De kartelvrijstelling van de containervaart, de ‘Block Exemption Regulation’, loopt af in 2024. De Europese Commissie heeft dinsdag een consultatie uitgebracht waarin zowel de logistieke sector als verladers bewijzen kunnen aanleveren waarmee beoordeeld kan worden of de kartelvrijstelling al dan niet verlengd moet worden.

Die vrijstelling zorgt ervoor dat drie grote containerallianties, die samen vrijwel de hele markt bestrijken, scheepsruimte met elkaar mogen delen. Dat zou in theorie voor een efficiëntere markt en lagere prijzen moeten zorgen, maar de geëxplodeerde containerprijzen van de afgelopen twee jaar en de bijbehorende monsterwinsten bij de rederijen hebben verladers gesterkt in hun overtuiging dat de kartelvrijstelling overbodig is en juist marktverstorend werkt.

Verticale integratie

Of de kartelvrijstelling nog ‘toegevoegde waarde’ biedt, wil de Europese Commissie nu dan ook weten van de markt. Brussel zal daarbij ook letten op de verdere consolidatietrend tussen rederijen, hun verticale integratie in de logistieke keten en samenwerkingen tussen rederijen die lid zijn van meerdere allianties. Ook wordt bekeken wat de vrijstelling heeft betekend voor kleine vervoerders.

Verladers hebben al een tijd forse kritiek op de uitzonderingspositie van de rederijen. Zij zien die als een hefboom waarmee de rederijen hun marktpositie blijven versterken, ten koste van verladers, expediteurs en terminaloperators. Tegelijkertijd worden de schepen minder stipt, worden vertrekken geannuleerd en staan klanten in de kou, zo luiden de beschuldigingen.

De drie grote allianties in de containerlijnvaart zijn 2M (MSC, Maersk), Ocean Alliance (CMA CGM, Cosco, Evergreen) en THE Alliance (ONE, Hapag-Lloyd, Yang Ming, HMM). Zij mogen geen tarieven met elkaar afstemmen of capaciteitsafspraken maken, maar wel via zogenoemde ‘slots’ meeliften op elkaars containerschepen. De afgelopen twee jaar zijn zij recordwinsten gaan boeken en nog belangrijker: met hun uitpuilende geldpakhuizen zijn ze overnames gaan doen in onder meer de expeditie en de luchtvracht. De reders zijn niet puur scheepvaartbedrijven meer, maar lopen er publiekelijk mee te koop dat ze grootmachten zijn die de hele logistieke keten willen beheersen.

Rederijen, verladers, expediteurs en haven- en terminalexploitanten hebben nu tot 3 oktober de tijd om de Europese Commissie hun mening te geven over de vraag of en onder welke voorwaarden de kartelvrijstelling voor scheepvaartconsortia moet worden verlengd onder het EU-mededingingsrecht. De resultaten van de consultatie worden eind dit jaar verwacht, zo kondigt de Europese Commissie aan.

Lees ook: Lijnvaartallianties in anderhalve eeuw tijd nog niet zo hevig onder vuur als nu

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement