‘Nederland is een vrijstaat voor malafide transporteurs’

Interview FNV

Transportbedrijf Van den Bosch uit Erp betaalde Hongaarse chauffeurs uit via een zusterbedrijf in dat land. Het gerechtshof heeft een streep gezet door die constructie, want de truckers werkten in Nederland en hebben daarom recht op een Nederlands cao-loon. In een uitzending van NT TV ging Edwin Atema van vakbond FNV in op de gevolgen van deze uitspraak. ‘Het is niet alleen een overwinning voor chauffeurs, maar ook voor de eerlijke transportmarkt.’

Waar ging de zaak precies over?

In juridische zin ging deze zaak over de vraag wat het ‘gewoonlijke werkland’ was van de chauffeurs. Werkgevers kunnen in een arbeidscontract het ene land noemen, maar als de feitelijke omstandigheden nauwer verbonden zijn met een ander land, zoals in dit geval Nederland, dan is dat loon verschuldigd.

De zaak kwam in 2014 voor het eerst voor de rechter. Waarom duurt het zo lang?

Als je de zaak juridisch afpelt zie je dat de rechter in eerste aanleg heel ondubbelzinnig heeft geoordeeld dat het Nederlandse loon verschuldigd is. Maar die uitspraak was niet goed gemotiveerd. Van den Bosch is vervolgens naar het gerechtshof gestapt, dat de andere kant op heeft geredeneerd. We zijn daarom in cassatie gegaan bij de Hoge Raad. Die heeft gehakt gemaakt van de uitspraak van het hof en een nieuw raamwerk neergezet.

Hoeveel andere bedrijven zijn er met dit soort constructies?

Het gaat om heel veel bedrijven, waaronder ook heel grote bedrijven. Die zijn in onderzoek bij ons, bij de inspectie of het OM. We zien dat bedrijven die rommelen met lonen, eigenlijk altijd ook overtredingen begaan op onderwerpen als rij- en rusttijden, cabotage en andere andere vervoersrechtelijke elementen.

Wat verwacht je van impact van deze uitspraak op andere bedrijven?

Zij zullen hun constructies tegen het licht gouden en weer net wat aanpassen. Maar dat is een achterhoedegevecht. Dit soort uitspraken zet ook een trend neer dat we met zijn allen weer een beetje normaal moeten doen. De klanten van Van den Bosch en andere bedrijven zien wat er recht onder hun neus gebeurt. Zij vragen zich nu af: willen we dit wel?

Moeten opdrachtgevers verbetering afdwingen?

De marketing van dit soort transportbedrijven draait om duurzaamheid, maar in werkelijkheid vervalsen ze de concurrentie en buiten ze werknemers uit. Dat gaan opdrachtgevers in toenemende mate zien. De mythe dat transport duur is en transporteurs het hoofd maar net boven water houden is kletspraat. Op de prijs van een pakje boter, een Ikea-kast of een kilo tomaten kost het transport helemaal niks.

Er zijn opdrachtgevers die weggekeken hebben en te goeder trouw de leugens van bedrijven als Van den Bosch geloofd hebben. Anderzijds zijn er de bedrijven die misstanden juist aangejaagd hebben door steeds maar te zeggen dat het goedkoper moet. Wij zien dat bedrijven die het te lang geloofd hebben, zich nu doodschrikken.

Verwacht je op korte termijn veranderingen?

Dit is een mammoettanker die de verkeerde kant op vaart. Die moet heel langzaam weer op de goede koers gebracht worden. Dat moet niet alleen gebeuren met ILT-boetes en dit soort uitspraken, maar met een heel palet aan argumenten. Kijk naar Engeland waar Tesco en DHL bonussen uitdelen om chauffeurs te trekken. Bij Van den Bosch rijden chauffeurs uit de Filipijnen, Wit-Rusland en Oekraïne. Deze bedrijven werken niet aan een model om mensen aan te trekken. In plaats daarvan kijken ze alleen maar naar het oosten om goedkoper uit te zijn. Je ziet dat bedrijven met een niet al te goede trackrecord schreeuwen om chauffeurs. Een goed bedrijf heeft chauffeurs, want daar gaan ze niet weg.

Het Mobiliteitspakket bevat ook maatregelen om brievenbusmaatschappijen aan te pakken. Is de uitspraak daardoor achterhaald?

In juridische zin staat de zaak van de Hongaren los van het Mobiliteitspakket. Dat gaat over detachering en allerlei zaken uit het vervoersrecht. Tegelijkertijd, als de huidige wet- en regelgeving gewoon gehandhaafd zou worden, zouden deze constructies niet eens bestaan. Dezelfde bedrijven die er gewoon mee doorgaan, zijn ook echt niet onder de indruk van het Mobiliteitspakket.

Is de handhaving op peil?

Absoluut niet, het is dramatisch. Nederland voldoet niet aan de Europese verplichtingen voor handhaving en is een vrijstaat voor malafide transporteurs. In België halen inspecteurs in een weekend genoeg boetes op om het hele jaar hun loon van te betalen. Het is van de gekke dat dat hier niet kan. Af en toe belooft de minister beterschap maar er gebeurt niks.

De kantonrechter gaat nu de hoogte van de nabetaling vaststellen. Wat verwacht je daarvan?

Ik hoop en verwacht dat de zaak die rechter niet meer zal halen en dat Van den Bosch deze zaak nu oplost zonder verdere gerechtelijke procedures. Dat is de koninklijke weg.

Bekijk hier het interview terug:

‘Nederland is een vrijstaat voor malafide transporteurs’ | NT

‘Nederland is een vrijstaat voor malafide transporteurs’

Interview FNV

Transportbedrijf Van den Bosch uit Erp betaalde Hongaarse chauffeurs uit via een zusterbedrijf in dat land. Het gerechtshof heeft een streep gezet door die constructie, want de truckers werkten in Nederland en hebben daarom recht op een Nederlands cao-loon. In een uitzending van NT TV ging Edwin Atema van vakbond FNV in op de gevolgen van deze uitspraak. ‘Het is niet alleen een overwinning voor chauffeurs, maar ook voor de eerlijke transportmarkt.’

Waar ging de zaak precies over?

In juridische zin ging deze zaak over de vraag wat het ‘gewoonlijke werkland’ was van de chauffeurs. Werkgevers kunnen in een arbeidscontract het ene land noemen, maar als de feitelijke omstandigheden nauwer verbonden zijn met een ander land, zoals in dit geval Nederland, dan is dat loon verschuldigd.

De zaak kwam in 2014 voor het eerst voor de rechter. Waarom duurt het zo lang?

Als je de zaak juridisch afpelt zie je dat de rechter in eerste aanleg heel ondubbelzinnig heeft geoordeeld dat het Nederlandse loon verschuldigd is. Maar die uitspraak was niet goed gemotiveerd. Van den Bosch is vervolgens naar het gerechtshof gestapt, dat de andere kant op heeft geredeneerd. We zijn daarom in cassatie gegaan bij de Hoge Raad. Die heeft gehakt gemaakt van de uitspraak van het hof en een nieuw raamwerk neergezet.

Hoeveel andere bedrijven zijn er met dit soort constructies?

Het gaat om heel veel bedrijven, waaronder ook heel grote bedrijven. Die zijn in onderzoek bij ons, bij de inspectie of het OM. We zien dat bedrijven die rommelen met lonen, eigenlijk altijd ook overtredingen begaan op onderwerpen als rij- en rusttijden, cabotage en andere andere vervoersrechtelijke elementen.

Wat verwacht je van impact van deze uitspraak op andere bedrijven?

Zij zullen hun constructies tegen het licht gouden en weer net wat aanpassen. Maar dat is een achterhoedegevecht. Dit soort uitspraken zet ook een trend neer dat we met zijn allen weer een beetje normaal moeten doen. De klanten van Van den Bosch en andere bedrijven zien wat er recht onder hun neus gebeurt. Zij vragen zich nu af: willen we dit wel?

Moeten opdrachtgevers verbetering afdwingen?

De marketing van dit soort transportbedrijven draait om duurzaamheid, maar in werkelijkheid vervalsen ze de concurrentie en buiten ze werknemers uit. Dat gaan opdrachtgevers in toenemende mate zien. De mythe dat transport duur is en transporteurs het hoofd maar net boven water houden is kletspraat. Op de prijs van een pakje boter, een Ikea-kast of een kilo tomaten kost het transport helemaal niks.

Er zijn opdrachtgevers die weggekeken hebben en te goeder trouw de leugens van bedrijven als Van den Bosch geloofd hebben. Anderzijds zijn er de bedrijven die misstanden juist aangejaagd hebben door steeds maar te zeggen dat het goedkoper moet. Wij zien dat bedrijven die het te lang geloofd hebben, zich nu doodschrikken.

Verwacht je op korte termijn veranderingen?

Dit is een mammoettanker die de verkeerde kant op vaart. Die moet heel langzaam weer op de goede koers gebracht worden. Dat moet niet alleen gebeuren met ILT-boetes en dit soort uitspraken, maar met een heel palet aan argumenten. Kijk naar Engeland waar Tesco en DHL bonussen uitdelen om chauffeurs te trekken. Bij Van den Bosch rijden chauffeurs uit de Filipijnen, Wit-Rusland en Oekraïne. Deze bedrijven werken niet aan een model om mensen aan te trekken. In plaats daarvan kijken ze alleen maar naar het oosten om goedkoper uit te zijn. Je ziet dat bedrijven met een niet al te goede trackrecord schreeuwen om chauffeurs. Een goed bedrijf heeft chauffeurs, want daar gaan ze niet weg.

Het Mobiliteitspakket bevat ook maatregelen om brievenbusmaatschappijen aan te pakken. Is de uitspraak daardoor achterhaald?

In juridische zin staat de zaak van de Hongaren los van het Mobiliteitspakket. Dat gaat over detachering en allerlei zaken uit het vervoersrecht. Tegelijkertijd, als de huidige wet- en regelgeving gewoon gehandhaafd zou worden, zouden deze constructies niet eens bestaan. Dezelfde bedrijven die er gewoon mee doorgaan, zijn ook echt niet onder de indruk van het Mobiliteitspakket.

Is de handhaving op peil?

Absoluut niet, het is dramatisch. Nederland voldoet niet aan de Europese verplichtingen voor handhaving en is een vrijstaat voor malafide transporteurs. In België halen inspecteurs in een weekend genoeg boetes op om het hele jaar hun loon van te betalen. Het is van de gekke dat dat hier niet kan. Af en toe belooft de minister beterschap maar er gebeurt niks.

De kantonrechter gaat nu de hoogte van de nabetaling vaststellen. Wat verwacht je daarvan?

Ik hoop en verwacht dat de zaak die rechter niet meer zal halen en dat Van den Bosch deze zaak nu oplost zonder verdere gerechtelijke procedures. Dat is de koninklijke weg.

Bekijk hier het interview terug: