In de eerste negen maanden van 2022 werd er volgens de Eurasian Rail Alliance Index (ERAI) ruim 29% minder teu vervoerd tussen China en Europa via Kazachstan, Rusland en Belarus ten opzichte van het jaar ervoor. In de periode van april tot september – dus nadat de oorlog in Oekraïne uitbrak – was er zelfs sprake van een afname van ruim 38% ten opzichte van dezelfde periode in 2021.

Al met al is er van april tot en met september van dit jaar ruim 139.000 teu door de EU vanuit het oosten geïmporteerd via de Nieuwe Zijderoute; een daling van bijna 34%. Naar China werd ruim 57.000 teu via de spoorlijn geëxporteerd, dus transport in oostelijke richting. Daarmee was er een afname zichtbaar van bijna 47%.

Grafiek volumes Nieuwe Zijderoute ERAI IndexGrafiek volumes Nieuwe Zijderoute ERAI Index

Transittijd

Ook in de transittijden is terug te zien dat de volumes op de route afnemen. De gemiddelde transittijd tussen China en Europa nam tussen april en september af met maar liefst bijna 38% ten opzichte van dezelfde periode in het jaar ervoor. Het duurde in die periode gemiddeld slechts 9,38 dagen om vracht per spoor tussen China en Europa te vervoeren. In dezelfde periode vorig jaar bedroeg de gemiddelde transittijd nog ruim 15 dagen. Aangezien er minder treinen rijden via de route, neemt de congestie af. Hierdoor kunnen de treinen die wel rijden sneller reizen.

In eerdere jaren groeiden de volumes op de Nieuwe Zijderoute nog fors. In totaal namen de volumes tussen april en september 2021 met bijna 15% toe ten opzichte van dezelfde periode in 2020. In 2020 was de groei zelfs veel sterker. In totaal schoten de volumes toen omhoog met ruim 87%.

Daarnaast lijkt het erop dat, na in het voorjaar behoorlijk te zijn afgenomen, de volumes zich weer licht hebben hersteld. Dit is vooral zichtbaar in de import uit China over de Nieuwe Zijderoute.

Even hoog

In augustus van dit jaar waren die volumes zelfs ongeveer even hoog als in februari. Door de nog hoge transittijden in de zeevracht, lijkt de Nieuwe Zijderoute door Rusland nog steeds een optie te zijn voor bedrijven die hun goederen snel willen vervoeren, maar de hogere prijzen van de luchtvracht niet willen betalen.

In de laatste maanden vóór de oorlog ging het bovendien ook al minder met de import uit China. Onno de Jong van onderzoeksbureau Ecorys verklaart dit door ‘de economische afkoeling die ook toen al begon in te zetten’.

Het effect van de oorlog is duidelijk zichtbaar in de oostwaarts getransporteerde volumes. De volumes namen vanaf april opeens sterk af en dat bleef zo in de rest van het jaar. Volgens ingewijden in de spoorsector komt dit mede doordat enkele belangrijke Duitse autobedrijven op zeevaart zijn overgegaan. En omdat de oostwaartse volumes überhaupt al lager zijn, is dit sneller zichtbaar in de cijfers.

Grafiek volumes Nieuwe Zijderoute ERAI Index

Grafiek volumes Nieuwe Zijderoute ERAI IndexGrafiek volumes Nieuwe Zijderoute ERAI Index

Volgens de index hebben overigens lang niet alle Europese landen een significant vervoersvolume op de Nieuwe Zijderoute. In oostelijke richting werden er tussen april en september vooral vanuit Duitsland goederen naar China vervoerd. 45.886 teu van de in totaal vanuit Europa vervoerde 57.154 teu werd vanuit Duitsland over het spoor naar China geëxporteerd.

Polen en Nederland staan respectievelijk op de tweede en derde plaats. Daarnaast exporteerden ook Tsjechië, Finland, Frankrijk, Hongarije en Zweden nog een marginale hoeveelheid goederen naar China via het spoor.

Voor koploper Duitsland was er richting China een afname zichtbaar van ruim 33%. De volumes uit Polen en Nederland laten grotere dalingen zien. Zo werd er bijna 72% minder teu uit Polen vervoerd ten opzichte van dezelfde periode in het jaar ervoor. De volumes uit Nederland daalden met bijna 39%.

Grafiek volumes Nieuwe Zijderoute ERAI Index

Kleine stijging

Van de ruim 139.000 teu die van april tot september vanuit China naar de EU werd gebracht ging het grootste deel van de goederen, bijna 96.000 teu, over het spoor met als eindbestemming Polen. Duitsland en België stonden op plaats twee en drie. Andere landen die een kleine hoeveelheid goederen ontvingen uit China per spoor waren Nederland, Hongarije, Italië, Frankrijk, Groot Brittanië, Finland, Denemarken en Tsjechië.

Het is opvallend dat het transport van China naar Polen over het spoor nog nauwelijks is afgenomen. Tussen april en september werd er nog steeds 95.870 teu uit China naar het voor de Nieuwe Zijderoute belangrijke Polen vervoerd, een daling van slechts 9% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Wanneer gerekend wordt in ton is er zelfs een kleine stijging zichtbaar van 4,26%.

Transittijden

Een mogelijke verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat deze vracht eigenlijk bedoeld was voor andere Europese landen (zoals Duitsland), maar toch Polen als eindbestemming had. De transittijden voor het spoorvervoer tussen Polen en andere Europese landen waren dit jaar erg hoog, waardoor het soms beter was om lading in Polen over te slaan op trucks en de lading via de weg naar Duitsland te brengen.

In andere landen zijn namelijk sterkere afnames zichtbaar. Duitsland importeerde van april tot september zelfs bijna 63% minder via de Nieuwe Zijderoute dan in dezelfde periode in het jaar ervoor en het het aantal teu dat België bereikte daalde met ruim 18%.

Grafiek volumes Nieuwe Zijderoute ERAI Index

Elektrische apparaten

Ook de belangrijkste productgroepen op de Nieuwe Zijderoute laten aanzienlijke dalingen zien. Voertuigen en onderdelen van voertuigen werden zag van april tot september een daling van bijna 57%. Kernreactoren, ketels en mechanische apparaten deden het ook niet al te best. Deze productgroep laat een afname zien van ruim 57%. De hoeveelheid vervoerde meubels zakte met bijna 41%. En er werd ruim 17% minder plastic vervoerd.

Ook werden er tussen april en september bijna 39% minder elektrische apparaten of onderdelen daarvan vervoerd over de Zijderoute. Deze productgroep, die voor het overgrote deel wordt getransporteerd van China naar Europa, liet echter wel wat herstel zien over de afgelopen maanden. Na een stevige daling in april, zaten de volumes sinds mei weer in een licht stijgende lijn. Alleen in september was er een lichte daling zichtbaar. Het effect van nieuwe sanctiepakketten, zoals bijvoorbeeld verdere beperkingen voor de export van tech, lijkt daarmee beperkt zichtbaar.

Afwijkende cijfers

De Chinese spoorwegen, de nationale spoorwegmaatschappij van China presenteert afwijkende cijfers. Zo stelt het Chinese staatsbedrijf dat er in de eerste acht maanden van dit jaar maar liefst 1,02 miljoen teu werd vervoerd over de route, een toename van 6% ten opzichte van dezelfde periode in het jaar ervoor.

China ziet echter ook Rusland als onderdeel van Europa en de handel tussen Rusland en China is juist sterk gegroeid. Het meenemen van de handel met Rusland zou dan ook een vertekend beeld kunnen geven voor de EU.

De ERAI, waar de cijfers in dit artikel vandaan komen, wordt ondersteund door de UTLC ERA, een samenwerkingsverband van de Russische, Kazachse en Belarussische spoorwegen. Het platform laat de cijfers zien van het spoorvervoer tussen China en Europa via de noordelijke route die loopt via deze landen.

De middencorridor, de route die vooral als alternatief wordt gezien om Rusland te ontwijken, wordt niet in deze cijfers meegenomen. In 2021 werd er een kleine 30.000 teu vervoerd over de Middencorridor. Dit jaar groeien de volumes op de corridor hard en wordt er veel in geïnvesteerd. Over het algemeen is deze route vanwege de huidige transittijden en vele overslagpunten nog niet rendabel voor vervoerders.

Welke gevolgen heeft de oorlog in Oekraïne op de Nieuwe Zijderoute? Debatteer mee tijdens de European Silk Road Summit in Duisburg op 7 en 8 december.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement