Er komen steeds meer alternatieven voor fossiele brandstoffen op de markt. Als de transportsector toch vast wil houden aan verbrandingsmotoren, kunnen zogenaamde e-fuels uitkomst bieden. E-fuels is de verzamelnaam van synthetische brandstoffen die met behulp van elektriciteit worden gemaakt. Zo zijn er e-methanol, e-lng en e-kerosine. De verschillende e-fuels zijn geschikt voor verschillende modaliteiten. Voor het wegvervoer is synthetische diesel de meest haalbare optie.

Deze e-diesel moet niet worden verward met biodiesel, dat al volop in omloop is. Biodiesel wordt vaak gemaakt uit biologische grondstoffen zoals plantaardige olie, maar kan ook uit bioafval geproduceerd worden. De diesel aan de pomp bestaat in Europa voor minimaal 7% uit biodiesel.

Elektriciteit, CO2 en water

E-diesel daarentegen wordt kunstmatig gemaakt met behulp van elektriciteit. De enige grondstoffen die daarvoor nodig zijn, zijn CO2 en water. Door middel van een proces dat elektrolyse heet, wordt water gesplitst in zuurstof en waterstof. De waterstof wordt samengebracht met CO2 en tot ruwe synthetische olie geperst. Uit dit product wordt de e-diesel geraffineerd, dat qua samenstelling gelijk is aan gewone diesel.

Hoe groen de synthetische diesel wordt, hangt af van het proces dat eraan voorafgaat. ‘Als je nu waterstof haalt uit water, maak je gebruik van de huidige elektriciteitsmix’, zegt Yvonne van Delft, senior project manager bij TNO. Van Delft deed in het verleden voor TNO onderzoek naar synthetische brandstoffen. ‘Die mix bestaat voor een groot deel uit grijze elektriciteit. Dan krijg je wel een e-fuel, maar geen groene e-fuel.’

Als de elektriciteit afkomstig is uit hernieuwbare energiebronnen als zonnepanelen of windmolens, kan het productieproces CO2-neutraal. ‘Als je het helemaal volledig aansluit op een windmolenpark en de CO2 die je daarvoor nodig hebt is ook duurzaam, dan zou je in principe een groene e-fuel hebben’, aldus Van Delft.

Uitgestelde emissie

De CO2 die in de lopende pilotprojecten gebruikt wordt, is afkomstig uit fabrieken. ‘Als je een e-diesel maakt, leg je de CO2 even vast, maar bij de verbranding gaat het weer de lucht in. Het is eigenlijk uitgestelde emissie’, zegt Van Delft. Om e-diesel helemaal groen te krijgen, zou CO2 uit de lucht gehaald moeten worden, om het daarna te verwerken in de diesel. ‘In IJsland draait een proeffabriek, daar maken ze synthetische methanol met koolstofdioxide dat ze uit de lucht halen.’

Het aantrekkelijke van de e-diesel is dat fabrikanten trucks er niet of nauwelijks op hoeven aan te passen. De huidige dieselmotoren kunnen overweg met de synthetische brandstof, die in de toekomst bovendien gewoon bij de pomp gehaald kan worden. Het vergt daarom een stuk minder investeringen in de infrastructuur. Laadpalen en waterstofstations moeten nog grotendeels worden aangelegd, tankstations zijn overal ter wereld te vinden.

Toch raamt Transport & Environment dat de prijs van e-dieseltrucks uiteindelijk een stuk hoger uitkomt dan die van elektrische vrachtwagens. Volgens de Europese non-profitorganisatie die zich inzet voor een groenere transportbranche, worden vrachtwagens die rijden op e-diesel in 2035 bijna de helft duurder dan elektrische varianten.

Het gaat dan om de totale kosten van de trucks over de gehele levensloop van de truck. Vooral de prijs van e-diesel in 2035, die de organisatie op €1,50 per liter schat, weegt daarin door. Volgens het rapport van Transport & Environment wordt de aanschafprijs voor elektrische trucks in de toekomst steeds goedkoper. De totale kosten per kilometer over de hele levensduur valt in dat geval gunstiger uit voor de elektrische vrachtwagen.

Beperkt te produceren

Op het gebied van milieu kan de e-diesel nog niet overtuigen. Volgens Transport & Environment is volledig groene waterstof, een van de twee grondstoffen voor synthetische diesel, maar beperkt te produceren. Als die groene waterstof ingezet wordt voor de productie van e-diesel, zouden de scheepvaart en luchtvaart een aandeel in de synthetische brandstoffen mislopen.

Waar elektrisch rijden in het wegvervoer een alternatief biedt, is e-kerosine volgens de organisatie een van de weinige opties voor een groenere luchtvaart. En daar is ook waterstof voor nodig. In de scheepvaart wordt gekeken naar de mogelijkheden van e-ammoniak en e-methanol.

‘Soms zijn er meerdere opties, afhankelijk van wat men belangrijk vindt. Een van de dingen die bijvoorbeeld lang op zich kan laten wachten, is regelgeving. Sommige opties kunnen wel aantrekkelijk worden als de regelgeving er op aangepast is’, zegt Van Delft.

De ontwikkeling van e-diesel bevindt zich nu nog in de pilotfase. Op kleine schaal wordt er al synthetische diesel geproduceerd. Een aantal trucks heeft ook al gereden op de nieuwe dieselvariant. De volgende stap is de demonstratiefase, daarna volgt pas de uitrol, als de brandstoffen massaal geproduceerd gaan worden.

Audi werkt sinds een aantal jaar aan een e-dieselproject voor personenauto’s. De autofabrikant heeft daarvoor een fabriek opgetuigd in het Zwitserse Laufenberg, die wordt aangedreven door waterkracht. Ook in Duitsland leeft een grote interesse in e-fuels.

Duitsers

Op de COP27-bijeenkomst in Egypte weigerden de Duitsers nog een initiatief te ondertekenen waarin ervoor gepleit wordt om in 2040 alleen nog zero-emissievrachtwagens te verkopen. Vrachtwagens die rijden op synthetische brandstoffen vallen volgens het plan niet onder de definitie van zero-emissievoertuigen, tot onvrede van de Duitsers.

‘In 2035 moet er inderdaad een einde komen aan het gebruik van fossiele brandstoffen’, schreef de Duitse transportminister Andreas Scheuer vorig jaar. ‘Maar in de Glasgow-verklaring ontbreekt bijvoorbeeld het gebruik van synthetische brandstoffen. Hernieuwbare e-fuels, die ook in een verbrandingsmotor gebruikt kunnen worden.’

De toepassing van e-diesel lijkt in de toekomst vooral op de lange afstand een reële mogelijkheid. ‘Voor stadsgebruik zou ik geen e-diesel ontwikkelen, daar heb je voldoende aan een voertuig op batterij zonder uitstoot’, zegt Van Delft. ‘Op de langere stukken, waar batterijtrucks tekortschieten, kan de e-diesel wel ingezet worden.’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement