Van dozensjouwer tot logistiek manager; opklimmen in de logistiek en het transport doe je nog altijd vooral op de werkvloer. Maar dat kan tegenwoordig niet zonder ook af en toe aan te schuiven in de schoolbanken. Vreemde talen zijn belangrijker geworden, maar zowel op kantoor, in het warehouse, in de haven en op de vrachtauto vraagt de moderne, ingewikkelde apparatuur om omgangstraining. Van de computer tot vorkheftruck en reachstacker en de gespecialiseerde vrachtwagen. En als je dat eenmaal in je vingers hebt, is het aan de top handig om ook managementvaardigheden op te doen. ‘In veel sectoren is de werkvloer steeds professioneler en ingewikkelder geworden en de productieprocessen zijn meer opgedeeld in gespecialiseerde functies’, zegt arbeidseconoom Marcel Kerkhofs van de Organisatie voor Strategisch Arbeidsmarktonderzoek (OSA). Volgens hem zijn de arbeidsrelaties in het algemeen, mede door overheidsmaatregelen, behoorlijk belast. ‘Werkgevers en brancheorganisaties vragen om geschoolde en flexibele werknemers, mede omdat er veel Nederlandse en Europese overheidsmaatregelen op ze af zijn gekomen.’ Die maatregelen waren volgens Kerkhofs vooral het gevolg van de sterk toegenomen roep vanuit de samenleving om veiligere werkomstandigheden. ‘De veiligheidsvoorschriften en arbowetgeving die daar het gevolg van zijn, vereisen vaak bijscholing van de werknemers. Hoe moet je veilig met nieuwe goederen of een apparaat omgaan? Het risico van ziekte ligt tegenwoordig bij de werkgever en daardoor wenst deze een flexibeler inzetbaarheid van het personeel.’ Als iemand door ziekte een bepaalde functie niet meer kan verrichten, wil de werkgever hem omscholen en elders in het bedrijf kunnen inzetten. Voor elke specifieke vaardigheid, inclusief de wettige kwalificaties en voorschriften, heeft opleidingsinstituut VTL wel een training in huis. ‘Van heftruckchauffeur tot warehouse supervisor; voor ieder vak is er een basisopleiding’, vertelt manager Opleiding en Training Suzanne Staal. ‘Je kunt in het transport en de logistiek niet meer zonder gerichte scholing, maar ook niet zonder praktijkervaring. Dat gaat hand in hand. Vooral voor het omgaan met verschillende soorten goederen zijn er veel regels. General Food Law, ADR, arbowetgeving, ga zo maar door. We moeten ook heel wat theoretische kennis doorgeven. Ik kan me inderdaad wel voorstellen dat cursisten zich afvragen of Nederland niet wat is overgereguleerd.’

Dat geldt wat Staal betreft niet voor de nieuwe Europese richtlijn voor het goederenvervoer die vanaf 1 september 2009 van kracht wordt. Voor elke chauffeur is het dan verplicht om binnen vijf jaar vijfendertig uur nascholing te volgen, omgerekend een dag per jaar. ‘Dat is bedoeld om de kennis van de chauffeurs op peil te houden’, zegt Staal. ‘Dat kan over milieuwetgeving gaan, maar ook over recente wetgeving, nieuwe chemische stoffen, of bijvoorbeeld risico’s van veeziektes voor chauffeurs die vee vervoeren.’

Klaas de Waardt, voorzitter van de Verenigde Eigen Rijders Nederland (VERN) heeft ernstige moeite met het punt van de verplichte bijscholing. ‘Dat chauffeurs in alle lidstaten van Europa een basisopleiding moeten volgen, vinden we een goede zaak want de kwaliteit is lang niet overal zo hoog als in Nederland’, zegt hij. ‘Maar we zijn er absoluut op tegen om goed opgeleide Nederlandse vrachtwagenchauffeurs nog eens te laten bijscholen met een opfriscursus.’ Volgens De Waardt kost de verplichte bijscholing juist de eigen rijder veel geld omdat hij het cursusgeld niet gedeeltelijk vergoed krijgt en bovendien omdat de vrachtwagen tijdens de lesuren stil staat. ‘En relevante informatie, zoals wetswijzigingen, wordt via de brancheorganisaties of de vakbladen toch wel meegedeeld. Het lijkt me raar om dat na vijf jaar dan nog eens te moeten leren.’

Daarmee is Henk Onstwedder van FNV Bondgenoten het niet eens. ‘Vrachtwagenchauffeurs hebben een grote verantwoordelijkheid’, zegt hij. ‘Ze rijden met duur materieel en daar zijn grote veiligheidsrisico’s mee gemoeid. Het is helemaal niet zo raar dat je daarvoor af en toe de schoolbanken in moet. In de luchtvaart is dat bijvoorbeeld heel normaal.’ Hij vindt tegelijk dat werknemers zelf de verantwoordelijkheid hebben om bij te blijven in hun vak. ‘De logistiek is de afgelopen jaren veel ingewikkelder geworden en de klanten stellen hogere eisen. Als je bepaalde vaardigheden die bij je functie horen niet helemaal in de vingers hebt, moet je die zelf bij laten spijkeren. Ik zie wel eens loodsmanagers die al tien jaar niet zijn bijgeschoold. Die komen enorm op achterstand.’ ‘Voor vrachtwagenchauffeurs geldt natuurlijk precies hetzelfde. De transportwereld verandert snel. Uit een enquête van ons blijkt dat chauffeurs onveiligheid nog steeds als hoofdpunt neerzetten. Misschien dat een deel van die verplichte uren daaraan gewijd kan worden.’

Daarop aansluitend heeft De Waardt van de VERN nog een suggestie. Samen met ondermeer het ministerie van Verkeer en Waterstaat ontwikkelde de VERN de cursus Safety Culture, een veiligheidscursus speciaal geschreven om nog beter te anticiperen in het verkeer. Onder meer over remafstanden, voertuigbeheersing en omgang met agressief rijgedrag van andere bestuurders. Niet alleen bedoeld voor chauffeurs, maar ook voor directie en middelmanagement. Hiermee traint hij op dit moment trainers in Turkije. De Waard: ‘Hele relevante en praktische informatie. Als we dan toch een dag per jaar naar school moeten, laten we dan die cursus geven.’