Contractsvrijheid is een belangrijk rechtsbeginsel. Die vrijheid is echter niet ongelimiteerd. Om afnemers te beschermen, zijn bepaalde afspraken verboden. Afspraken die de concurrentie potentieel kunnen beperken. Vanuit de basisgedachte van marktwerking zullen afnemers waarschijnlijk naar een concurrent stappen als een leverancier zijn verkoopprijzen verhoogt. Als leveranciers afspreken hun prijzen te verhogen, wordt een afnemer die keuze ontnomen. Dat is een typische concurrentiebeperkende afspraak die ten nadele komt van de afnemer. Concurrentiebeperkende afspraken zijn echter ook afspraken over klantenverdeling, leveringstermijnen, werkverdeling of het verdelen van de geografische markt. Dat geldt niet alleen horizontaal tussen leveranciers onderling, maar ook verticaal in de hele keten van fabrikant tot eindafnemer.

Het is niet zo dat u pas in overtreding bent als er een overeenkomst is. Onderling afgestemde feitelijke gedragingen of een besluit van een ondernemersvereniging kunnen ook gekwalificeerd worden als verboden afspraken in de zin van het mededingingsrecht. Er kan bijvoorbeeld al sprake zijn van zo’n gedraging als er sprake is van toekomstige strategieën tussen partijen door bijvoorbeeld af te stemmen dat de verkoopprijs geleidelijk verhoogd wordt de komende twee jaar ter compensatie van de kosten nu. Ook signaalwerking is tricky: daarvan is sprake als een bedrijf zonder een directe aanleiding zijn verkoopprijzen met bijvoorbeeld 10% verhoogt en daarna alle concurrenten dat ook doen, zonder dat daar een duidelijke aanleiding voor is.

Overeenkomsten of gedragingen die de bedoeling hebben om de mededinging te beperken, worden ‘hard core restricties’ genoemd. Het doel wordt onafhankelijk van de intentie van partijen vastgesteld. Indien het een hard core restrictie betreft, is het zelfs irrelevant of het gevolg van de overeenkomst of gedraging ook echt concurrentiebeperkend is. Hierbij kun je denken aan prijsafspraken of afspraken om de markt te verdelen. Er zijn echter ook overeenkomsten denkbaar die er niet toe strekken om de concurrentie te beperken, maar dit wel potentieel als gevolg kunnen hebben.

Er zijn vele uitzonderingen, zoals de bagatelbepaling in de ­Mededingingswet of de Albany-uitzondering voor cao’s. Ook kan het zijn toegestaan als er sprake is van innovatie. Bij een beroep op het laatste dient aan strenge eisen te worden voldaan. Zo dient de afspraak uiteindelijk een voordeel op te leveren voor de markt. Ook dient de afspraak te voldoen aan de proportionaliteitstoets: de afspraken mogen de concurrentie niet verder beperken dan strikt noodzakelijk is voor hetinnovatiedoel.

Er staan hoge boetes op overtreding. Het nobele doel ‘elkaar uit de brand helpen’ is niet genoeg, dus let op als u onderling afspraken maakt. Win advies in en als u het doet, leg dan de achtergrond en noodzaak goed vast!

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement