De James Webb Space Telescope doet zijn werk nu op anderhalf miljard kilometer afstand van de aarde, maar ook op onze planeet heeft de telescoop reeds een alleszins lange weg moeten afleggen. De voorbereidingen voor het project begonnen al in 1996 en sindsdien zijn de logistieke uitdagingen ‘immens’ geweest, met ‘vele jaren van nauwkeurige research’, zo wordt teruggeblikt op de website van EFM Logistics, het Britse bedrijf dat voor de NASA de logistieke operatie in goede banen moest leiden.

In een artikel van het Britse dagblad The Times werd het bedrijf dit jaar omschreven met de woordspeling ‘roadies to the stars’, omdat EMF Logistics eerder bekendheid verkreeg als logistiek dienstverlener voor concertseries van popacts als Rammstein, Coldplay en Beyoncé en voor evenementen als de Olympische Spelen en het WK Voetbal. Maar het bedrijf doet dus ook ‘special projects’. Onder de categorie ‘speciaal’ mag je natuurlijk best de baanbrekende ruimtetelescoop scharen die sterrenstelsels fotografeert van vlak na de oerknal en die ook zijn voelsprieten uitzet op zoek naar mogelijk buitenaards leven. De telescoop wist al een sterrenstelsel op de gevoelige plaat vast te leggen dat 13.5 miljard jaar oud is, waarmee de ‘James Webb’ de oerknal al zo’n beetje op de hielen zit, want de ‘Big Bang’ vond volgens wetenschappers 13,8 miljard jaar geleden plaats. Behalve dit soort foto’s uit het heelal leverde het James Webb-project voor EFM Logistics vorige week ook alvast een nominatie op bij een ‘project van het jaar’-verkiezing van een internationaal heavy lift-medium.

Vuildeeltjes

Hoofdrolspeler van de logistieke operatie op aarde was de Space Telescope Transporter for Air, Road & Sea, alias de STTARS, een speciaal voor de gelegenheid ontwikkelde container die moest garanderen dat er tijdens het transport zo min mogelijk vuildeeltjes meereisden. Er mochten niet meer dan honderd deeltjes aan boord zijn die groter waren dan een halve micrometer; de breedte van een honderdste deel van een menselijke haar. Want een stofje op de lens bij een zonnige vakantiefoto is al niet leuk, maar pas echt vervelend voor een telescoop die de geheimen van het universum moet gaan doorgronden en waarvan de kosten oplopen tot boven de 10 miljard dollar.

Zoals de naam van de container al doet vermoeden, bestond het aardse transport van de telescoop uit een lucht-, weg- en zee-traject. Een belangrijk moment was het transport van de wetenschappelijke en optische instrumenten, die na in het Johnson Space Center in Houston uitvoerig te zijn getest, in 2018 per vliegtuig naar Los Angeles werden overgebracht. Dat gebeurde met een militair toestel: een Lockheed C-5 Galaxy, Amerika’s grootste transportvliegtuig, eigenlijk bedoeld om tanks te vervoeren. De STTARS paste er nog nét in. Bij fabrikant Northrop Grumman Aerospace Systems in Redondo Beach, Californië, werd de telescoop vervolgens compleet gemaakt en andermaal volop getest. Een klein jaar geleden was de spacetelescoop klaar voor zijn grote avontuur en werd hij weer de STTARS-container in geladen om achter een semi-truck onder politiebegeleiding via de straten van Los Angeles naar marinebasis Naval Weapons Station Seal Beach te worden gereden. Hier en daar moesten medewerkers vanaf kraanwagens verkeerslichten optillen om de enorme STTARS eronderdoor te kunnen loodsen.

Bij de marinebasis lag het Franse ro/ro-schip ‘MN Colibri’ klaar om de reuzencontainer met de kwetsbare vracht af te voeren. Want in het kader van de internationale samenwerking – ook de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en de Canadese evenknie CSA zijn bij het James Webb-project betrokken – mocht de Europese raket ‘Ariane 5’ de telescoop de ruimte inschieten. Plaats van handeling was derhalve de ‘Europese’ lanceerbasis in Kourou in Frans-Guyana, een Zuid-Amerikaans land grenzend aan Suriname.

Haveninspecties

De via het Panamakanaal afgelegde reis van de ‘MN Colibri’, door EFM Logistics omschreven als ‘laatste stuk van Webbs lange, aardse reizen door de jaren heen’, nam ruim twee weken in beslag. Voordat de door EFM gecharterde ‘MN Colibri’ zijn werk kon doen, was het logistiek bedrijf onder meer verantwoordelijk geweest voor tal van onderzoeken en inspecties van havens om te beoordelen welke havens geschikt waren voor het megaproject.

Zelfs voor de NASA was het de grootste transportklus uit de geschiedenis, aldus de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie, en de ‘MN Colibri’ was bijvoorbeeld nog nooit eerder door het Panamakanaal geweest.

Tot het takenpakket van EFM behoorde verder onder meer het regelen van 80 teu aan reguliere zeecontainers om overige goederen voor het James Webb-project te vervoeren, het transport van raketbrandstof en acht ‘tube trailers’ (tanks) met synthetische lucht vanuit Miami naar Frans-Guyana en de aanvoer van andere essentiële benodigdheden per luchtvracht.

Ook na de lancering vorig jaar kerst verliep de operatie gesmeerd. Er werd dermate weinig drijfgas verbruikt om de telescoop in de juiste baan te manoeuvreren, dat er meer gas overbleef voor de rest van de levensduur, een meevaller die de NASA ertoe verleidde om de verwachting uit te spreken dat de telescoop zijn werk mogelijk langer dan de geprognosticeerde tien jaar kan blijven doen.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement