Als het om CO2 gaat, staat transport natuurlijk vooral te boek als zondige verwekker van het schadelijke broeikasgas. Maar de belangrijkste plaaggeest van het aardse klimaat kan ook de hoedanigheid van transportvrácht aannemen. Wereldwijd liggen miljoenen kilometers pijpleiding waardoorheen CO2 naar olie- en gasvelden wordt gepompt om de olie- en gaswinning te bevorderen. Vanuit fabrieken in het Rotterdamse havengebied lopen leidingen richting het Westland, waar het broeikasgas zich verdienstelijk maakt en de gewassen beter laat groeien.

Ondergeschikte rol

Schepen, trucks en treinen kunnen in theorie ook CO2 vervoeren, maar vergeleken met de pijpleidingen spelen ze in de praktijk tot nu toe een ondergeschikte rol. Dat kan veranderen met de opkomst van CCS, waarbij het gas niet wordt vervoerd om zich nog ergens nuttig te maken, maar om het langdurig weg te moffelen zodat het klimaat er geen last meer van heeft.

De Deense tankerrederijen Evergas en Ultragas richtten afgelopen mei ’s werelds eerste rederij op die zich volledig zal toeleggen op het vervoer van CO2: Dan-Unity CO2. De locatie waar CO2 wordt opgeslagen zal volgens de oprichters zelden dicht in de buurt liggen van de plek waar het gas is opgevangen, en de langere transportafstanden die dat feit met zich meebrengt, zet de gebruikelijke pijpleidingen volgens Evergas en Ultragas buitenspel en maakt het in hun ogen een ‘uitdaging om kostenefficiënt transport vorm te geven en uit te voeren’.

De eigenschappen van CO2 maken het volgens de Dan-Unity CO2-oprichters ‘technisch lastig om deze in vloeibare vorm te vervoeren’. Het scheppen van de omstandigheden waarin CO2 precies in de overgangsfase zit van gas naar vaste stof en dus vloeibaar is, luistert nauw, zeggen ze, en is een kunst waartoe bijna geen enkele van de bestaande schepen in staat is.

De schepen voor Dan-Unity CO2, die nu nog op de tekentafel liggen, zullen specifiek voor het CO2-transport gebouwd gaan worden en niet bruikbaar zijn voor andere doeleinden. Het is volgens de oprichters van de rederij daarom zaak om lange-termijn-contracten voor de schepen af te sluiten.

Bestaande tankschepen

Het Noorse bedrijf Høglund Marine Solutions presenteerde eind vorig jaar samen met de Duitse scheepsbouwer HB Hunte Engineering een eigen ontwerp voor een tanksysteem waarmee schepen twee keer zoveel CO2 zouden kunnen vervoeren dan met bestaande tankschepen, en mikken daarmee ook nadrukkelijk op CCS-toepassingen. Nu overheden naar verwachting over de brug gaan komen met meer subsidies voor oplossingen van het broeikasgassenprobleem, moet het bedrijfsleven ervoor zorgen dat het daarvoor op tijd geschikte technologie ontwikkelt, zo beargumenteerde een Hunte-manager het initiatief. Høglund en HB Hunte willen daarbij wel flexibel blijven: het systeem dat ze hebben ontworpen, kan makkelijk worden aangepast voor het vervoer van het oude vertrouwde lpg, mocht de markt onverhoopt toch niet zitten te schreeuwen om CO2-vervoerscapaciteit.

Dan-Unity CO2 is een samenwerking voornemens met het IJslandse bedrijf Carbfix, dat dit voorjaar de bouw aankondigde van een terminal in IJsland, de Coda Terminal, waar vanaf 2025 ingezamelde CO2 moet worden opgeslagen in vulkanisch gesteente. Het IJslandse project is een voorbeeld van de zogenoemde geologische opslag, waarbij de CO2wordt geïnjecteerd in rotsformaties waar het vervolgens duizenden jaren kan blijven zitten.

Faliekant tegen

Het idee van CO2-opslag kan onder milieuorganisaties niet op unaniem applaus rekenen. Sommige zijn er faliekant tegen omdat ze vrezen dat het de bedrijven alleen maar lui zal maken om de CO2-uitstoot echt terug te dringen. Andere zijn bereid een oogje toe te knijpen en de opslag te accepteren als een tussenoplossing totdat schonere voortdrijvings- en productietechnieken ruim beschikbaar zijn.

Maatschappelijk bestaat ook argwaan, zoals jaren geleden al bleek toen de Nederlandse regering CO2 wilde opslaan in Barendrecht en het plan in de prullenbak verdween vanwege verzet vanuit de bevolking. Wel dichtbij verwezenlijking is nu Porthos: het ziet ernaar uit dat de Rotterdamse havenindustrie onder die noemer vanaf 2024 CO2 gaat opslaan in de bodem van de Noordzee.

Door CO2 zo diep weg te stoppen, is het gevoel er definitief van verlost te zijn het grootst, al wordt zelfs boven de grond de opslag niet als extreem onveilig beschouwd. Het risico op lekkage is volgens de experts bijzonder gering en er kunnen volgens hen genoeg veiligheidswaarborgen worden ingebouwd voor als het toch mis zou gaan. Ontsnappend CO2 zou zich bovendien snel met de buitenlucht vermengen en zo snel onschadelijk worden gemaakt. Het slechte nieuws is dat er geen hoop voor je is als je je vlakbij een lekkage bevindt en die vermenging nog niet heeft plaatsgevonden. Daarom moet de veiligheid van pijpleidingen en andere transportmiddelen absoluut gegarandeerd worden.

Denemarken heeft daar in elk geval alle vertrouwen in. De regering van het land besloot een maand geleden om ruimhartig subsidie te gaan verstrekken aan verschillende bestaande CCS-programma’s van Deense partijen en aan onderzoeken naar mogelijke nieuwe projecten. Ook beloofde de Deense overheid de export, de import en het vervoer over de landsgrenzen van CO2 wettelijk goed te gaan regelen. De Deense rederijvereniging Danish Shipping reageerde verheugd op de toegezegde overheidssteun.

Belofte

De internationale CCS-lobby wordt niet geholpen door de berichten die afgelopen maand naar buiten zijn gekomen over het Gorgon-project in het westen van Australië, waar het Amerikaanse concern Chevron samen met onder meer Shell een enorme lng-fabriek heeft neergezet met de belofte dat zeker 80% van de gegenereerde CO2 zou worden opgeslagen in zandsteenformaties van Barrow Island. Van die 80% blijkt Gorgon in de praktijk tot nu toe maar een fractie te hebben gehaald, en dat terwijl dit hét project is waar de wereld naar kijkt om te zien of CCS het klimaat daadwerkelijk kan helpen. In de internationale pers krijg het Gorgon-project nu termen om de oren als ‘monster problem’ en ‘shocking failure’.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding