Als we op de NT-redactie echt de beschikking zouden hebben gehad over een glazen bol van de kermis, hadden we vorig jaar op deze plek alvast kunnen aankondigen dat een containerschip het leitmotiv zou gaan worden in de oudejaarsconference van cabaretier Peter Pannekoek, na een opzienbarend lenteongeval waarbij het vaartuig overdwars en muurvast in het Suezkanaal kwam te liggen. In plaats daarvan spelde ondergetekende u een jaar geleden op de mouw dat ‘de containerrederijen tot de tanden toe gewapend 2021’ in gingen. Ook begin 2022 kunnen we vooral schetsen met welke uitgangspositie de containerscheepvaart het nieuwe jaar tegemoet treedt. En ik durf daarbij gerust te stellen dat de containerrederijen tot de tanden toe gewapend het nieuwe jaar in gaan. Maar ongetwijfeld zal de scheepvaartsector dit jaar op hachelijke hindernissen stuiten en getrakteerd worden op aangename verrassingen waarover in deze vooruitblik met geen woord wordt gerept.

Uitgangspositie

De uitgangspositie voor de containerrederijen is begin 2022 in elk geval vergelijkbaar met die van een jaar geleden, toen al duidelijk was dat de rederijen de grote winnaars van de coronacrisis waren geworden en dankzij recordwinsten een goed gevulde oorlogskas hadden. Destijds was dat een daverende verrassing, omdat een analist in zijn vooruitblik van het jaar dáárvoor, vlak voor het uitbreken van de coronapandemie, een tarievenoorlog tussen de containerrederijen had voorspeld waarin ernstig verzwakte reders, op hun laatste benen lopend, onder de kostprijs zouden gaan varen om nog wat lading van hun concurrenten af te kunnen snoepen.

Iedereen weet hoe het coronavirus de containerscheepvaart sindsdien compleet op zijn kop heeft gezet. Met tarieven die niet alleen in de tweede helft van het eerste coronajaar 2020 als een raket omhoog schoten maar ook in 2021 ongebreideld door bleven stijgen. Als verlader moest je tijdens de afgelopen kerstperiode 200% meer betalen dan tijdens kerst 2020 om een zeecontainer vanuit Shanghai naar Rotterdam te krijgen.

En de laatste tekenen wijzen erop dat de groei er nog steeds niet uit is.

5000 punten

De Shanghai Containerized Freight Index (SCFI), een van de belangrijkste barometers van de wereldwijde containertarieven, heeft op oudejaarsdag een nieuwe barrière doorbroken. De index ging voor het eerst in zijn geschiedenis over de grens van 5000 punten heen en kwam uit op een indexwaarde van 5046.66.

De vorige grote mijlpalen voor de index werden geslagen in medio juli, toen vlak na de wekenlange sluiting van haventerminals in Shenzhen de 4000 punten-grens werd geslecht, en eind april, toen kort na de ‘Ever Given’-blokkade in het Suezkanaal de 3000 punten-barrière werd doorbroken. In het begin van de coronacrisis, in mei 2020, stond de SCFI nog op 800 punten, ten teken dat de tarieven in de containerlijnvaart toen vele malen lager waren dan nu.

Ook het gemiddelde tarief voor het vervoeren van een container vanuit Shanghai naar Europa bereikte op de index van oudejaarsdag een nieuwe recordhoogte: 7751 dollar per teu. Dat tarief had afgelopen najaar steeds rond de 7600 dollar per teu geschommeld. Een concurrerende tarievenbarometer, de Freightos Baltic Index, zag in de laatste week van het oude jaar de tarieven tussen China en Noord-Europa overigens juist licht dalen.

Kenners

De kenners gaan er van uit dat een daling van de prijzen er de komende weken zeker nog niet in zit. Een jaar geleden stegen de containertarieven na een explosief feestdagenseizoen ook nog door nadat de kerstcadeau’s waren uitgepakt en de nieuwjaarswensen waren uitgewisseld. De markt wordt altijd een beetje zenuwachtig van het Chinees nieuwjaar, dat dit jaar op 1 februari begint en dat ervoor zorgt dat er in China veel feest wordt gevierd en even weinig wordt gewerkt. Daar komt nu nog bij, dat de zero tolerance-aanpak die de Chinese overheid nog steeds hanteert in de strijd tegen het coronavirus de scheepvaartsector zorgen blijft baren.

De haven van Ningbo, die afgelopen zomer enkele weken deels dicht moest vanwege een coronabestemming, is het nieuwe jaar begonnen met het uitroepen van de noodtoestand omdat elders in de stad bij een kledingfabrikant 23 mensen positief zijn getest op het coronavirus. De containerterminals waren deze week voorlopig nog gewoon open, maar het truckverkeer van en naar de haven heeft wel restricties opgelegd gekregen, terwijl men de vingers gekruist houdt dat er in de haven niet ook weer een coronageval aan het licht gaat komen.

Brokstukken

Hoe de tarieven zich in de rest van 2022 zullen gedragen, is nattevingerwerk, maar verladers hoeven volgens de meeste kenners weinig hoop te koesteren op een vrije val van de prijzen. Het Deense bureau Sea-Intelligence voorspelde op basis van historische data, dat het ver tot in 2024 kan duren voor de tarieven zijn teruggekeerd naar een normaal niveau, áls ze tenminste binnenkort überhaupt zouden gaan dalen.

Darren Maupin, directeur van het investeringsfonds Pilgrim Global, voorziet eerder een verdere stijging dan een daling van de tarieven, omdat de containerrederijen de komende jaren gedwongen zullen worden om fors te investeren in dure, duurzamere schepen.

Een tegendraadse voorspelling waaraan verladers zich vast kunnen houden, komt van de Amerikaanse analist Ben Nolan, die er rekening mee houdt dat de containertarieven gaan verschrompelen en al eind dit jaar uitkomen op een schamele 1000 dollar per teu. De hausse van de tarieven van de afgelopen tijd is volgens Nolan vooral een gevolg geweest van de enorme congestie in de containerketen, en in veel mindere mate van het vrachtaanbod. Dat is weliswaar toegenomen door bijvoorbeeld massaal webwinkelen, maar niet zo zeer dat daar de enorme tarievenexplosie mee verklaard kan worden, aldus Nolan. Zodra de vraag naar goederen in rustiger vaarwater terecht komt en de containerhavens weer normaal bereikbaar worden, zullen de prijzen snel dalen, verwacht hij. Hij vergelijkt de situatie met het verkeer op een snelweg na een ongeluk, dat na het incident eerst muurvast in de file staat maar al snel weer soepeltjes doorrijdt zodra de brokstukken van het incident zijn opgeruimd.

2024

De toestand in de wereld, waarbij Nolan met name een mogelijk conflict tussen China en Taiwan noemt, kan volgens de analist eveneens grote negatieve gevolgen hebben voor de containerrederijen.

Maar zoals gezegd: de meeste analisten verwachten dat de containerrederijen nog langere tijd de wind mee blijven houden. Al dik omcirkeld in de agenda’s van containerklanten staat daarom een specifieke datum uit het eerdergenoemde jaar 2024: 25 april. Dat is de datum waarop de ‘block exemption’ van de Europese Unie afloopt, de ontheffing van de anti-kartelwetgeving die containerrederijen nog altijd genieten. Verladers en expediteurs zullen de komende twee jaar hun lobby om een einde te maken aan die vrijstelling vast en zeker nog agressiever gaan voeren.

Verschillende grote containerrederijen gebruiken hun winsten de laatste tijd om via overnames hun greep op de logistieke keten te versterken. Dit tot ergernis van de grote expediteurs, die er op die manier grote, vermogende concurrenten bij krijgen. Kleinere expediteurs zijn op hun beurt aan de kant gezet door Maersk en Hamburg Süd, die van de ene op de andere dag geen contracten meer met hen af wilden sluiten.

Hoe zeer containerrederijen ook vorderingen maken om de complete logistiek naar hun hand te zetten, een betere dienstverlening lijkt dat voorlopig niet op te leveren. Al maanden vaart slechts een op de drie containerschepen op tijd, zonder dat er voorlopig zicht is op beterschap. En als we de gedachtegang van analist Ben Nolan volgen, zijn de vertragingen in de containerhavens voor de rederijen niet zo zeer een probleem, maar juist een voorwaarde om het hoge tarievenniveau in stand te houden. Dat de klant in de containervaart de laatste tijd geen koning is en niet echt in de watten wordt gelegd, daar zijn alle analisten het in elk geval wel redelijk over eens. Voorlopig zitten de containerrederijen zelf als steenrijke koningen op de troon.

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Sluit nu een abonnement af

Start abonnement