De haven is een heel belangrijke economische pijler voor Nederland, die op de toekomst voorbereid moet zijn. ‘De transitie naar de nieuwe energiebronnen waterstof, wind- en zonne-energie is hard nodig. Fossiele brandstoffen gaan we uitfaseren, maar om de bestaande infrastructuur in het haven industrieel complex Rotterdam te blijven gebruiken kunnen we CCU toepassen, dat is Carbon Capture and Utilisation. Daarbij maken we uit CO2 nieuwe brandstoffen zoals methanol, wat voor de scheepvaart waarschijnlijk het meest geschikt is. Dat wordt power-to-chemical genoemd; nieuwe energie-efficiënte processen voor het omzetten van elektrische energie in chemicaliën. Deze processen dragen bij aan het halen van de klimaatdoelstellingen, omdat we CO2 afvangen en hergebruiken door er brandstoffen van te maken.’

‘Om bijvoorbeeld in de scheepvaart een andere brandstof te gebruiken, is het belangrijk dat het deze alternatieve brandstof op voldoende locaties getankt kan worden. Ook is het belangrijk dat deze brandstof gebruikt kan worden in de huidige verbrandingsmotoren, bijvoorbeeld door bijmenging. Methanol zou zo’n alternatieve brandstof kunnen zijn en dat is relatief eenvoudig uit CO2 te maken. Als we in staat zijn om dit proces op te schalen slaan we twee vliegen in een klap; we gebruiken minder fossiele brandstof en de CO2 uit verbrandingsprocessen wordt weer omgezet in brandstof. Het is belangrijk dat dit soort Power-2-X technologieën op een veilige manier wordt getest op een industrieel relevante schaal. Daarvoor zijn wij als FLIE. Wij hebben wel de apparatuur die nodig is, of we gebruiken apparatuur van anderen in overleg. Het is belangrijk om het systeem in de keten te valideren.’

Petrochemische industrie

Voor de petrochemische industrie is het belangrijk dat processen continue draaien, zonder fluctuaties in bijvoorbeeld de toevoer of kwaliteit van de grondstof. ‘Dat kunnen we hier nabootsen’, zegt van Hooft. ‘Stel dat er een variatie zit in de toevoer van waterstofgas, welke impact heeft dat op de processtap waarbij CO2 samen met waterstofgas wordt omzet tot methanol? Dit soort validatiestudies kun je bij FLIE heel goed doen. Dan krijg je een beeld bij hoe systemen in de procesketen functioneren, en wat er nog nodig is om de technologie nog verder op te schalen. Hiermee wordt het investeringsrisico voor de industrie verkleind.’

‘Het zou voor bijvoorbeeld raffinaderijen betekenen dat zij een deel van hun productieproces moeten stilleggen om dat nieuwe apparaat te kunnen aansluiten en te testen. Stel dat het fout gaat, dan levert dat mogelijk schade op aan de productie-installaties. Aan de ander kant hebben start-up bedrijven en mkb’ers vaak niet de financiële middelen om op eigen kracht de testen op industrieel relevante schaal te financieren. De aanwezige infrastructuur bij FLIE zorgt ervoor dat power-2-X technologieleveranciers minder budget nodig hebben voor een validatie. Het is goed om te realiseren dat we in de pilot hal van FLIE niet een volledige raffinage op kunnen stellen. Maar we kunnen wel een omgeving maken die industrieel relevant en schaalbaar is. Bij FLIE komt een 100 kilowatt electrolyzer te staan, dat is al veel meer dan laboratoriumschaal. Bij de haven gaat het uiteindelijk om megawatten.’

Er is nog wel wat verkokering doordat verschillende regio’s in Nederland met elkaar concurreren bij het opzetten van fieldlabs en innovatiehubs. ‘Dat is jammer, want daar gaat geld en tijd inzitten die we kunnen inzetten in de samenwerking met elkaar. Dan hoef je die dure installatie maar één keer aan te schaffen en te onderhouden. De uitdaging in de energietransitie is zo groot dat ik ook verwacht dat er meerdere oplossingen tegelijkertijd naast elkaar kunnen bestaan. Vergelijk het met de recente coronapandemie. Uiteindelijk waren er meerder vaccins beschikbaar, die samen bescherming leverden tegen de diverse varianten die na elkaar opkwamen en voor alle leeftijdscategorieën. Ik hoop dat in de energietransitie overheidsinstanties, industrie en onderwijsinstellingen nog meer gaan samenwerken.’

Fieldlabs

In Nederland zijn meerdere fieldlabs die verschillende onderzoeken uitvoeren. Bijvoorbeeld de hydrohub in Groningen en Switch in Lelystad waar ze renewable energysources testen. Van Hooft: ‘Ons fieldlab onderscheidt zich door de ketenintegratie, de doelgroep en het gebruik van groene elektronen/groene moleculen voor de klimaattransitie. Dit fieldlab kan weer samenwerken met onderwijsinstellingen om een bijdrage te leveren aan de zogenaamde human capital agenda. De nieuwe power-2-X technologieën moeten een onderdeel worden in de lesboeken. Maar het is minstens zo belangrijk om de studenten praktijkervaring te laten opdoen door middel van stages. Ook kunnen we bijscholing voor werknemers verzorgen. De komende tien jaar blijft dit fieldlab nog wel bestaan. 2030 is de magische grens voor veel klimaatdoelstellingen, veel van de technologieën daarvoor staan nog in de kinderschoenen. Daarvoor kan ons fieldlab een flinke bijdrage leveren. Ons doel is om tenminste vijf pilotprojecten per jaar succesvol te draaien. Die zijn dan rijp om toe te passen in de industrie. Dan dragen we meetbaar bij aan de CO2-reductie.’

FLIE

Het Fieldlab Industrial Electrification is een gezamenlijk initiatief van Deltalinqs, FME, Havenbedrijf Rotterdam, InnovationQuarter en TNO en wordt ondersteund door de provincie, de gemeente, PlantOne Rotterdam en de EFRO-subsidie.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement