De regering in Londen wil af van het Noord-Ierland-protocol. Dat protocol zorgt ervoor dat er sinds de Brexit geen harde grens is tussen Noord-Ierland, dat bij het Verenigd Koninkrijk hoort, en Ierland, dat bij de EU hoort. Noord-Ierland is binnen het protocol onderdeel van de Europese interne markt. Wel gelden er douaneregels tussen het land en de rest van het VK.

Londen vindt dat het protocol de handel tussen Noord-Ierland en de rest van het VK schaadt. Ook leidt het protocol tot politieke instabiliteit, redeneren de Britten, iets wat het protocol oorspronkelijk juist moest waarborgen. Momenteel weigert de tweede partij van Noord-Ierland, de DUP, een regeringscoalitie te vormen zolang het protocol van kracht is.

Smokkelroute

Maandag diende de Britse minister van buitenlandse zaken, Liz Truss, een voorstel in om de douanegrens op te heffen. Dat voorstel leunt op het invoeren van een ‘green lane’ en een ‘red lane’. Via de green lane moet er dan vrij verkeer zijn voor goederen tussen het Groot Brittanië en Noord-Ierland. De red lane is bedoeld voor goederen die doorstromen naar de EU. Omdat bedrijven die goederen produceren voor Noord-Ierland zelf mogen bepalen of ze aan de regels van het VK of de EU willen voldoen, kan hiermee een smokkelroute ontstaan, zeggen tegenstanders.

Londen wil ook dat handelsgeschillen worden beslecht door ‘onafhankelijke arbitrage’ en niet door het Europese Hof van Justitie, en dat Noord-Ierland dezelfde belastingvoordelen geniet als elders in het VK.

‘Het eenzijdig veranderen van bindende afspraken kan niet’, reageerde Šefčovič maandag. Het ‘schaadt het onderling vertrouwen’, juist nu de situatie in de wereld vraagt om eensgezindheid, stelde hij. De vicevoorzitter benadrukte dat de EU niet heronderhandelt over het protocol. Volgens hem is er geen werkbaar alternatief voor het ‘delicate evenwicht’ dat voor Noord-Ierland is gevonden.

Brussel gaat nu bekijken of de eerdere juridische stappen tegen Londen alsnog moet worden doorgezet. De inbreukprocedure vanwege eerdere schendingen van het protocol legde de commissie vorig jaar stil, in de hoop een minnelijke oplossing te vinden. Šefčovič sluit niet uit dat de klachtenprocedures het VK voor de Europese rechter kunnen brengen en flinke boetes kunnen kosten. Ook kan Noord-Ierland de huidige onbelemmerde toegang tot EU-landen verliezen.

Versimpelingen

Toch wil Brussel er graag uitkomen met Londen. De Commissie stelt dat ze eerder al versimpelingen heeft voorgesteld die moeten leiden tot 80% minder controles, maar de Britse regering weigert al maanden daarover te praten. ‘Binnenkort’ komt Brussel met een nieuw voorstel voor een flexibele uitvoering van het protocol.

De timing van het opzeggen van de Brexit-afspraken lijkt niet toevallig. Premier Johnson kwam recent in de problemen door een lockdownfeestjes-affaire, en volgens Britse commentatoren wil hij met deze stap de steun van de Brexit-hardliners in zijn fractie veiligstellen.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement