Tussen nu en 2025 is 65 miljoen euro beschikbaar om bestaande motoren van binnenvaartschepen uit te rusten met SCR-katalysatoren die voor minder stikstofuitstoot (tot 80%) zorgen. Dat is aanzienlijk meer subsidie dan er beschikbaar is voor schonere, duurzame motoren. In die subsidiepot zat vorig jaar 500.000 euro en dit jaar 1 miljoen euro. Brenninkmeijer wil dat een deel van het katalysatorenbudget naar de motoren verhuist.

Brenninkmeijer zei tijdens Multimodaal Online dat een groot deel van de binnenvaartondernemers wel wil verduurzamen, maar nog zoekende is hoe zij dat moeten doen. ‘Ik hoor van ondernemers die wel een nieuwe motor willen, maar deze niet kunnen betalen omdat daar nu geen subsidie voor beschikbaar is.’

Agressieve targets

Volgens Marjon Castelijns van Future Proof Shipping moeten ondernemers eerst inzetten op het omlaag brengen van het energieverbruik, voordat stappen worden genomen om op alternatieve brandstoffen te varen. Castelijns zet zich in om de transitie van emissieloze schepen te versnellen door dergelijke schepen in de vaart te brengen en ook andere partijen daarmee te helpen.

Al kan Future Proof Shipping verladers zeker niet van de ene op de andere dag aan zo’n schip helpen, waarschuwt Castelijns. ‘De techniek om emissieloos te varen, elektrisch of waterstof, kan niet om de hoek besteld worden. Bovendien moet de verlader door een wetgevingsproces.’ Het duurt volgens Castelijns in ieder geval een jaar voordat een schip omgebouwd kan worden. ‘En een nieuwbouwschip duurt nog langer.’

Verladers en grote logistieke bedrijven vinden het lastig om langetermijn-commitment af te geven voordat het schip echt vaart, zei Castelijns. ‘We hebben partijen gesproken die geen zin hebben om heel het traject te doorlopen. Tot nu toe zijn de verladers die wel deelnemen vaak multinationals die agressieve targets hebben gezet.’

De prijs voor een emissieloos nieuwbouwschip is volgens Castelijns relatief hoog. ‘Een regulier nieuwbouwschip dat niet emissieloos vaart en waarvoor je nu rond de vier miljoen euro betaalt, zou in een emissieloze versie acht à negen miljoen euro kosten.’

Extra dock

Dominique Vercauteren van Havenbedrijf Antwerpen wil de terminalcapaciteit voor de binnenvaart optimaliseren. Zo wil het havenbedrijf een extra dock waar dedicated infrastructuur komt voor de binnenvaart. Ook wil het havenbedrijf corridorshuttles rondom Antwerpen (Gent, Brussel, Zeekanaal Brussel-Schelde, Albertkanaal en de as Zuid-Nederland) opzetten voor bepaalde basislading.

‘Het programma zal vanuit de Vlaamse overheid worden opgezet. Het is een impulsprogramma waarmee financiële opstartsteun kan worden verleend aan bedrijven om samenwerkingen in de corridors tot stand te brengen.’

Luc Smits van CCT Moerdijk moedigt het opzetten van corridors aan. De West-Brabant-corridor is nu zo’n drie jaar actief, zei hij. ‘Voor ons heeft dat een goed resultaat opgeleverd. Onze terminals staan vol en de bezettingsgraad ligt boven de 80%. Hoe meer corridors, des te beter voor de binnenvaart.’

Naast de corridors richt Smit zich op emissieloos varen. Zo gaat het containerschip ‘Alphenaar’ deze week naar de werf toe. ‘Voor 1 september dit jaar kunnen we dan 100% emissieloos varen tussen onze terminal in Alphen aan den Rijn en onze terminal in Moerdijk.’ Volgens Smits worden de schepen ‘Forever’ en ‘De Gouwenaar’ binnenkort ook omgebouwd om op batterijen te kunnen varen.

‘Uiteindelijk moeten alle schepen elektrisch varen in de West-Brabant-corridor, en in de toekomst eventueel op waterstof.’ In Alphen aan den Rijn heeft Smits een laadstation. ‘Het zou prettig zijn als er ook een laadstation in Moerdijk komt. Ik zie daarin een rol voor de haven.’

Volgens Vercauteren komen er nog maar weinig schepen op tijd binnen bij de maritieme terminals. ‘Heel veel loops komen samen binnen en hebben ook meer bij zich dan ze initieel gepland hadden. Hierdoor wordt de piekbelasting nog hoger.’ De afstemming tussen barge operator, inland terminal en de zeehaventerminals over bijvoorbeeld openingstijden is volgens haar van groot belang. ‘Maar ook afstemming met de klant is belangrijk. Die moet zich er van bewust zijn dat de container er niet met een druk op de knop is.’

Havenbedrijf Antwerpen ziet meer export naar de haven komen, terwijl volgens Vercauteren de import wat achterwege blijft. ‘Er is wel importlading, maar die komt binnen via de truck.’ Het havenbedrijf heeft de ambitie om in de toekomst meer in te zetten op binnenvaart.

Onbetrouwbaar

De Transportcommissie van het Europees Parlement heeft ingestemd met het binnenvaartrapport van Europarlementariër Caroline Nagtegaal-Van Doorn (VVD). Dat initiatiefrapport, dat een impuls wil geven aan vervoer over water, komt waarschijnlijk in september op de agenda van de plenaire vergadering van het Europees Parlement. Nagtegaal hoopt hiermee het ‘ondergeschoven kindje binnenvaart’ een boost te geven.

Brussel wil in 2030 25% meer switch van vervoer van de weg naar water of spoor zien. ‘Ik zou het scherper willen stellen en zou in 2050 75% de slag willen zien maken.’ Ook vindt Nagtegaal dat de laagwaterproblematiek nu te beperkt wordt aangepakt. ‘Voor leveranciers is binnenvaart op zo’n moment onbetrouwbaar. Toen die enorme droogte in Duitsland heerste, heeft het de productie vijf miljard euro gekost.’ Het is volgens haar een groot probleem. ‘Maar als lidstaten dit gezamenlijk aanvliegen, kan het sneller opgelost worden door bijvoorbeeld lading van de binnenvaart over te zetten op spoor.’

Er is een rol voor de overheid weggelegd voor wat betreft de regelgeving en funding voor de verduurzaming van de binnenvaart, zo stelde ze tijdens Multimodaal Online. ‘Binnen een paar jaar is die slag wel gemaakt. Maar een binnenvaartschip vervangen is niet zomaar iets.’ Daarom is Nagtegaal ook voorstander van modulaire scheepsbouw waarbij onderdelen steeds schoner en duurzamer gemaakt worden. Behalve over modulaire scheepsbouw wordt er in Brussel ook gesproken over internationale regelgeving voor de bijmengverplichting.

Of de binnenvaart emissieloos is in 2050? ‘We varen de goede kant op.’ De binnenvaartondernemers hebben volgens Nagtegaal geld nodig om de duurzaamheidsslag te maken. ‘Daarom wil ik een binnenvaartfonds. Dit fonds bestaat uit reservegelden die nog beschikbaar zijn, aangevuld met geld uit lidstaten. Dit kan dan geblend worden met fondsen die er op Europees niveau zijn, zoals structuurfondsen.’

Ook vindt Nagtegaal dat er Europees beleid moet komen voor de infrastructuur van alternatieve brandstoffen. ‘Het is heel mooi als je als ondernemer een waterstofschip hebt, maar als je er alleen maar in Nederland mee kan varen en de grens niet over kan, heb je er geen klap aan.’ In juli komt er een nieuwe richtlijn uit, die ervoor moet zorgen dat er infrastructuur wordt aangelegd voor alternatieve brandstoffen zoals walstroom en waterstofvulpunten.

De Green Deal met al zijn ambities is volgens Nagtegaal niet haalbaar als we op deze manier zo met elkaar doorgaan. ‘Daarom komt de Europese Commissie binnenkort met een nieuw pakket, Fit For 55, waar veertien nieuwe voorstellen in staan om de binnenvaart te verduurzamen, waaronder een CO2-grensheffing.’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement