Maar liefst 90% van alle goederen bereikt Europa via zee. Gezamenlijk zijn deze schepen verantwoordelijk voor 4% van de gehele Europese broeikasgas-uitstoot. Dat is evenveel als heel België uitstoot. Europese milieuwetgeving voor de maritieme sector bestaat er echter nauwelijks, zo beseft Europa.

De routekaart betekent echter niet dat de containerrederijen achterover kunnen leunen tot zero emissie scheepvaart mogelijk is. Brussel kijkt immers al verlekkerd naar een Europese belasting op basis van CO2. Daarmee zou de EU haar forse begroting jaarlijks prima kunnen vullen onder het mom van ‘klimaatwetgeving’. Het zou de facto neerkomen op een kilometerheffing voor rederijen die varen in de Europese wateren. Op zich klinkt dat niet onlogisch, ‘de vervuiler betaalt’ heet het dan.

De komende jaren beloven erg spannend te worden op het gebied van Europese ‘klimaatbelastingen’. Het wegvervoer dreigt haar steentje te moeten bijdragen, de scheepvaart zal er ook aan moeten geloven. De producenten zijn al voorzichtig begonnen via het ETS-emissierechtensysteem.

Belasten op basis van uitstoot lijkt op het eerste gezicht eerlijk en het meest efficiënt. De markt kan dan zelf kiezen of ze haar geld liever in belastingen investeert of in duurzame maatregelen. Probleem hierbij is echter wel de prijsvorming. Als die elastisch is, trekt het systeem ook speculanten. Zo is de CO2-prijs in Europa het afgelopen jaar van 15 naar 50 euro gestegen, onder meer omdat investeerders kansen zien om te verdienen aan de emissierechten. Zij kopen nu de uitstootrechten in voor een relatief lage prijs en gokken erop dat die vervolgens duurder worden.

Kiest Brussel voor een star systeem met vaste prijzen, dan zullen die altijd te hoog of te laag ingeschat worden voor delen van de sector. Of voor bepaalde transportstromen. Er kan immers sprake zijn van hoog volume/gewicht en lage waarde, of andersom. Hierdoor dreigt de invloed van Brussel op zowel de transport- als verladersmarkt zeer hoog te worden. Als het gaat om hoogtes van dergelijke belastingen, geldt immers niet ‘one size fits all’, zoals bij de winstbelastingen wel het geval kan zijn. Bovendien wordt Europees beleid voor een groot deel bepaald door lobbygroepen van bepaalde sectoren en landen, waardoor de kans op een ‘eerlijk beleid’ niet zo groot is. Als de verschillende landen met hun eigen industrieën en economische belangen het tenminste al eens kunnen worden. Verder is er vaak ruimte voor ‘loopholes’. Zo telt CO2-uitstoot door het verbranden van bomen (biomassa) in plaats van steenkool niet mee.

Kortom: er lijken zich twee zekerheden aan te dienen. Klimaatbelastingen gaan er komen en sectoren krijgen te maken met marktbepalende invloeden uit Brussel. Wat het milieu er onder de streep mee opschiet, dat zal nog moeten blijken. Het doemscenario ‘operatie geslaagd, patiënt overleden’ wordt voor de scheepvaart op de opgestelde routekaart nu wel voorkomen, maar voltooid is de behandeling nog lang niet.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding