur, circulariteit, autonome systemen en nog veel meer. Op de conferentie bespraken de onderzoekers in meerdere kennissessies hun werkmethodes en resultaten – daarover meer onderaan dit artikel. De Innovatieconferentie Logistiek 2022 vond plaats in het Spoorwegmuseum in Utrecht.

Om de conferentie naast een wetenschappelijke ook een praktische insteek te geven, werd er afgetrapt met een werklunch. Denk dus vooral niet dat bezoekers rustig een broodje konden eten. De zaal ging bij de lunch de diepte in met een drietal stellingen die inzoomden op actuele thema’s in de logistiek (die vanzelfsprekend ook weer aansloten op alle gedane onderzoeken).

De organisatoren (Topsector Logistiek, TKI Dinalog en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) maakten een strakke tafelschikking om wetenschappers, overheid en het bedrijfsleven bij elkaar te krijgen.

Data delen verplichten

Informaticus Jos van Hillegerberg legde de zaal de stelling voor dat het delen van data voor logistieke ondernemingen verplicht moet worden. Waar de wetenschappers aan tafel al vrij snel unaniem ja knikten, was er vanuit de praktijk meer twijfel. Dagvoorzitter Joost Hoebink verzamelde de meningen uit de zaal. Delen ja, maar dan wel onder voorwaarden. Een paar opmerkingen: ‘Stel het alleen verplicht als de informatie bijdraagt aan CO2-reductie.’ ‘Zorg voor een veilig kader waarin data wordt gedeeld.’ ‘Data en kennis zorgen voor een concurrentievoordeel, dat wil je niet zomaar delen.’

Rob Zuidwijk is professor aan de Erasmus Universiteit. Hij houdt zich bezig met mondiale supply chains en havens. Volgens Zuidwijk wordt de vergroening in de logistiek in te grote mate geremd door onzekerheden in de markt. Een binnenvaartschip op waterstof is bijvoorbeeld interessant, maar zijn er straks wel voldoende plaatsen om te bunkeren? De zaal: ‘Om te innoveren moeten de onzekerheden geminimaliseerd en er wordt naar grote bedrijven gekeken om dat te doen.’ ‘Wanneer partijen als CMA CGM en Maersk samen zorgen voor de bunkering van LNG, volgen andere rederijen vanzelf.’

Aanpassingsvermogen

Astrid Buijssen is directeur digitale transformatie bij Koole Terminals in Rotterdam. Zij sprak over veranderingen in de keten in de laatste jaren, aangejaagd door digitalisering, de coronapandemie en nu ook de oorlog in Oekraïne. Hoe moet je adaptief zijn? Volgens haar speelt ketenregie hierin een rol: weet wat je partners in de keten doen, bijvoorbeeld door een ketenregisseur aan te stellen.

Buijssens stelling: ‘De logistieke sector is nog helemaal niet klaar is voor ketenregie’. Daar was de zaal het mee eens, bleek uit de hoeveelheid groene bordjes die na de tien minuten discussietijd omhoog werd gehouden. Want: ‘Er wordt teveel gekeken naar de eigen voordelen.’ En: ‘Met ketenregie is winst te behalen, maar het is zorg om de profijten evenredig over alle partijen te verdelen.’

Na de lunch was het aan de wetenschappers om tekst en uitleg te geven en in een gezamenlijke slotsessie werd Albert Veenstra als directeur van TKI Dinalog uitgezwaaid.

Kennissessie 1: Veerkracht in de keten

Onder de noemer ‘Resilience in the supply chain’ werd een viertal onderzoeken besproken die gaan over disrupties in het logistieke proces en hoe je daar als onderneming mee om kunt gaan. Resilience, veerkracht eigenlijk, draait om het minimaliseren van vertragingen.

Deb Panja van de Universiteit Utrecht keek in zijn onderzoek ‘Improving the Resilience of Railway Systems’ bijvoorbeeld naar wat er gebeurt bij vertragingen op het spoor. Handig om te weten op welk punt de vertragingen voor een trailer echt oplopen, maar het blijft hier vooral bij theorie. Het lastige met disrupties in de praktijk (zoals recent een landelijke IT-storing) laten zich nu eenmaal niet voorspellen – met alle logistieke gevolgen van dien.

Iets praktischer is het onderzoek Self-Organising Logistics in Distribution van Elisah van Kempen. Zij keek naar vrachtverkeer en wanneer het bijvoorbeeld zinvol is om naar de planning van een individuele wagen te kijken in plaats van naar de gehele keten. Het belangrijkste resultaat hier is wellicht dat logistiek altijd vraagt om flexibiliteit en dat die niet altijd in algoritmes zit, maar zeker ook in de mensen. Een goede planner weet welke klant er geen moeite mee heeft als een lading later is of welke chauffeur wel een uurtje langer wil rijden.

De praktische handreiking in de sessie is dat een transportbedrijf er goed aan doet om buffers in te bouwen – een inzicht dat net zo goed uit de praktijk blijkt als uit wetenschappelijk onderzoek.

Kennissessie 2: Oplossingen in de agrologistiek

Een lading aardbeien verliest tussen de boer en het schap in de supermarkt zo’n 14% aan kwaliteit. De onderzoeken onder het kopje Agrologistiek draaien erom dat percentage omlaag te krijgen en te zorgen voor een langere houdbaarheid van versproducten. Misschien het interessantste onderzoek uit deze sessie gaat om het toepassen van sensoren in containers die condities als temperatuur en vochtigheid meten. Wat kan je met die data?

Volgens Gerwin Zomer van TNO is de overtuigende business case voor logistieke ondernemers snel uitgewerkt, want ‘het is snel verdienen als je minder verlies hebt’. Dankzij de data uit de sensoren kan een ondernemer kiezen voor oplossingen of of interventies, legde hij uit. ‘Denk aan het laten instappen van een extra chauffeur zodat een product sneller op de bestemming is of het besluit om het product in Spanje te laten en daar te vermarkten.’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement