Maar wat als dat pdf’je een factuur is en deze wordt onderschept door een hacker? Die het document vervolgens naar Word converteert, de betalingsgegevens verandert, het terugzet naar pdf en het vervolgens met schijnbaar jouw e-mailadres (spoofing) wegstuurt naar je nietsvermoedende klant? Die vervolgens het bedrag op de aangegeven rekening stort en hogelijk verbaasd is als jij na de betalingstermijn een betalingsreminder stuurt? We hebben hier te maken met de digitale variant van factuurfraude zoals die vroeger werd uitgevoerd met Tipp-Ex, waarbij je er destijds een ander rekeningnummer overheen kon typen.

Een rondje googlen leert dat het aantal gevallen van digitale factuurfraude de afgelopen twee jaar is verdubbeld. Kijk eens op fraudehelpdesk.nl onder factuurfraude en huiver over de aantallen, de gehanteerde fraudetechnieken en de met fraude gemoeide bedragen.

Terug naar ons geval. Hamvraag is of jouw klant, ondanks diens betaling aan de fraudeur, de factuur nogmaals moet betalen, aan jou dit keer? Uitgangspunt hierbij is dat beide partijen geheel te goeder trouw waren. Daar blijkt veel over te zijn geschreven, maar relatief weinig over te zijn geprocedeerd. En dat is gek, want je zou zeggen dat als het aantal fraudegevallen in twee jaar is verdubbeld, ook het aantal procedures vergelijkbaar zou zijn gestegen.

Want het is nogal wat: voor de tweede keer een factuur moeten betalen omdat je je eerste betaling aan een fraudeur deed. Toch is dat wat je als debiteur in de meeste gevallen inderdaad zal moeten doen: opnieuw de factuur betalen maar nu aan de juiste persoon. Meestal wordt aangenomen dat de betaling aan de fraudeur niet bevrijdend was en dat dus de crediteur alsnog recht had op de betaling van zijn factuur. Betaling van een factuur is een brengschuld, waarbij de debiteur dus als het ware zijn betaling naar de crediteur moet brengen. Gaat er in dat traject iets mis, dan is dat voor risico van de debiteur.

De wet kent wel een wat vaag geformuleerde uitzondering voor gevallen waarin de debiteur op redelijke gronden heeft aangenomen dat degene aan wie hij betaalde tot de ontvangst van die betaling gerechtigd was. Maar wat ik zo zie in de rechtspraak, is dat verweer maar in één geval is gehonoreerd. Ook de positie van de betalende bank komt in de rechtspraak aan de orde, waarbij de gedachte is dat de bank een zorgplicht heeft als het gaat om het controleren van een rekeningnummer en tenaamstelling van de betreffende rekening. Ook dat verweer is bij mijn weten niet echt gehonoreerd. De conclusie is duidelijk: zit je aan de betalende kant, zorg dan dat je vóór je betaling de betalingsgegevens checkt, zeker bij een eerste of incidentele betaling. Kondig vooraf je betaling aan onder vermelding van het rekeningnummer. Zit je aan de facturerende kant, stuur dan een begeleidend bericht met je factuur mee, waarin je betalingsgegevens nogmaals worden bevestigd. Paranoïde? Misschien. Maar zie Andrew S. Grove en diens boek: ‘Only the Paranoid Survive!’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een gratis proefabonnement af

Bekijk de aanbieding