Het actieplan draagt volgens de binnenvaartbelangenorganisatie European Barge Union (EBU) bij aan het behalen van de doelstellingen van de Green Deal op het gebied van modal shift en het verminderen van de CO2-uitstoot. De EBU vertegenwoordigt een groot deel van de binnenvaartindustrie in Europa. Theresia Hacksteiner, secretaris-generaal van de EBU, legt uit welke acht stappen de Europese Commissie wil zetten.

Allereerst wil de Europese Commissie dat lidstaten en vaarwegbeheerders (de rijkswaterstaten van Europa) beter gaan samenwerken om de infrastructuur in heel Europa goed te onderhouden. Volgens Hacksteiner is er een kloof tussen de verschillende lidstaten. ‘Het ene land is vooruitstrevender en wil meer eisen aan de vaarwegen stellen, zoals Nederland, terwijl het andere land daar moeite mee heeft.’

Het heeft weinig zin als Nederland geweldige infrastructuur heeft die al ophoudt bij de grens, zegt Hacksteiner. ‘We hebben bij de Betuwelijn wel gezien dat zoiets niet werkt. De afgelopen jaren is er veel te weinig geïnvesteerd in de vaarweg­infrastructuur, waardoor in Europa een enorme achterstand is ontstaan. Dat moet herzien worden.’

Daarnaast is de Europese Commissie bezig met de herziening van de richtlijnen voor de Trans-Europese netwerken (TEN). Daarin staan ook eisen die gesteld worden aan de vaarwegen, gerelateerd aan klasse 4 van de CEMT-classificatie, waaronder een minimale vaarwegdiepte van 2 meter 50. Op 31 december 2030 ligt de deadline waarop alle lidstaten dit concept geïmplementeerd moeten hebben.

Verder heeft de Commissie het voornemen uitgesproken om de richtlijn ‘intermodal transport’ te vernieuwen. ‘In de huidige richtlijn gaat intermodaliteit vooral over weg en spoor. De binnenvaart komt er nauwelijks in voor.’ Volgens Hacksteiner staat spoor al decennialang veel meer in de spotlights dan de binnenvaart. Ten onrechte, aldus de secretaris-generaal, vanwege ‘de duurzaamheid van de sector in combinatie met de beschikbare capaciteit op de vaarwegen. Sinds de Green Deal is onderkend dat de vaarwegen nog veel meer benut kunnen worden.’

Versnellen

De Commissie wil voorts de certificeringsprocedures versnellen voor innovatieve en emissiearme schepen. Het duurt volgens Hacksteiner altijd vrij lang voordat er nieuwe Europese regelgeving is voor ‘nieuwe’ schepen. ‘Het heeft bijvoorbeeld jaren geduurd voordat de regelgeving rond was voor schepen die op lng gingen varen. In beginsel is het voor schepen die niet op olie varen helemaal niet toegestaan om te varen. Dat betekent dat schepen die meedoen aan innovatieve projecten waarbij ze varen op waterstof, methanol of batterijen, allemaal een specifieke internationale vergunning nodig hebben, die vaak via de Commissie wordt geregeld.’

Mede daarom is het volgens Hacksteiner positief dat het probleem door de Commissie zelf is onderkend, want de oorzaak ligt vooral bij de Commissie. ‘Er gaan testfases aan vooraf om ervoor te zorgen dat het varen veilig is. Los daarvan kan het proces sneller. Wanneer de testfases zijn afgerond, moet het niet nog een of twee jaar bij de instanties blijven liggen.’

Daarnaast benoemt de Commissie, dat bij alle investeringen gericht op de binnenvaart de klimaatdoelstellingen belangrijk zijn. Zo is de nieuwe wetgeving voor de zogenoemde ‘Non Road Mobile Machinery’ (NRMM), waaronder scheepsmotoren, al van kracht. ‘De nieuwe EU Stage V-emissie-eisen zullen moeten gaan leiden tot een verlaging van de luchtemissies van de binnenvaart.’

De toename van periodes van laag water op de Donau en de Rijn worden door de Commissie ook als punt van zorg genoemd, al zijn er volgens Hacksteiner in het verleden al vaker langdurige periodes van laag water voorgekomen en valt daarom nog niet te zeggen of het nu echt een trend is. ‘Hoe dan ook moeten rivieren wel toekomstbestendig zijn. Daar wordt veel over gesproken in de Europese Commissie. Soms wordt gedacht aan bekkens als mogelijke oplossing voor het probleem.’

Alternatieve brandstoffen

De Commissie wil binnenhavens ontwikkelen als knooppunten waar alternatieve brandstoffen ‘getankt’ kunnen worden. De infrastructuur voor alternatieve brandstoffen kan volgens Hacksteiner vergeleken worden met de walstroompunten die nu al in een aantal havens bestaan. ‘Oplaadpunten voor bijvoorbeeld batterijen, waterstof, methanol. Nu moet er gekeken worden welke alternatieve brandstoffen het meest veelbelovend en haalbaar zijn, voordat de infrastructuur aangelegd kan worden.’

Ook moet de binnenvaart stappen zetten op het gebied van digitalisering. Zo heeft de Commissie aangekondigd dat er een mogelijke herziening komt van de richtlijn River Information Services (RIS), zodat alle modaliteiten makkelijker met elkaar kunnen communiceren.

Daarnaast is volgens Hacksteiner een betere wifi-dekking nodig langs de rivieren. ‘In bepaalde landen, zoals Duitsland, heb je heel vaak geen bereik. Hier ligt een opgave aan de kant van de lidstaten.’

Met de nieuwe regelgeving ‘Electronic freight transport information’ zijn lidstaten met ingang van 2024 verplicht om allerlei informatie, bijvoorbeeld over welke soort lading per schip vervoerd wordt, digitaal te accepteren. Dat is volgens Hacksteiner nu nog een probleem in de containervaart.

Niet iedere overheid accepteert nu digitale informatie, waardoor papieren van elke container aan boord moeten zijn. ‘Onze leden moeten kilo’s papier aan boord hebben, alleen maar voor het geval dat er controleurs aan boord komen die willen weten welke lading ze in de containers vervoeren. Allemaal informatie die digitaal beschikbaar is. Dat is absurd anno 2021.’

Ook voor de bemanningsleden staan er veranderingen op de rol. ‘Nu is er nog een schippersboekje nodig voor de crew, waarin onder andere hun werktijden en scholing staan. Dat wordt straks allemaal gedigitaliseerd.’ Binnenkort wordt de digitale versie ingevoerd, wat volgens Hacksteiner veel papierwerk en administratieve rompslomp scheelt. ‘Hierdoor wordt ook een flexibele wisseling van personeel mogelijk, zeker ook van de ene lidstaat naar de andere.’

Met het oog op de inzet van emissievrije schepen zal de Commissie een ​​fonds oprichten voor de lidstaten, als aanvulling op de financiële instrumenten van de Europese Unie. Maar hoe dit fonds er precies uit komt te zien, is nog niet duidelijk.

De plannen zijn er, maar het geld nog niet. Het stappenplan van de Europese Commissie is volgens de EBU-secretaris-generaal een mix van allerlei regelgeving die finan­cieel mogelijk moet worden gemaakt door subsidies en gelden vanuit de lidstaten. Hacksteiner: ‘Infrastructuur is vooral een zaak van de lidstaten, die cofinanciering kunnen krijgen als het over TEN-T projecten gaat.’

Binnenvaartrapport

De Transportcommissie van het Europees Parlement heeft ingestemd met het binnenvaartrapport van Europarlementariër Caroline Nagtegaal-Van Doorn (VVD). Dat initiatiefrapport, dat een impuls wil geven aan vervoer over water, komt waarschijnlijk in september op de agenda van de plenaire vergadering van het Europees Parlement. Samen met het actieplan van de Europese Commissie zal het rapport volgens de European Barge Union (EBU) de komende jaren een belangrijke rol spelen in het stimuleren van de binnenvaart.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding