Als per jaar 3,5 miljard euro illegaal wordt omgezet, dan kan het niet anders dan dat dit geld een weg vindt naar de formele economie. Pas als het daar is witgewassen, kan het worden uitgegeven. Deze illegaal verkregen geldstroom vormt door haar omvang een serieuze bedreiging en ondermijnt niet alleen de economie, maar schaadt ook het vertrouwen van burgers in de overheid. We doen wat lacherig als een stadsmarinier constateert dat er op de Laan op Zuid in Rotterdam maar liefst tien bruidswinkels zijn waar in totaal één jurk is verkocht. Een vorm van witwassen die wellicht onschuldig lijkt, maar naar een overlast gevende shisha lounge wordt alweer wat anders gekeken. En als een onschuldige burger die zijn hondje uitlaat bij vergissing wordt vermoord, is het helemaal andere koek.

De overheid ziet kennelijk nog steeds de ernst van deze ondermijnende activiteiten onvoldoende onder ogen, terwijl banken het witwassen nog steeds faciliteren. De handel in drugs is hiërarchisch georganiseerd. Het laagst in deze hiërarchie staan de straatdealers. Zij kunnen met hun bezorgingsdienst een modaal inkomen verdienen. De pakkans en straffen zijn voor hen een lachertje. Justitie houdt vol een harde aanpak na te streven, een die het onmogelijk moet maken om het aan drugshandel verdiende geld uit te geven. Als ze het geld al niet cash krijgen, hoe is het dan mogelijk dat bij een pinautomaat per dag 5000 euro cash kan worden gepind? Hoe kan het dat tot op de dag van vandaag een klant bij de Bijenkorf een ongelimiteerd bedrag in cash kan afrekenen? Bovengenoemd voorbeelden betreft nog maar de kleine jongens, maar als er jaarlijks 3,5 miljard euro wordt omgezet in deze business, dan vraag je je af hoe het zit met de grote jongens. Bekend is dat het geld wordt geïnvesteerd in onroerend goed, de aankoop van horeca­gelegenheden, bezittingen in het buitenland, etcetera.

Hoe serieus nemen we dan het terugdringen van het witwassen? De overheid is ambigu. Aan de ene kant worden coffeeshops, XTC- en cocaïnegebruik (in het uitgaansleven) gedoogd, aan de andere kant wordt ingezet op bestrijding van de ondermijning. Roberto Saviano, de Italiaanse misdaad­publicist die in zijn boek ‘Gomorra’ verslag doet van de infiltratie van de Italiaanse onderwereld, noemt Nederland hopeloos naïef als het gaat om de aanpak van het ondermijnen. Sterker nog: hij noemt Nederland ‘een van de misdadigste landen van Europa’. In zijn ogen is Nederland een belastingparadijs voor multinationals uit de hele wereld en een land waar de financiële systemen zich lenen voor het witwassen van criminele winsten. Deze stelling wordt onderbouwd door de schikking van 480 miljoen euro die ABN Amro heeft aanvaard vanwege de verdenking van het faciliteren van witwassen. Hetzelfde overkwam ING, dat na jarenlange structurele overtreding van de Wet ter Voorkoming van Witwassen een schikking van maar liefst 775 miljoen euro heeft geaccepteerd. De financieel directeur van ING heeft zelfs, vanwege aanhoudende maatschappelijke druk op de bank, zijn functie neergelegd.

Je zou verwachten dat in de Rotterdamse haven, waar containerterminals, douane, politie en het OM veel inzet plegen in het bestrijden van het drugsprobleem, er alles aan gelegen is om onkreukbaarheid te benadrukken en scherp te zijn op witwaspraktijken. Maar op 1 oktober van dit jaar heeft de RvC van het Havenbedrijf Rotterdam een nieuwe commissaris benoemd met instemming van de aandeelhouders, zijnde het Ministerie van Financiën en de gemeente Rotterdam, en het is in deze context uitermate schrijnend dat het bij niemand is opgekomen dat de voorgedragen kandidaat juist de voormalig financieel directeur betreft van ING, die in 2019 nog is afgetreden vanwege onvoldoende aandacht voor witwaspraktijken bij de bank. Dat noem ik praten met twee monden.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding